Communicatie & Gedrag
Jaar 2 / Semester 2 / Blok 4 / Avans Hogeschool / Juni 2023
Inhoudsopgave
Wakelet les 7 ‘’Fases van een verandering’’.............................................................3
Gemeente Haarlemmermeer ‘’De bedoeling’’........................................................3
Samenvatting van de video....................................................................................3
Kennisclip ‘’Fases bij een verandering’’.....................................................................4
6 fases bij iedere verandering................................................................................4
Wakelet les 8 ‘’Kleurentheorie’’..................................................................................6
Kleurentest.............................................................................................................6
Kennisclip ‘’Kleuren bij een verandering’’..................................................................8
Aanvullende video ‘’Kleurendenken bij veranderen’’...............................................11
De infograpic over IC bij verandering...................................................................12
Wakelet les 9 ‘’Fases van een verandering’’...........................................................14
De 8 veranderstappen van Kotter........................................................................14
Wakelet 10 ‘’Leiderschapscommunicatie’’...............................................................15
Ziekenhuis Bernhoven.........................................................................................15
Kennisclip ‘’Leiderschapscommunicatie’’................................................................17
Secure based leiderschap....................................................................................17
Teamleider............................................................................................................17
Aanvullende informatie over ‘’Secure based leiderschap’’......................................19
Position paper van Reijnders...................................................................................20
Wakelet 11 ‘’Interventieplan’’...................................................................................23
Kennisclip ‘’Interventieplan’’.....................................................................................24
Oefeningen en opdrachten......................................................................................27
Voorbereiding op werkcollege les 7.....................................................................27
Toetsvragen les 7 ‘’Kleurentheorie’’.....................................................................30
Quiz vragen van wakelet les 8.............................................................................31
Opdracht: Communicatie en actievisie................................................................33
Veranderaanpak en communicatiestijlen.............................................................35
Opdracht over mensgericht werken in Ziekenhuis Bernhoven............................37
Spreekuur les 11......................................................................................................39
Toets vragen.........................................................................................................39
Interventieplan voor Friesland Campina..............................................................40
Antwoorden bij de opdrachten.................................................................................43
Toetsvragen les 7 ‘’Kleurentheorie’’.....................................................................43
1
, Quizlet les 8..........................................................................................................44
Samenvatting herkansing 28-06...................................................................................1
Wakelet les 7 ‘’Fases van een verandering’’.............................................................3
Gemeente Haarlemmermeer ‘’De bedoeling’’........................................................3
Samenvatting van de video....................................................................................3
Kennisclip ‘’Fases bij een verandering’’.....................................................................4
6 fases bij iedere verandering................................................................................4
Wakelet les 8 ‘’Kleurentheorie’’..................................................................................6
Kleurentest.............................................................................................................6
Kennisclip ‘’Kleuren bij een verandering’’..................................................................8
Aanvullende video ‘’Kleurendenken bij veranderen’’...............................................11
De infograpic over IC bij verandering..................................................................12
Wakelet les 9 ‘’Fases van een verandering’’...........................................................13
De 8 veranderstappen van Kotter........................................................................13
Wakelet 10 ‘’Leiderschapscommunicatie’’...............................................................14
Ziekenhuis Bernhoven.........................................................................................14
Kennisclip ‘’Leiderschapscommunicatie’’................................................................15
Secure based leiderschap...................................................................................15
Teamleider............................................................................................................15
Aanvullende informatie over ‘’Secure based leiderschap’’......................................17
Position paper van Reijnders...................................................................................18
Wakelet 11 ‘’Interventieplan’’...................................................................................21
Kennisclip ‘’Interventieplan’’.....................................................................................22
Oefeningen en opdrachten......................................................................................25
Voorbereiding op werkcollege les 7.....................................................................25
Toetsvragen les 7 ‘’Kleurentheorie’’.....................................................................28
Quiz vragen van wakelet les 8.............................................................................29
Opdracht: Communicatie en actievisie................................................................31
Veranderaanpak en communicatiestijlen.............................................................33
Opdracht over mensgericht werken in Ziekenhuis Bernhoven............................35
Interventieplan voor Friesland Campina..............................................................37
Antwoorden bij de opdrachten.................................................................................40
Toetsvragen les 7 ‘’Kleurentheorie’’.....................................................................40
Quizlet les 8.........................................................................................................41
2
,Wakelet les 7 ‘’Fases van een verandering’’
Gemeente Haarlemmermeer ‘’De bedoeling’’
Organisaties zijn voortdurend in verandering. De meeste veranderingen gaan geleidelijk,
zonder dat je je er bewust van bent. Regelmatig kiest een organisatie er echter ook voor om
een verandering bewust in te zetten. Dan is er sprake van een geplande verandering. In
deze online course zul je zien dat deze veranderingen verlopen in een aantal fases. Het
begint met het signaleren dat er een verandering nodig is en het eindigt met het terugkijken
op het proces en de resultaten van de verandering. We laten dit zien aan de hand van een
voorbeeld van een verandering in de gemeente Haarlemmermeer.
