Module 4
Leeruitkomst 1
Veilig zorg verlenen
STUDENT
TRAJECTBEGELEID
ER
Henk van den Adel,
EXAMINATOR
M4.1
Gerdien de Nooijer
INSTELLING
WERKBEGELEIDER
DATUM
13—05-2022
AANTAL
WOORDEN
5566
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................3
2. Klinisch redeneren: palliatief redeneren............................................................................................4
2.1 Keuze en verantwoording methodiek...............................................................................................4
2.2 Beslisschijf palliatieve zorg...............................................................................................................5
2.2.1 Fase 1. Breng situatie in kaart........................................................................................................5
2.2.2 Fase 2. Vat problematiek samen en maak proactief beleid op......................................................9
2.2.3 Fase 3. Maak afspraken over evaluatie van beleid......................................................................13
2.2.4 Fase 4. Stel beleid zo nodig bij en blijf evalueren........................................................................13
3. Voorbehouden en risicovolle verpleegtechnische handelingen.......................................................14
4. Vastlegging en overdracht................................................................................................................15
5. Veiligheidsrisico’s zorgvrager............................................................................................................16
6. Reflectie START.................................................................................................................................18
Lijst met referenties.............................................................................................................................19
Bijlage 1 - Complexiteit van zorg..........................................................................................................23
Bijlage 2 - Gezondheidspatronen van Gordon......................................................................................25
Bijlage 3 - Beslisschijf besluitvorming in de palliatieve fase..................................................................27
Bijlage 4 – Meetinstrument: Surprise Question....................................................................................29
Bijlage 5 – Meetinstrument: MRC Dyspnoe vragenlijst........................................................................30
Bijlage 6 – Meetinstrument: NRS vermoeidheid...................................................................................31
Bijlage 7 – Pursed lip breathing technique...........................................................................................33
Bijlage 8 – Feedback formulieren risicovolle en voorbehouden handelingen......................................34
Bijlage 9 – Feedback beroepsproduct...................................................................................................36
2
, 1. Inleiding
In dit beroepsproduct wordt de zorg voor een zorgvrager geherindiceerd aan de hand van een
methodiek voor klinisch redeneren. De zorgvrager bevindt zich in een verpleeghuis en daarom is er
gebruik gemaakt van de methode van palliatief redeneren. In het Kwaliteitskader palliatieve zorg
Nederland (IKNL, z.d.) wordt palliatieve zorg als volgt geformuleerd: “Palliatieve zorg is zorg die de
kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een
levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid, door het voorkomen en verlichten van lijden, door
middel van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van problemen van
fysieke, psychische, sociale en spirituele aard”. De leidende gedachte bij palliatieve zorg is dat de
aandacht verschuift van ziekte en medische behandeling naar ondersteuning van de kwaliteit van
leven, sterven en rouwen (Pallialine, 2022).
Centraal staat een midden-complexe zorgvrager (Bijlage 1) met dementie; een 86-jarige vrouw die
zelfstandig woont in een appartement op de somatische afdeling van_________. In de eerste
instantie is mevrouw in 2014 in het woon-zorgcomplex komen wonen toen ze meeverhuisde met
haar partner die een indicatie had (en inmiddels overleden is). In juli 2021 werd er na een cognitief
onderzoek vastgesteld dat er sprake is van dementie bij mevrouw. Ook is mevrouw bekend met
hartfalen en diabetes mellitus type 2.
3
, 2. Klinisch redeneren: palliatief redeneren
2.1 Keuze en verantwoording methodiek
Aangezien de zorgvrager zich in haar laatste levensfase bevindt, wordt de casus beschreven vanuit de
methodiek ‘palliatief redeneren’, een toegepaste vorm van klinisch redeneren (IKNL, 2014). De zorg
in de palliatieve fase is gericht op behoud of verhoging van de kwaliteit van leven in combinatie met
levensverlenging en/of verlichten van symptomen (IKNL, z.d.). In de palliatieve fase staat
vermindering van symptoomlijden centraal, waarbij de cliënt de prioritering aangeeft. De subjectieve
beleving en de betekenis die de cliënt aangeeft, is het uitgangspunt (Bakker et al., 2019). Palliatieve
zorg richt zich in toenemende mate op ouderen in de laatste levensfase met verschillende soorten
aandoeningen: kanker, hartfalen, COPD en ouderdom/dementie. Door palliatief redeneren als
methode te gebruiken om de belangrijkste problemen in kaart te brengen wordt een klimaat
geschapen waarin de cliënt en zijn naaste maximaal zeggenschap hebben over deze periode, met de
nadruk op behoud van kwaliteit van leven (Bakker et al., 2019). In dit verslag staat een zorgvrager
met de aandoeningen hartfalen (NYHA klasse III – IV ) en dementie centraal.
