Module 3
Leeruitkomst 1
Preventiegericht gezond gedrag bevorderen
Naam student
Opleiding CHE HBO-Verpleegkunde - DTO
Werkplek Somatiek afdeling
Periode begin/eind 11/21 – 08/22
Werkbegeleider
1
,Inhoud
Inleiding..................................................................................................................................................3
1. Analyse van het gezondheidsrisico.....................................................................................................4
1.1 Casus.................................................................................................................................................4
1.1.1 Zelfredzaamheid............................................................................................................................4
1.1.2 Meetinstrument............................................................................................................................4
1.2 Gezondheidsrisico............................................................................................................................4
1.2.1 Omvang van het gezondheidsrisico...............................................................................................4
1.2.2 Ernst van het gezondheidsrisico....................................................................................................5
1.3 Factoren die het gezondheidsrisico beïnvloeden.............................................................................5
1.4 Verklaring van het gedrag................................................................................................................7
2. Besluitvormingsproces en doelen.......................................................................................................8
2.1 Fase van verandering........................................................................................................................8
2.2 Doelen..............................................................................................................................................9
3. Methodieken....................................................................................................................................10
3.1 Gebruikte methodieken en technieken..........................................................................................10
3.2. E-health.........................................................................................................................................11
4. Implementatieplan...........................................................................................................................11
5. Evaluatie...........................................................................................................................................12
5.1 Effect evaluatie...............................................................................................................................12
5.2 Proces evaluatie..............................................................................................................................13
6. De zorgvrager goed in beeld.............................................................................................................14
Literatuurlijst........................................................................................................................................15
Bijlagen.................................................................................................................................................17
Bijlage A – Zelfredzaamheidsradar.......................................................................................................18
..............................................................................................................................................................19
Bijlage B – Screenings Instrument - PSQI..............................................................................................19
Bijlage C – Transcript gesprek...............................................................................................................26
2
,Inleiding
Dit verslag staat in het teken van gezondheidsbevordering en preventie. Centraal staat een
zorgvrager met een verstoord slaappatroon; een probleem waarmee veel ouderen kampen. Door
middel van de zes stappen van intervention mapping zal een gezondheid bevorderende interventie
worden ingezet om gedragsverandering te bewerkstelligen bij de zorgvrager. Dit alles op basis van
literatuuronderzoek en in samenspraak met de zorgvrager.
De zorgvrager die centraal staat in dit beroepsproduct is dhr. A; een 82 jarige man die sinds februari
2021 zelfstandig woont in een appartement op de somatische afdeling in verpleeghuis _______ te
_____________. De echtgenote van dhr. woont in een woongroep in hetzelfde woon-zorgcomplex.
Dhr. A. is sinds een aantal jaren blind aan beide ogen en krijgt dagelijks hulp bij zijn persoonlijke
verzorging, maaltijdverzorging en het innemen van medicatie. Ondanks zijn visuele handicap is dhr.
met behulp van zijn blinde stok mobiel en probeert hij zoveel mogelijk zelf te doen.
3
, 1. Analyse van het gezondheidsrisico
1.1 Casus
1.1.1 Zelfredzaamheid
Om de zelfredzaamheid van dhr. A in kaart te brengen heb ik samen met hem de
zelfredzaamheidsradar ingevuld ( zie bijlage A). Omdat dhr. blind is aan beide ogen zal hij bij
bepaalde domeinen hulp en ondersteuning van het zorgpersoneel nodig blijven hebben. Toch zijn er
ook domeinen waar wel het één en ander aangepast kan worden. In samenspraak met dhr. is er
gekozen voor het domein ‘dag – en nachtritme’, waar dhr. slecht op scoorde. Sinds een aantal
weken geeft dhr. aan ’s dat hij nachts slaapproblemen ervaart. Een combinatie van factoren speelt
hierbij een rol. Vaak wordt dhr. wakker omdat hij gebruik moet maken van het toilet. Bij nader
onderzoek blijkt er geen sprake van een urineweginfectie (UWI) te zijn. Ook geeft dhr. aan dat hij
soms niet kan slapen omdat hij veel piekert; hij maakt zich veel zorgen om zijn vrouw, die op een
andere afdeling woont en vindt het moeilijk om haar achteruit te zien gaan door de ziekte van
Alzheimer.
