Samenvatting strafrechtelijk sanctierecht 2022-2023
Week 1: inleiding en uitgangspunten
Week 2: straftoemetingsvrijheid
Week 3: de terbeschikkingstelling
Week 4: Vrijheidsbenemende en beperkende maatregelen en de rol van risicotaxatie
Week 5: Uitgangspunten tenuitvoerlegging sancties
Week 6: Beklag- en beroepsrecht
Week 7: Tenuitvoerlegging sancties en transgender gedetineerden
Week 8: Kwetsbare verdachten
Week 9: Slachtoffer bewust werken in de context van forensische psychiatrie
+ de belangrijkste artikelen & arresten uit de literatuur
, Week 1 Inleiding en uitgangspunten
Benaderingen strafrechtelijk sanctierecht:
- theoretisch waarom sanctioneren we eigenlijk? Waarom leggen we straffen en maatregelen
op?
- effectiviteit van sanctioneren helpen sancties wel om het beoogde doel te bereiken?
- Rechtshistorisch: what works? waarom hadden we eerst bepaalde sancties en waarom zijn
deze afgeschaft? Zo kunnen we zeggen of nieuwe sancties tegemoet komen aan het beoogde
effect wat we met die sancties voor hebben.
- Recente ontwikkelingen
Theoretisch: waarom straffen?
- vergelding
- speciale preventie zorgen dat iemand het niet meer doet. Dus recidive voorkomen.
- generale preventie iemand anders sanctie opleggen zodat de rest het delict niet gaat plegen
- normbevestiging we bevestigen de geschonden norm. We bevestigen dat we het plegen van
een delict niet oké vinden.
- Herstel herstellen van aangerichte schade. Kan bijv. ook zijn het herstellen van de band
tussen slachtoffer en dader.
Vergelding: het intentioneel en doelbewust toebrengen van leed door een staat aan een individu.
Iemand die pleegt een delict en slaat daarbij deuk in rechtsorde, om die deuk te herstellen, moeten we
met een tegenreactie komen. Er bestaat hier wel veel discussie over. Aan de ene kant moet je anderen
behandelen zoals je zelf ook behandelt wilt worden. We spreken af dat we geen normen moeten
schenden. Maar wat doet de staat? Die geeft als reactie op schending van een norm ook een
normschending, namelijk vrijheidsinperking van verdachte. Maar aan de andere kant moet je ook
kijken naar het belang van het slachtoffer. Die is er gebaat bij als dader gestraft wordt. Je kan het
vergelden dan wel beter over laten aan de staat, want als je het aan burgers zelf over laat, wordt het een
zooitje. Hersteldenkers zeggen dat het intentioneel schade toebrengen aan een dader helemaal niets
oplevert. Het herstelt niets. Het leidt eindstand tot veel meer schade. Je hebt dan twee geschonden
grondnormen. Vergelden is het toevoegen van verdiend leed volgens Geert.
Normbevestiging: vergelding/wraakneming bevestigt dat de norm geschonden is. Als we niets doen bij
normschending, wordt de norm ook niet bevestigd. Als we wel straffen, bevestigen we bepaalde
rechtsnormen.
Herstel: als het gaat om de normbevestiging (afkeuring van gedrag) dan hebben we daar misschien per
definitie geen straffen voor nodig. Er zijn ook andere mogelijkheden om de norm te bevestigen. Bijv.
verdachte sorry laten zeggen en schade laten repareren/vergoeden.
Speciale en generale preventie: dit willen we allebei heel graag. We willen een zo veilig mogelijke
samenleving. Maar onderzoek laat zien dat de doelen niet zo realistisch zijn. Een enkeling leert van
zijn straf en zal het in het vervolg niet meer doen. Maar het punt is dat delinquent gedrag in veel
gevallen niet rationeel is. We kunnen gedrag daardoor ook mogelijk sturen. De dreiging van het
opleggen van sancties en maatregelen is dus niet altijd effectief. Maar dat betekent niet dat we het niet
moeten proberen. Sommige auteurs vinden deze sancties en maatregelen juist wel veel belovend.
Resocialisatie is de tenuitvoerlegging van een straf zo inrichten dat een dader succesvol kan
terugkeren in de maatschappij. Bij dat succesvol terugkeren hoort er ook bij dat je geen delicten meer
pleegt wanneer je terug bent in de maatschappij. Die behoefte tot het plegen van delicten kan bijv.
afnemen als je werk hebt of een opleiding.
