GESCHIEDENIS
★★★
Hoofdstuk 1 – Tijd van jagers en boeren (tot 3000 v.Chr.)
1.1 Van jager-verzamelaars naar boeren
Kenmerkende aspecten:
1. De levenswijze van jagers en verzamelaars.
2. Het ontstaan van de landbouw en landbouwsamenlevingen
De Natufiërs
Jagers en verzamelaars die leefden tussen 13000 en 10000 v.Chr. in tegenwoordig Israël,
Jordanië en Libanon. Een gehandicapte vrouw werd teruggevonden en mensen die
gehandicapt waren soms sjamaan; ze konden in contact treden met god.
De eerste mensen
De langzame ontwikkeling van soorten, waarbij aanpassing aan de omgeving een belangrijke
rol speelt heet evolutie. Homo habilis (handige) en homo erectus (rechtopstaande) waren de
eerste mensapen. De eerste moderne mens was de homo sapiens en ontstond 250.0000 jaar
geleden in Oost-Afrika. 43000 jaar gleden verspreidde deze soort zich naar onder andere
Europa, waar de Neanderthaler toen leefde. Deze stierf 33000 jaar geleden uit.
Homo sapiens in tegenstelling tot voorouders en andere diersoorten:
￫ Ontwikkelde gesproken taal, collectief leren (kennis delen bewaren doorgeven gebruiken
uitbreiden)
￫ Denken op symbolische wijze
Levenswijze van jager-verzamelaars
De Neanderthalers en de eerste moderne mensen waren jager-verzamelaars en leefden als
nomaden in kleine groepen en waren altijd op zoek naar voedsel. Ze bouwden eenvoudige
hutten/tenten als tijdelijke onderkomens en gingen op jacht om eten te verzamelen. Wanneer
de draagcapaciteit van een gebied te laag was (bv door teveel mensen en weinig
voedselbronnen) trok de groep weg naar een ander gebied of splitste de groep zich op. Dit
laatste blijkt uit antropologisch onderzoek. Het klimaat had grote impact op de jagers en
verzamelaars. In de ijstijd waren alleen Centraal- en Zuid-Europa leefbaar. Ze aten hier
rendieren, herten en mammoeten en maakten gereedschap van dierenbotten en vuursteen.
￫ Prehistorische periode Paleolithicum (Oude Steentijd).
Neolithische revolutie
Landbouw werd het belangrijkste middel van bestaan in plaats van het jagen en verzamelen.
Waarschijnlijk door nieuwe kennis over wilde granen, de bevolking in het Midden-Oosten die
groeide en veranderingen in het klimaat. Rondtrekken was niet meer noodzakelijk door
voedsel in overmaat rond 20.000 vc en dorpen ontstonden in het Midden-Oosten. In andere
delen en Europa bleven mensen nomadisch leven. Rond 12.000 vc veranderde het klimaat
★★★
Hoofdstuk 1 – Tijd van jagers en boeren (tot 3000 v.Chr.)
1.1 Van jager-verzamelaars naar boeren
Kenmerkende aspecten:
1. De levenswijze van jagers en verzamelaars.
2. Het ontstaan van de landbouw en landbouwsamenlevingen
De Natufiërs
Jagers en verzamelaars die leefden tussen 13000 en 10000 v.Chr. in tegenwoordig Israël,
Jordanië en Libanon. Een gehandicapte vrouw werd teruggevonden en mensen die
gehandicapt waren soms sjamaan; ze konden in contact treden met god.
De eerste mensen
De langzame ontwikkeling van soorten, waarbij aanpassing aan de omgeving een belangrijke
rol speelt heet evolutie. Homo habilis (handige) en homo erectus (rechtopstaande) waren de
eerste mensapen. De eerste moderne mens was de homo sapiens en ontstond 250.0000 jaar
geleden in Oost-Afrika. 43000 jaar gleden verspreidde deze soort zich naar onder andere
Europa, waar de Neanderthaler toen leefde. Deze stierf 33000 jaar geleden uit.
Homo sapiens in tegenstelling tot voorouders en andere diersoorten:
￫ Ontwikkelde gesproken taal, collectief leren (kennis delen bewaren doorgeven gebruiken
uitbreiden)
￫ Denken op symbolische wijze
Levenswijze van jager-verzamelaars
De Neanderthalers en de eerste moderne mensen waren jager-verzamelaars en leefden als
nomaden in kleine groepen en waren altijd op zoek naar voedsel. Ze bouwden eenvoudige
hutten/tenten als tijdelijke onderkomens en gingen op jacht om eten te verzamelen. Wanneer
de draagcapaciteit van een gebied te laag was (bv door teveel mensen en weinig
voedselbronnen) trok de groep weg naar een ander gebied of splitste de groep zich op. Dit
laatste blijkt uit antropologisch onderzoek. Het klimaat had grote impact op de jagers en
verzamelaars. In de ijstijd waren alleen Centraal- en Zuid-Europa leefbaar. Ze aten hier
rendieren, herten en mammoeten en maakten gereedschap van dierenbotten en vuursteen.
￫ Prehistorische periode Paleolithicum (Oude Steentijd).
Neolithische revolutie
Landbouw werd het belangrijkste middel van bestaan in plaats van het jagen en verzamelen.
Waarschijnlijk door nieuwe kennis over wilde granen, de bevolking in het Midden-Oosten die
groeide en veranderingen in het klimaat. Rondtrekken was niet meer noodzakelijk door
voedsel in overmaat rond 20.000 vc en dorpen ontstonden in het Midden-Oosten. In andere
delen en Europa bleven mensen nomadisch leven. Rond 12.000 vc veranderde het klimaat