1.1.2 Meetinstrument
Om de slaapkwaliteit van dhr. A te meten is er gebruik gemaakt van de PSQI score lijst (zie bijlage B);
een instrument die de kwaliteit en de patronen van slaap bij ouderen meet over een periode van 1
maand (Bakker et al., 2019, p. 141). Na afloop worden de scores bij elkaar opgeteld. Een hogere
score houdt een slechtere slaapkwaliteit in. Bij een score van > 5 spreekt men van een slechte
slaapkwaliteit. Dhr. A. scoorde een score van 13 en daarom kan er vastgesteld worden dat er sprake
is van een slechte slaapkwaliteit.
1.2 Gezondheidsrisico
1.2.1 Omvang van het gezondheidsrisico
Volgens Van Straten en Dozeman (Bakker et al., 2019, p. 133) heeft ongeveer een derde van alle
mensen slaapklachten en is er bij ongeveer 10% sprake van een slaapstoornis. Een wereldwijde
slaaponderzoek van Philips toont aan dat 76% van de volwassenen wereldwijd minstens één van de
bekende slaapproblemen ervaart; slapeloosheid (37%) en snurken (29%) scoren het hoogst (Philips,
2019).
Zo’n 5 miljoen Nederlanders geven aan ‘wel eens’ slecht te slapen, terwijl 1 ½ miljoen mensen in ons
land ernstige slaapproblemen ervaren (CBS, 2018). Ook hebben talrijke studies aangetoond dat de
prevalentie van slapeloosheid bij ouderen hoger ligt dan bij jongere volwassenen. Van de mensen die
naar de huisarts gaan met klachten over slapeloosheid is de helft 65-plusser. Volgens het CBO heeft
50% van de mensen in verpleeghuizen een slaapstoornis en heeft 40-70% van alle ouderen last van
een verstoord slaapritme.
Op mijn eigen werkplek blijkt het landelijk gemiddelde niet van toepassing. Dit bleek echter lastig in
kaart te brengen omdat sommige bewoners slaapmedicatie gebruiken. Van de 13 zorgvragers op de
afdeling gebruiken 3 bewoners slaapmedicatie. Bij slechts 3 van de 13 zorgvragers blijkt sprake te
zijn van een slechte slaapkwaliteit, waarvan één zorgvrager slaapmedicatie gebruikt. Hierbij moet
4
Leeruitkomst 1
Preventiegericht gezond gedrag bevorderen
Naam student
Opleiding CHE HBO-Verpleegkunde - DTO
Werkplek Somatiek afdeling
Periode begin/eind 11/21 – 08/22
Werkbegeleider
1
,Inhoud
Inleiding..................................................................................................................................................3
1. Analyse van het gezondheidsrisico.....................................................................................................4
1.1 Casus.................................................................................................................................................4
1.1.1 Zelfredzaamheid............................................................................................................................4
1.1.2 Meetinstrument............................................................................................................................4
1.2 Gezondheidsrisico............................................................................................................................4
1.2.1 Omvang van het gezondheidsrisico...............................................................................................4
1.2.2 Ernst van het gezondheidsrisico....................................................................................................5
1.3 Factoren die het gezondheidsrisico beïnvloeden.............................................................................5
1.4 Verklaring van het gedrag................................................................................................................7
2. Besluitvormingsproces en doelen.......................................................................................................8
2.1 Fase van verandering........................................................................................................................8
2.2 Doelen..............................................................................................................................................9
3. Methodieken....................................................................................................................................10
3.1 Gebruikte methodieken en technieken..........................................................................................10
3.2. E-health.........................................................................................................................................11
4. Implementatieplan...........................................................................................................................11
5. Evaluatie...........................................................................................................................................12
5.1 Effect evaluatie...............................................................................................................................12
5.2 Proces evaluatie..............................................................................................................................13
6. De zorgvrager goed in beeld.............................................................................................................14
Literatuurlijst........................................................................................................................................15
Bijlagen.................................................................................................................................................17
Bijlage A – Zelfredzaamheidsradar.......................................................................................................18
..............................................................................................................................................................19
Bijlage B – Screenings Instrument - PSQI..............................................................................................19
Bijlage C – Transcript gesprek...............................................................................................................26
2
,Inleiding
Dit verslag staat in het teken van gezondheidsbevordering en preventie. Centraal staat een
zorgvrager met een verstoord slaappatroon; een probleem waarmee veel ouderen kampen. Door
middel van de zes stappen van intervention mapping zal een gezondheid bevorderende interventie
worden ingezet om gedragsverandering te bewerkstelligen bij de zorgvrager. Dit alles op basis van
literatuuronderzoek en in samenspraak met de zorgvrager.