Deze video is ter ondersteuning van de organisatiekoers: ‘’Werken vanuit de bedoeling’’. Een
koers waarin de klant, inwoners, ondernemers en de lokale politiek van Haarlemmermeer
voorop staan. Een interne campagne.
Samenvatting van de video
Haarlemmermeer is een unieke gemeente waarbij platteland en randstad heel dicht bij elkaar
liggen. Ook is het een belangrijke economische motor (Schiphol). Het is een plek waar
werken, wonen en recreëren samenkomen.
Het is belangrijk dat de gemeente goed omgaat met veranderende omstandigheden
(digitalisering) en hier goed op aansluit. In 2013 heeft de gemeente een nieuwe
organisatiekoers gelanceerd. Een koers waarin dienstbaarheid centraal staat.
Dienstbaarheid naar de inwoners, de samenleving, de democratie en naar elkaar. De koers
bevat verschillende organisatiedoelen: Vergroten wendbaarheid, van buiten naar binnen,
vergroten van strategisch vermogen, professionele en waarden gedreven cultuur en beter
voor minder.
De basisgedachten vanuit de koers. De gemeente wil snel kunnen reageren op de dagelijkse
praktijk. Denk hierbij aan, vergunningen verstrekken, leidinggeven of het omgaan met
leerplicht. Als medewerker heb je een eigen dagelijkse realiteit, jouw leefwereld. Voor de
besturing van jouw leefwereld zijn er allerlei regels en afspraken, dit is een systeemwereld.
Soms komt een systeemwereld in conflict met een leefwereld. Je krijgt dan een gevoel van
wel willen, maar niet kunnen. Het ‘willen’ is werken vanuit de bedoeling.
Werken vanuit de bedoeling houd in dat, wat je doet van waarde is voor een ander. De
systeemwereld kan soms best wat minder, zo ontstaat er ruimte voor jou en je collega’s.
Beleid, regels en procedures zijn geen doel, maar dienen een doel. Om te werken vanuit de
bedoeling mag je kritisch zijn en jouw mening bespreekbaar maken. Denk na over waar de
systeemwereld beter kan.
3
, Kennisclip ‘’Fases bij een verandering’’
Wat voor soort verandering vindt er plaats bij de video?
Ze moeten op een andere manier gaan denken. Het gaat om een gedragsverandering
(cultuur).
6 fases bij iedere verandering
- Signaleren
Je moet gaan verkennen. Je gaat in gesprek met mensen binnen de gemeente. Wat
komt er bijvoorbeeld op medewerkers af, of waar hebben bewoners het over? Je gaat
ook in gesprek met stakeholders.
Communicatieaanpak. Hoe doen we dit? Wie is er voor verantwoordelijk en wie is er
in gesprek met verschillende partijen? Is dat een stakeholder of manager, misschien
intern iemand.
Als laatst kijk je naar de middelen. Hoe doen we dit? We gaan in werkoverleg met
collega’s of houd social media in de gaten voor klachten van bewoners. Of kijk naar
tevredenheidsmetingen.
