Kwalitatief onderzoek in organisaties – I. Bleijenbergh
Hoofdstuk 1 – Kwalitatief onderzoek in organisaties
Onderzoek is een cyclisch proces, dat bestaat uit verschillende fasen die je achtereenvolgens, maar
soms ook gelijktijdig, doorloopt. Wat ook inhoudt dat je als onderzoeker tijdens het
onderzoekstraject regelmatig terugkeert naar eerdere fasen van je onderzoek. Fasen:
- Formuleren doelstelling & vraagstelling
- Verkrijgen van toegang tot een organisatie
- Meetbaar maken van begrippen (het plan voor dataverzameling)
- Verzamelen van data
- Het analyseren
- Conclusie en discussie
Kwalitatief onderzoek: alle vormen van onderzoek die gericht zijn op het verzamelen en
interpreteren van talig materiaal om op basis daarvan uitspraken te
doen over een (sociaal) verschijnsel in de werkelijkheid.
Organisatie: in dit boek een min of meer formeel samenwerkingsverband tussen groepen
mensen gericht op een gemeenschappelijk doel. Het kan daarbij gaan om
vrijwilligersorganisaties, maar ook professionele organisaties.
Veel onderzoek in organisaties omvat een mengvorm van kwantitatieve en kwalitatieve
dataverzamelingsmethoden. Deze vullen elkaar goed aan. De focus ligt op kwalitatief in dit boek.
De doelstelling van kwalitatief onderzoek in een organisatie kan zowel theoretisch als praktisch van
aard zijn.
Hoofdstuk 2 – De doelstelling en vraagstelling
Doelstelling: een methodologisch hulpmiddel dat beknopt en kernachtig vastlegt welke bijdrage
het onderzoek beoogt te leveren.
- Door deze bijdrage met zorg te formuleren breng je duidelijke sturing en richting aan in je
onderzoek.
- Functie: legt de basis voor de centrale vraagstelling van je onderzoek
- Bestaat uit een extern en intern doel
Vraagstelling: laat zien welke kennis hiervoor nodig is, de methodologische term: de vraagstelling
zet het externe doel van het onderzoek om in een intern doel.
Theoriegericht onderzoek: beoogt vooral bij te dragen aan de wetenschappelijke kennis over
een verschijnsel in een organisatie. Bestaande verklaringen voor het
verschijnsel moeten bijvoorbeeld worden verfijnd of een goede
verklaring voor het verschijnsel ontbreekt zelfs nog helemaal.
- Het belangrijkste kenmerk van theoriegericht onderzoek is dat het doen van algemeen
geldige uitspraken over een sociaal verschijnsel vooropstaat en dat de toepasbaarheid van
deze kennis van secundair belang is.
- Deductief onderzoek
- Theorie toetsen
o Als onderzoeker dien je van tevoren vast te leggen hoe het sociale verschijnsel zich
volgens de theorie zou moeten voordoen in een organisatie.
o Falsificeren: weerleggen van de theorie
- Theorievorming
Hoofdstuk 1 – Kwalitatief onderzoek in organisaties
Onderzoek is een cyclisch proces, dat bestaat uit verschillende fasen die je achtereenvolgens, maar
soms ook gelijktijdig, doorloopt. Wat ook inhoudt dat je als onderzoeker tijdens het
onderzoekstraject regelmatig terugkeert naar eerdere fasen van je onderzoek. Fasen:
- Formuleren doelstelling & vraagstelling
- Verkrijgen van toegang tot een organisatie
- Meetbaar maken van begrippen (het plan voor dataverzameling)
- Verzamelen van data
- Het analyseren
- Conclusie en discussie
Kwalitatief onderzoek: alle vormen van onderzoek die gericht zijn op het verzamelen en
interpreteren van talig materiaal om op basis daarvan uitspraken te
doen over een (sociaal) verschijnsel in de werkelijkheid.
Organisatie: in dit boek een min of meer formeel samenwerkingsverband tussen groepen
mensen gericht op een gemeenschappelijk doel. Het kan daarbij gaan om
vrijwilligersorganisaties, maar ook professionele organisaties.
Veel onderzoek in organisaties omvat een mengvorm van kwantitatieve en kwalitatieve
dataverzamelingsmethoden. Deze vullen elkaar goed aan. De focus ligt op kwalitatief in dit boek.
De doelstelling van kwalitatief onderzoek in een organisatie kan zowel theoretisch als praktisch van
aard zijn.
Hoofdstuk 2 – De doelstelling en vraagstelling
Doelstelling: een methodologisch hulpmiddel dat beknopt en kernachtig vastlegt welke bijdrage
het onderzoek beoogt te leveren.
- Door deze bijdrage met zorg te formuleren breng je duidelijke sturing en richting aan in je
onderzoek.
- Functie: legt de basis voor de centrale vraagstelling van je onderzoek
- Bestaat uit een extern en intern doel
Vraagstelling: laat zien welke kennis hiervoor nodig is, de methodologische term: de vraagstelling
zet het externe doel van het onderzoek om in een intern doel.
Theoriegericht onderzoek: beoogt vooral bij te dragen aan de wetenschappelijke kennis over
een verschijnsel in een organisatie. Bestaande verklaringen voor het
verschijnsel moeten bijvoorbeeld worden verfijnd of een goede
verklaring voor het verschijnsel ontbreekt zelfs nog helemaal.
- Het belangrijkste kenmerk van theoriegericht onderzoek is dat het doen van algemeen
geldige uitspraken over een sociaal verschijnsel vooropstaat en dat de toepasbaarheid van
deze kennis van secundair belang is.
- Deductief onderzoek
- Theorie toetsen
o Als onderzoeker dien je van tevoren vast te leggen hoe het sociale verschijnsel zich
volgens de theorie zou moeten voordoen in een organisatie.
o Falsificeren: weerleggen van de theorie
- Theorievorming
