De zestiende eeuw
1. Welke ontwikkelingen in de 16e eeuw leidden tot de Renaissance?
Karel V werd opgevolgd door Philips II, die het absolutisme invoerde en de Rooms-Katholieke
kerk als enige echte godsdienst verkondigde. Aanhangers van andere godsdiensten moesten
als ketters worden verbrand. Er kwam een opstand in de Nederlanden door deze
maatregelen.
Na de val van Antwerpen trokken veel hervormden die in het zuiden woonden naar het
noorden en dan vooral naar Amsterdam.
Door de ontwikkelingen, het afsluiten van de Schelde en de trek van veel kapitaal naar
Amsterdam, kon deze uitgroeien tot één van de grootste havensteden van Europa.
De kunst bereikte ook een hoogtepunt (Gouden Eeuw) en in deze periode ontstaat een
herwaardering voor de klassieke oudheid; de Renaissance.
2. Welke schrijvers zijn in deze eeuw belangrijk?
Desiderius Erasmus, uit Rotterdam.
3. Welke betekenis heeft Erasmus?
Hij ging de functie van secretaris voor de bisschop van Kamerijk vervullen op diens reizen. Hij
heeft geestelijke stukken geschreven en ontwikkelde de Bijbels-Humanistische theologie. Hij
schreef de Novum instrumentum omne (1516) en waardeerde de kritiek van Maarten Luther
op de kerk, maar toen Luther het had over absolute afhankelijkheid van Gods werkzaamheid
en genade, leidde dit tot een breuk tussen hen.
Erasmus trachtte humanisme en christendom tot een synthese te brengen en heeft deze
zienswijze uitgewerkt voor de opvoeding, het onderwijs en de staatkunde.
4. Wat is de Reformatie en de Contra-Reformatie?
Reformatie
De religieuze beweging in het begin van de 16e eeuw die ten doel had hervormingen in de
Rooms-Katholieke kerk tot stand te brengen en leidde tot de oprichting van protestantse
kerken.
Contra-Reformatie
De Rooms-Katholieke reactie op de protestantse Reformatie, die was ingezet door de Duitser
Maarten Luther en de Zwitsers Johannes Calvijn en Zwingli alsmede door de ontwikkelingen
in Engeland (de Anglicaanse kerk en het puritanisme).
5. Wie worden gezien als de leiders van de Reformatie?
Maarten Luther en Johannes Calvijn.
6. Welke kritiek hadden zij op de moederkerk?
De hoge geestelijken leven in grote weelde. Veel bisschoppen misbruiken de kerkelijke
straffen tegen hun wereldse tegenstanders. De bekende aflaatbrieven werden uitgedeeld
om mensen van hun zonden te verlossen.
Er wordt niet geluisterd naar de protesten en de ketters worden op brute wijze vermoord.
In de eerste helft van de 16e eeuw protesteren veel lagere geestelijken, maar ook vorsten
tegen de misstanden in de kerk.
1. Welke ontwikkelingen in de 16e eeuw leidden tot de Renaissance?
Karel V werd opgevolgd door Philips II, die het absolutisme invoerde en de Rooms-Katholieke
kerk als enige echte godsdienst verkondigde. Aanhangers van andere godsdiensten moesten
als ketters worden verbrand. Er kwam een opstand in de Nederlanden door deze
maatregelen.
Na de val van Antwerpen trokken veel hervormden die in het zuiden woonden naar het
noorden en dan vooral naar Amsterdam.
Door de ontwikkelingen, het afsluiten van de Schelde en de trek van veel kapitaal naar
Amsterdam, kon deze uitgroeien tot één van de grootste havensteden van Europa.
De kunst bereikte ook een hoogtepunt (Gouden Eeuw) en in deze periode ontstaat een
herwaardering voor de klassieke oudheid; de Renaissance.
2. Welke schrijvers zijn in deze eeuw belangrijk?
Desiderius Erasmus, uit Rotterdam.
3. Welke betekenis heeft Erasmus?
Hij ging de functie van secretaris voor de bisschop van Kamerijk vervullen op diens reizen. Hij
heeft geestelijke stukken geschreven en ontwikkelde de Bijbels-Humanistische theologie. Hij
schreef de Novum instrumentum omne (1516) en waardeerde de kritiek van Maarten Luther
op de kerk, maar toen Luther het had over absolute afhankelijkheid van Gods werkzaamheid
en genade, leidde dit tot een breuk tussen hen.
Erasmus trachtte humanisme en christendom tot een synthese te brengen en heeft deze
zienswijze uitgewerkt voor de opvoeding, het onderwijs en de staatkunde.
4. Wat is de Reformatie en de Contra-Reformatie?
Reformatie
De religieuze beweging in het begin van de 16e eeuw die ten doel had hervormingen in de
Rooms-Katholieke kerk tot stand te brengen en leidde tot de oprichting van protestantse
kerken.
Contra-Reformatie
De Rooms-Katholieke reactie op de protestantse Reformatie, die was ingezet door de Duitser
Maarten Luther en de Zwitsers Johannes Calvijn en Zwingli alsmede door de ontwikkelingen
in Engeland (de Anglicaanse kerk en het puritanisme).
5. Wie worden gezien als de leiders van de Reformatie?
Maarten Luther en Johannes Calvijn.
6. Welke kritiek hadden zij op de moederkerk?
De hoge geestelijken leven in grote weelde. Veel bisschoppen misbruiken de kerkelijke
straffen tegen hun wereldse tegenstanders. De bekende aflaatbrieven werden uitgedeeld
om mensen van hun zonden te verlossen.
Er wordt niet geluisterd naar de protesten en de ketters worden op brute wijze vermoord.
In de eerste helft van de 16e eeuw protesteren veel lagere geestelijken, maar ook vorsten
tegen de misstanden in de kerk.