- Veranderdiagnose
Je hebt alle signalen ontvangen en gaat nu kijken naar wat er precies aan de hand is.
Waarom moeten we deze verandering gaan inzetten? Bepaal ook wanneer je klaar
bent, wat het doel is.
Hoe komen we daar? Kies een aanpak in hoofdlijnen die geschikt is voor de situatie.
Maak je een stuurgroep (een groep met hogere managers en specialisten.) of een
kernteam (een projectmanager met specialisten.)
Communicatieaanpak. Er moet een visie van het team komen, een stip op de horizon.
Medewerkers informeren.
De middelen die je hiervoor kunt gebruiken zijn een MT-overleg, een heisessie, een
werkoverleg of een bericht op het intranet.
Ringen van invloed, wie zijn er betrokken?
Je hebt altijd beslissers over de strategie. Ook zijn er beïnvloeders, bijvoorbeeld
managers of ambassadeurs, zij zijn natuurlijke leiders. Zij hebben invloed op de
medewerkers. Of zij bijvoorbeeld wel of niet mee doen met deze verandering. Krijg
deze mensen in beeld.
Er zijn ringen van invloed. Hierop kun je mensen indelen in 4 categorieën.
1. Meebeslissen
2. Meewerken
3. Meedenken
4. Mee weten
Hoe verder de mensen naar buiten gaan op de ringen, hoe minder invloed zij hebben
bij deze verandering.
- Opstellen strategie
Wat is een effectieve aanpak voor deze verandering? Waar zijn mensen gevoelig
voor? Bij gemeente Haarlemmermeer was participatie het sleutel woord.
Medewerkers vonden het belangrijk om mee te mogen denken en eigen ideeën te
mogen inbrengen. Bekijk wat je per fase wil bereiken en welke spelers daarbij
betrokken zijn. Welke impact heeft dit op de medewerkers?
Communicatieaanpak. Wees open en eerlijk in je communicatie. Betrek je
medewerkers er echt bij. Doe aan strategieontwikkeling door een kernteam,
4
Jaar 2 / Semester 2 / Blok 4 / Avans Hogeschool / Juni 2023
Inhoudsopgave
Wakelet les 7 ‘’Fases van een verandering’’.............................................................3
Gemeente Haarlemmermeer ‘’De bedoeling’’........................................................3
Samenvatting van de video....................................................................................3
Kennisclip ‘’Fases bij een verandering’’.....................................................................4
6 fases bij iedere verandering................................................................................4
Wakelet les 8 ‘’Kleurentheorie’’..................................................................................6
Kleurentest.............................................................................................................6
Kennisclip ‘’Kleuren bij een verandering’’..................................................................8
Aanvullende video ‘’Kleurendenken bij veranderen’’...............................................11
De infograpic over IC bij verandering...................................................................12
Wakelet les 9 ‘’Fases van een verandering’’...........................................................14
De 8 veranderstappen van Kotter........................................................................14
Wakelet 10 ‘’Leiderschapscommunicatie’’...............................................................15
Ziekenhuis Bernhoven.........................................................................................15
Kennisclip ‘’Leiderschapscommunicatie’’................................................................17
Secure based leiderschap....................................................................................17
Teamleider............................................................................................................17
Aanvullende informatie over ‘’Secure based leiderschap’’......................................19
Position paper van Reijnders...................................................................................20
Wakelet 11 ‘’Interventieplan’’...................................................................................23
Kennisclip ‘’Interventieplan’’.....................................................................................24
Oefeningen en opdrachten......................................................................................27
Voorbereiding op werkcollege les 7.....................................................................27
Toetsvragen les 7 ‘’Kleurentheorie’’.....................................................................30
Quiz vragen van wakelet les 8.............................................................................31
Opdracht: Communicatie en actievisie................................................................33
Veranderaanpak en communicatiestijlen.............................................................35
Opdracht over mensgericht werken in Ziekenhuis Bernhoven............................37
Spreekuur les 11......................................................................................................39
Toets vragen.........................................................................................................39
Interventieplan voor Friesland Campina..............................................................40
Antwoorden bij de opdrachten.................................................................................43
Toetsvragen les 7 ‘’Kleurentheorie’’.....................................................................43