De zorgvrager die centraal staat in dit beroepsproduct is dhr. A; een 82 jarige man die sinds februari
2021 zelfstandig woont in een appartement op de somatische afdeling in verpleeghuis _______ te
_____________. De echtgenote van dhr. woont in een woongroep in hetzelfde woon-zorgcomplex.
Dhr. A. is sinds een aantal jaren blind aan beide ogen en krijgt dagelijks hulp bij zijn persoonlijke
verzorging, maaltijdverzorging en het innemen van medicatie. Ondanks zijn visuele handicap is dhr.
met behulp van zijn blinde stok mobiel en probeert hij zoveel mogelijk zelf te doen.
3
, 1. Analyse van het gezondheidsrisico
1.1 Casus
1.1.1 Zelfredzaamheid
Om de zelfredzaamheid van dhr. A in kaart te brengen heb ik samen met hem de
zelfredzaamheidsradar ingevuld ( zie bijlage A). Omdat dhr. blind is aan beide ogen zal hij bij
bepaalde domeinen hulp en ondersteuning van het zorgpersoneel nodig blijven hebben. Toch zijn er
ook domeinen waar wel het één en ander aangepast kan worden. In samenspraak met dhr. is er
gekozen voor het domein ‘dag – en nachtritme’, waar dhr. slecht op scoorde. Sinds een aantal
weken geeft dhr. aan ’s dat hij nachts slaapproblemen ervaart. Een combinatie van factoren speelt
hierbij een rol. Vaak wordt dhr. wakker omdat hij gebruik moet maken van het toilet. Bij nader
onderzoek blijkt er geen sprake van een urineweginfectie (UWI) te zijn. Ook geeft dhr. aan dat hij
soms niet kan slapen omdat hij veel piekert; hij maakt zich veel zorgen om zijn vrouw, die op een
andere afdeling woont en vindt het moeilijk om haar achteruit te zien gaan door de ziekte van
Alzheimer.
1.1.2 Meetinstrument
Om de slaapkwaliteit van dhr. A te meten is er gebruik gemaakt van de PSQI score lijst (zie bijlage B);
een instrument die de kwaliteit en de patronen van slaap bij ouderen meet over een periode van 1
maand (Bakker et al., 2019, p. 141). Na afloop worden de scores bij elkaar opgeteld. Een hogere
score houdt een slechtere slaapkwaliteit in. Bij een score van > 5 spreekt men van een slechte
slaapkwaliteit. Dhr. A. scoorde een score van 13 en daarom kan er vastgesteld worden dat er sprake
is van een slechte slaapkwaliteit.
1.2 Gezondheidsrisico
1.2.1 Omvang van het gezondheidsrisico
Volgens Van Straten en Dozeman (Bakker et al., 2019, p. 133) heeft ongeveer een derde van alle
mensen slaapklachten en is er bij ongeveer 10% sprake van een slaapstoornis. Een wereldwijde
slaaponderzoek van Philips toont aan dat 76% van de volwassenen wereldwijd minstens één van de
bekende slaapproblemen ervaart; slapeloosheid (37%) en snurken (29%) scoren het hoogst (Philips,
2019).
Zo’n 5 miljoen Nederlanders geven aan ‘wel eens’ slecht te slapen, terwijl 1 ½ miljoen mensen in ons
land ernstige slaapproblemen ervaren (CBS, 2018). Ook hebben talrijke studies aangetoond dat de
prevalentie van slapeloosheid bij ouderen hoger ligt dan bij jongere volwassenen. Van de mensen die
naar de huisarts gaan met klachten over slapeloosheid is de helft 65-plusser. Volgens het CBO heeft
50% van de mensen in verpleeghuizen een slaapstoornis en heeft 40-70% van alle ouderen last van
een verstoord slaapritme.
Op mijn eigen werkplek blijkt het landelijk gemiddelde niet van toepassing. Dit bleek echter lastig in
kaart te brengen omdat sommige bewoners slaapmedicatie gebruiken. Van de 13 zorgvragers op de
afdeling gebruiken 3 bewoners slaapmedicatie. Bij slechts 3 van de 13 zorgvragers blijkt sprake te
zijn van een slechte slaapkwaliteit, waarvan één zorgvrager slaapmedicatie gebruikt. Hierbij moet
4