Theoretisch: waarom straffen?
Week 1: inleiding en uitgangspunten
Week 2: straftoemetingsvrijheid
Week 3: de terbeschikkingstelling
Week 4: Vrijheidsbenemende en beperkende maatregelen en de rol van risicotaxatie
Week 5: Uitgangspunten tenuitvoerlegging sancties
Week 6: Beklag- en beroepsrecht
Week 7: Tenuitvoerlegging sancties en transgender gedetineerden
Week 8: Kwetsbare verdachten
Week 9: Slachtoffer bewust werken in de context van forensische psychiatrie
+ de belangrijkste artikelen & arresten uit de literatuur
, Week 1 Inleiding en uitgangspunten
Benaderingen strafrechtelijk sanctierecht:
- theoretisch waarom sanctioneren we eigenlijk? Waarom leggen we straffen en maatregelen
op?
- effectiviteit van sanctioneren helpen sancties wel om het beoogde doel te bereiken?
- Rechtshistorisch: what works? waarom hadden we eerst bepaalde sancties en waarom zijn
deze afgeschaft? Zo kunnen we zeggen of nieuwe sancties tegemoet komen aan het beoogde
effect wat we met die sancties voor hebben.
- Recente ontwikkelingen
Theoretisch: waarom straffen?
- vergelding
- speciale preventie zorgen dat iemand het niet meer doet. Dus recidive voorkomen.
- generale preventie iemand anders sanctie opleggen zodat de rest het delict niet gaat plegen
- normbevestiging we bevestigen de geschonden norm. We bevestigen dat we het plegen van
een delict niet oké vinden.
- Herstel herstellen van aangerichte schade. Kan bijv. ook zijn het herstellen van de band
tussen slachtoffer en dader.
Vergelding: het intentioneel en doelbewust toebrengen van leed door een staat aan een individu.
Iemand die pleegt een delict en slaat daarbij deuk in rechtsorde, om die deuk te herstellen, moeten we
met een tegenreactie komen. Er bestaat hier wel veel discussie over. Aan de ene kant moet je anderen
behandelen zoals je zelf ook behandelt wilt worden. We spreken af dat we geen normen moeten
schenden. Maar wat doet de staat? Die geeft als reactie op schending van een norm ook een
normschending, namelijk vrijheidsinperking van verdachte. Maar aan de andere kant moet je ook
kijken naar het belang van het slachtoffer. Die is er gebaat bij als dader gestraft wordt. Je kan het
vergelden dan wel beter over laten aan de staat, want als je het aan burgers zelf over laat, wordt het een
zooitje. Hersteldenkers zeggen dat het intentioneel schade toebrengen aan een dader helemaal niets
oplevert. Het herstelt niets. Het leidt eindstand tot veel meer schade. Je hebt dan twee geschonden
grondnormen. Vergelden is het toevoegen van verdiend leed volgens Geert.
Normbevestiging: vergelding/wraakneming bevestigt dat de norm geschonden is. Als we niets doen bij
normschending, wordt de norm ook niet bevestigd. Als we wel straffen, bevestigen we bepaalde
rechtsnormen.
Herstel: als het gaat om de normbevestiging (afkeuring van gedrag) dan hebben we daar misschien per
definitie geen straffen voor nodig. Er zijn ook andere mogelijkheden om de norm te bevestigen. Bijv.
verdachte sorry laten zeggen en schade laten repareren/vergoeden.
Speciale en generale preventie: dit willen we allebei heel graag. We willen een zo veilig mogelijke
samenleving. Maar onderzoek laat zien dat de doelen niet zo realistisch zijn. Een enkeling leert van
zijn straf en zal het in het vervolg niet meer doen. Maar het punt is dat delinquent gedrag in veel
gevallen niet rationeel is. We kunnen gedrag daardoor ook mogelijk sturen. De dreiging van het
opleggen van sancties en maatregelen is dus niet altijd effectief. Maar dat betekent niet dat we het niet
moeten proberen. Sommige auteurs vinden deze sancties en maatregelen juist wel veel belovend.
Resocialisatie is de tenuitvoerlegging van een straf zo inrichten dat een dader succesvol kan
terugkeren in de maatschappij. Bij dat succesvol terugkeren hoort er ook bij dat je geen delicten meer
pleegt wanneer je terug bent in de maatschappij. Die behoefte tot het plegen van delicten kan bijv.
afnemen als je werk hebt of een opleiding.
Theoretisch: waarom straffen?