1
, Quizlet les 8..........................................................................................................44
Samenvatting herkansing 28-06...................................................................................1
Wakelet les 7 ‘’Fases van een verandering’’.............................................................3
Gemeente Haarlemmermeer ‘’De bedoeling’’........................................................3
Samenvatting van de video....................................................................................3
Kennisclip ‘’Fases bij een verandering’’.....................................................................4
6 fases bij iedere verandering................................................................................4
Wakelet les 8 ‘’Kleurentheorie’’..................................................................................6
Kleurentest.............................................................................................................6
Kennisclip ‘’Kleuren bij een verandering’’..................................................................8
Aanvullende video ‘’Kleurendenken bij veranderen’’...............................................11
De infograpic over IC bij verandering..................................................................12
Wakelet les 9 ‘’Fases van een verandering’’...........................................................13
De 8 veranderstappen van Kotter........................................................................13
Wakelet 10 ‘’Leiderschapscommunicatie’’...............................................................14
Ziekenhuis Bernhoven.........................................................................................14
Kennisclip ‘’Leiderschapscommunicatie’’................................................................15
Secure based leiderschap...................................................................................15
Teamleider............................................................................................................15
Aanvullende informatie over ‘’Secure based leiderschap’’......................................17
Position paper van Reijnders...................................................................................18
Wakelet 11 ‘’Interventieplan’’...................................................................................21
Kennisclip ‘’Interventieplan’’.....................................................................................22
Oefeningen en opdrachten......................................................................................25
Voorbereiding op werkcollege les 7.....................................................................25
Toetsvragen les 7 ‘’Kleurentheorie’’.....................................................................28
Quiz vragen van wakelet les 8.............................................................................29
Opdracht: Communicatie en actievisie................................................................31
Veranderaanpak en communicatiestijlen.............................................................33
Opdracht over mensgericht werken in Ziekenhuis Bernhoven............................35
Interventieplan voor Friesland Campina..............................................................37
Antwoorden bij de opdrachten.................................................................................40
Toetsvragen les 7 ‘’Kleurentheorie’’.....................................................................40
Quizlet les 8.........................................................................................................41
2
,Wakelet les 7 ‘’Fases van een verandering’’
Gemeente Haarlemmermeer ‘’De bedoeling’’
Organisaties zijn voortdurend in verandering. De meeste veranderingen gaan geleidelijk,
zonder dat je je er bewust van bent. Regelmatig kiest een organisatie er echter ook voor om
een verandering bewust in te zetten. Dan is er sprake van een geplande verandering. In
deze online course zul je zien dat deze veranderingen verlopen in een aantal fases. Het
begint met het signaleren dat er een verandering nodig is en het eindigt met het terugkijken
op het proces en de resultaten van de verandering. We laten dit zien aan de hand van een
voorbeeld van een verandering in de gemeente Haarlemmermeer.
Deze video is ter ondersteuning van de organisatiekoers: ‘’Werken vanuit de bedoeling’’. Een
koers waarin de klant, inwoners, ondernemers en de lokale politiek van Haarlemmermeer
voorop staan. Een interne campagne.
Samenvatting van de video
Haarlemmermeer is een unieke gemeente waarbij platteland en randstad heel dicht bij elkaar
liggen. Ook is het een belangrijke economische motor (Schiphol). Het is een plek waar
werken, wonen en recreëren samenkomen.
Het is belangrijk dat de gemeente goed omgaat met veranderende omstandigheden
(digitalisering) en hier goed op aansluit. In 2013 heeft de gemeente een nieuwe
organisatiekoers gelanceerd. Een koers waarin dienstbaarheid centraal staat.
Dienstbaarheid naar de inwoners, de samenleving, de democratie en naar elkaar. De koers
bevat verschillende organisatiedoelen: Vergroten wendbaarheid, van buiten naar binnen,
vergroten van strategisch vermogen, professionele en waarden gedreven cultuur en beter
voor minder.
