RSO-13303 samenvatting Science & Technology
Blok 1 science
Inleiding
Wetenschap is het streven om op systematische en methodisch gecontroleerde wijze geldige kennis
te verwerven omtrent een bepaald, afgebakend deel van de werkelijkheid alsmede het streven om
de aldus verkregen kennis vervolgens toepasbaar te maken voor het bereiken van praktische
doeleinden.
Met wetenschap kan een aantal dingen bedoeld worden:
1. Als proces de activiteit ‘wetenschap’
2. Als resultaat haar producten
3. Als instituut de autoriteit
4. Als ideologie een visie op de wereld
Sinds de zeventiende eeuw, toen de moderne wetenschap vorm kreeg in de wetenschappelijke
revolutie, zijn er verschillende visies op de wetenschap ontstaan. Het vak wat zich met deze visies
bezighoudt is de wetenschapsfilosofie. In de wetenschapsfilosofie heerst pluralisme: er is niet een
alleenzaligmakende visie op wetenschap.
Door de huidige functie van wetenschap in de maatschappij, wordt niet alleen vakinhoudelijke kennis
maar ook een stuk ethiek verwacht. Ook binnen de ethiek heerst er pluralisme.
Logisch empirisme – Wiener Kreis
Logisch empirisme, ook wel logisch positivisme, is in de jaren ’20 en ’30 ontwikkeld door de wiener
kreis. Hun manier van filosoferen was nuchter en helder; ze probeerden zich welbewust te
onthouden van diepzinnige speculaties, wan dat is metafysica (en dat staat voor hen gelijk aan
onzin). Met wetenschappelijke uitspraken weet je tenminste waar je aan toe bent: die zijn
confirmeerbaar, d.w.z. te controleren aan de hand van waarneembare feiten. Wetenschap berust op
twee pijlers: feiten en logica.
Empirische cyclus
Allereerst worden zoveel mogelijk waarnemingsgegevens verzameld. Dit wordt vastgelegd in
singuliere waarnemingsuitspraken. Door generalisatie en inductie komt met hieruit tot de
formulering van universele (algemene) waarnemingsuitspraken of empirische wetten. Deze wetten
kunnen een aanleiding zijn voor het formuleren van een wetenschappelijke theorie. Deze theorie kan
dan weer gebruikt worden om nieuwe empirische wetten af te leiden, die gebruikt kunnen worden
voor een nieuwe hypothese. Waarnemingsgegevens wegen erg zwaar en zijn de rots waarop het hele
wetenschappelijke bouwwerk van wetten en theorieën berust.
Juist omdat die waarnemingsgegevens zo belangrijk zijn, moet de observatie of waarneming
zorgvuldig en betrouwbaar zijn. De waarnemingen moeten dus ook onbevooroordeeld en
onvooringenomen zijn. Objectieve waarneming is moet dus een theorievrije waarneming zijn. De
waarnemingsresultaten worden singulier vastgelegd. Singulier omdat hierin slechts over een eindige
verzameling van dingen iets wordt gezegd, en waarnemingsuitspraak omdat het alleen over
waarneembare eigenschappen gaat.
Maar wetenschap streeft juist naar het doen van universele uitspraken (ook wel empirische wetten).
Universele waarnemingsuitspraken kunnen door generalisatie, oftewel inductie, uit singuliere
Blok 1 science
Inleiding
Wetenschap is het streven om op systematische en methodisch gecontroleerde wijze geldige kennis
te verwerven omtrent een bepaald, afgebakend deel van de werkelijkheid alsmede het streven om
de aldus verkregen kennis vervolgens toepasbaar te maken voor het bereiken van praktische
doeleinden.
Met wetenschap kan een aantal dingen bedoeld worden:
1. Als proces de activiteit ‘wetenschap’
2. Als resultaat haar producten
3. Als instituut de autoriteit
4. Als ideologie een visie op de wereld
Sinds de zeventiende eeuw, toen de moderne wetenschap vorm kreeg in de wetenschappelijke
revolutie, zijn er verschillende visies op de wetenschap ontstaan. Het vak wat zich met deze visies
bezighoudt is de wetenschapsfilosofie. In de wetenschapsfilosofie heerst pluralisme: er is niet een
alleenzaligmakende visie op wetenschap.
Door de huidige functie van wetenschap in de maatschappij, wordt niet alleen vakinhoudelijke kennis
maar ook een stuk ethiek verwacht. Ook binnen de ethiek heerst er pluralisme.
Logisch empirisme – Wiener Kreis
Logisch empirisme, ook wel logisch positivisme, is in de jaren ’20 en ’30 ontwikkeld door de wiener
kreis. Hun manier van filosoferen was nuchter en helder; ze probeerden zich welbewust te
onthouden van diepzinnige speculaties, wan dat is metafysica (en dat staat voor hen gelijk aan
onzin). Met wetenschappelijke uitspraken weet je tenminste waar je aan toe bent: die zijn
confirmeerbaar, d.w.z. te controleren aan de hand van waarneembare feiten. Wetenschap berust op
twee pijlers: feiten en logica.
Empirische cyclus
Allereerst worden zoveel mogelijk waarnemingsgegevens verzameld. Dit wordt vastgelegd in
singuliere waarnemingsuitspraken. Door generalisatie en inductie komt met hieruit tot de
formulering van universele (algemene) waarnemingsuitspraken of empirische wetten. Deze wetten
kunnen een aanleiding zijn voor het formuleren van een wetenschappelijke theorie. Deze theorie kan
dan weer gebruikt worden om nieuwe empirische wetten af te leiden, die gebruikt kunnen worden
voor een nieuwe hypothese. Waarnemingsgegevens wegen erg zwaar en zijn de rots waarop het hele
wetenschappelijke bouwwerk van wetten en theorieën berust.
Juist omdat die waarnemingsgegevens zo belangrijk zijn, moet de observatie of waarneming
zorgvuldig en betrouwbaar zijn. De waarnemingen moeten dus ook onbevooroordeeld en
onvooringenomen zijn. Objectieve waarneming is moet dus een theorievrije waarneming zijn. De
waarnemingsresultaten worden singulier vastgelegd. Singulier omdat hierin slechts over een eindige
verzameling van dingen iets wordt gezegd, en waarnemingsuitspraak omdat het alleen over
waarneembare eigenschappen gaat.
Maar wetenschap streeft juist naar het doen van universele uitspraken (ook wel empirische wetten).
Universele waarnemingsuitspraken kunnen door generalisatie, oftewel inductie, uit singuliere