Binnen de organisatie wordt gebruik gemaakt van de Passiviteit van het Dagelijks Leven (PDL)
methode. Dit is een belevingsgerichte methode die ontwikkeld is voor mensen die blijvend niet meer
voor zichzelf kunnen zorgen, door bijvoorbeeld een hersenaandoening zoals dementie. Om toch zo
goed mogelijk zorg en begeleiding te geven, is het belangrijk voor de zorgverleners om de mens
achter zijn/haar ziektebeeld te kennen. Wat waren iemands gewoontes, dagelijkse ritmes, welke
voorkeuren heeft iemand? Op deze manier wordt de zorgvrager als mens met een eigen identiteit en
mogelijkheden benaderd wat kwaliteit van leven toevoegt.
Om het behandel beleid af te stemmen op de individuele patiënt wordt in de palliatieve zorg gebruik
gemaakt van een beslisschijf (Bijlage 3). De beslisschijf is gebaseerd op de methodiek van Palliatief
redeneren (IKNL, 2014). De beslisschijf geeft in vier fasen de methode Palliatief redeneren weer. De
vier fasen waaruit Palliatief redeneren bestaat, zijn (IKNL, 2019):
1. Breng problematiek in kaart verzamel informatie van de patiënt en gebruik zo nodig
meetinstrumenten.
2. Vat problematiek en beleid samen: stel een werkhypothese op, maak beleidsoverwegingen,
omschrijf het doel en stel het behandelplan op; denk toekomstgericht.
3. Maak afspraken over evaluatie, zet zo nodig meetinstrumenten in: klachten en de mate van
welbevinden zijn belangrijke indicatoren.
4. Stel het beleid zo nodig bij en blijf evalueren.
4
Leeruitkomst 1
Veilig zorg verlenen
STUDENT
TRAJECTBEGELEID
ER
Henk van den Adel,
EXAMINATOR
M4.1
Gerdien de Nooijer
INSTELLING
WERKBEGELEIDER
DATUM
13—05-2022
AANTAL
WOORDEN
5566
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................3
2. Klinisch redeneren: palliatief redeneren............................................................................................4
2.1 Keuze en verantwoording methodiek...............................................................................................4
2.2 Beslisschijf palliatieve zorg...............................................................................................................5
2.2.1 Fase 1. Breng situatie in kaart........................................................................................................5
2.2.2 Fase 2. Vat problematiek samen en maak proactief beleid op......................................................9
2.2.3 Fase 3. Maak afspraken over evaluatie van beleid......................................................................13
2.2.4 Fase 4. Stel beleid zo nodig bij en blijf evalueren........................................................................13
3. Voorbehouden en risicovolle verpleegtechnische handelingen.......................................................14
4. Vastlegging en overdracht................................................................................................................15
5. Veiligheidsrisico’s zorgvrager............................................................................................................16
6. Reflectie START.................................................................................................................................18
Lijst met referenties.............................................................................................................................19
Bijlage 1 - Complexiteit van zorg..........................................................................................................23
Bijlage 2 - Gezondheidspatronen van Gordon......................................................................................25
Bijlage 3 - Beslisschijf besluitvorming in de palliatieve fase..................................................................27
Bijlage 4 – Meetinstrument: Surprise Question....................................................................................29
Bijlage 5 – Meetinstrument: MRC Dyspnoe vragenlijst........................................................................30
Bijlage 6 – Meetinstrument: NRS vermoeidheid...................................................................................31
Bijlage 7 – Pursed lip breathing technique...........................................................................................33
Bijlage 8 – Feedback formulieren risicovolle en voorbehouden handelingen......................................34
Bijlage 9 – Feedback beroepsproduct...................................................................................................36
2
, 1. Inleiding
In dit beroepsproduct wordt de zorg voor een zorgvrager geherindiceerd aan de hand van een
methodiek voor klinisch redeneren. De zorgvrager bevindt zich in een verpleeghuis en daarom is er
gebruik gemaakt van de methode van palliatief redeneren. In het Kwaliteitskader palliatieve zorg
Nederland (IKNL, z.d.) wordt palliatieve zorg als volgt geformuleerd: “Palliatieve zorg is zorg die de
kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een
levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid, door het voorkomen en verlichten van lijden, door
middel van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van problemen van
fysieke, psychische, sociale en spirituele aard”. De leidende gedachte bij palliatieve zorg is dat de
aandacht verschuift van ziekte en medische behandeling naar ondersteuning van de kwaliteit van
leven, sterven en rouwen (Pallialine, 2022).