De basisgedachten vanuit de koers. De gemeente wil snel kunnen reageren op de dagelijkse
praktijk. Denk hierbij aan, vergunningen verstrekken, leidinggeven of het omgaan met
leerplicht. Als medewerker heb je een eigen dagelijkse realiteit, jouw leefwereld. Voor de
besturing van jouw leefwereld zijn er allerlei regels en afspraken, dit is een systeemwereld.
Soms komt een systeemwereld in conflict met een leefwereld. Je krijgt dan een gevoel van
wel willen, maar niet kunnen. Het ‘willen’ is werken vanuit de bedoeling.
Werken vanuit de bedoeling houd in dat, wat je doet van waarde is voor een ander. De
systeemwereld kan soms best wat minder, zo ontstaat er ruimte voor jou en je collega’s.
Beleid, regels en procedures zijn geen doel, maar dienen een doel. Om te werken vanuit de
bedoeling mag je kritisch zijn en jouw mening bespreekbaar maken. Denk na over waar de
systeemwereld beter kan.
3
, Kennisclip ‘’Fases bij een verandering’’
Wat voor soort verandering vindt er plaats bij de video?
Ze moeten op een andere manier gaan denken. Het gaat om een gedragsverandering
(cultuur).
6 fases bij iedere verandering
- Signaleren
Je moet gaan verkennen. Je gaat in gesprek met mensen binnen de gemeente. Wat
komt er bijvoorbeeld op medewerkers af, of waar hebben bewoners het over? Je gaat
ook in gesprek met stakeholders.
Communicatieaanpak. Hoe doen we dit? Wie is er voor verantwoordelijk en wie is er
in gesprek met verschillende partijen? Is dat een stakeholder of manager, misschien
intern iemand.
Als laatst kijk je naar de middelen. Hoe doen we dit? We gaan in werkoverleg met
collega’s of houd social media in de gaten voor klachten van bewoners. Of kijk naar
tevredenheidsmetingen.
- Veranderdiagnose
Je hebt alle signalen ontvangen en gaat nu kijken naar wat er precies aan de hand is.
Waarom moeten we deze verandering gaan inzetten? Bepaal ook wanneer je klaar
bent, wat het doel is.
Hoe komen we daar? Kies een aanpak in hoofdlijnen die geschikt is voor de situatie.
Maak je een stuurgroep (een groep met hogere managers en specialisten.) of een
kernteam (een projectmanager met specialisten.)
Communicatieaanpak. Er moet een visie van het team komen, een stip op de horizon.
Medewerkers informeren.
De middelen die je hiervoor kunt gebruiken zijn een MT-overleg, een heisessie, een
werkoverleg of een bericht op het intranet.
Ringen van invloed, wie zijn er betrokken?
Je hebt altijd beslissers over de strategie. Ook zijn er beïnvloeders, bijvoorbeeld
managers of ambassadeurs, zij zijn natuurlijke leiders. Zij hebben invloed op de
medewerkers. Of zij bijvoorbeeld wel of niet mee doen met deze verandering. Krijg
deze mensen in beeld.
Er zijn ringen van invloed. Hierop kun je mensen indelen in 4 categorieën.
1. Meebeslissen
2. Meewerken
3. Meedenken
4. Mee weten
Hoe verder de mensen naar buiten gaan op de ringen, hoe minder invloed zij hebben
bij deze verandering.
- Opstellen strategie
Wat is een effectieve aanpak voor deze verandering? Waar zijn mensen gevoelig
voor? Bij gemeente Haarlemmermeer was participatie het sleutel woord.
Medewerkers vonden het belangrijk om mee te mogen denken en eigen ideeën te
mogen inbrengen. Bekijk wat je per fase wil bereiken en welke spelers daarbij
betrokken zijn. Welke impact heeft dit op de medewerkers?
Communicatieaanpak. Wees open en eerlijk in je communicatie. Betrek je
medewerkers er echt bij. Doe aan strategieontwikkeling door een kernteam,
4