Centraal staat een midden-complexe zorgvrager (Bijlage 1) met dementie; een 86-jarige vrouw die
zelfstandig woont in een appartement op de somatische afdeling van_________. In de eerste
instantie is mevrouw in 2014 in het woon-zorgcomplex komen wonen toen ze meeverhuisde met
haar partner die een indicatie had (en inmiddels overleden is). In juli 2021 werd er na een cognitief
onderzoek vastgesteld dat er sprake is van dementie bij mevrouw. Ook is mevrouw bekend met
hartfalen en diabetes mellitus type 2.
3
, 2. Klinisch redeneren: palliatief redeneren
2.1 Keuze en verantwoording methodiek
Aangezien de zorgvrager zich in haar laatste levensfase bevindt, wordt de casus beschreven vanuit de
methodiek ‘palliatief redeneren’, een toegepaste vorm van klinisch redeneren (IKNL, 2014). De zorg
in de palliatieve fase is gericht op behoud of verhoging van de kwaliteit van leven in combinatie met
levensverlenging en/of verlichten van symptomen (IKNL, z.d.). In de palliatieve fase staat
vermindering van symptoomlijden centraal, waarbij de cliënt de prioritering aangeeft. De subjectieve
beleving en de betekenis die de cliënt aangeeft, is het uitgangspunt (Bakker et al., 2019). Palliatieve
zorg richt zich in toenemende mate op ouderen in de laatste levensfase met verschillende soorten
aandoeningen: kanker, hartfalen, COPD en ouderdom/dementie. Door palliatief redeneren als
methode te gebruiken om de belangrijkste problemen in kaart te brengen wordt een klimaat
geschapen waarin de cliënt en zijn naaste maximaal zeggenschap hebben over deze periode, met de
nadruk op behoud van kwaliteit van leven (Bakker et al., 2019). In dit verslag staat een zorgvrager
met de aandoeningen hartfalen (NYHA klasse III – IV ) en dementie centraal.
Binnen de organisatie wordt gebruik gemaakt van de Passiviteit van het Dagelijks Leven (PDL)
methode. Dit is een belevingsgerichte methode die ontwikkeld is voor mensen die blijvend niet meer
voor zichzelf kunnen zorgen, door bijvoorbeeld een hersenaandoening zoals dementie. Om toch zo
goed mogelijk zorg en begeleiding te geven, is het belangrijk voor de zorgverleners om de mens
achter zijn/haar ziektebeeld te kennen. Wat waren iemands gewoontes, dagelijkse ritmes, welke
voorkeuren heeft iemand? Op deze manier wordt de zorgvrager als mens met een eigen identiteit en
mogelijkheden benaderd wat kwaliteit van leven toevoegt.
Om het behandel beleid af te stemmen op de individuele patiënt wordt in de palliatieve zorg gebruik
gemaakt van een beslisschijf (Bijlage 3). De beslisschijf is gebaseerd op de methodiek van Palliatief
redeneren (IKNL, 2014). De beslisschijf geeft in vier fasen de methode Palliatief redeneren weer. De
vier fasen waaruit Palliatief redeneren bestaat, zijn (IKNL, 2019):
1. Breng problematiek in kaart verzamel informatie van de patiënt en gebruik zo nodig
meetinstrumenten.
2. Vat problematiek en beleid samen: stel een werkhypothese op, maak beleidsoverwegingen,
omschrijf het doel en stel het behandelplan op; denk toekomstgericht.
3. Maak afspraken over evaluatie, zet zo nodig meetinstrumenten in: klachten en de mate van
welbevinden zijn belangrijke indicatoren.
4. Stel het beleid zo nodig bij en blijf evalueren.
4
