De ontdekking van de geografie
Inleiding
Rond de jaren 30 een vooral beschrijvende inventariserende geografie van gebieden per regio.
Nieuwe opvatting van de geografie rond 1970 (spatial analysis): een wetenschap die zich op
verschillende schaalniveaus bezighield met ruimtelijke patronen en netwerken van verschijnselen, en
met ruimtelijke gedrag van mensen (wiskundige modellen, verklarende theorieën en wetten).
Hedendaagse geografie heeft de spatial analysis weer aan de kant geschoven: verschillen in sociaal-
ruimtelijke organisatie van de samenleving zijn belangrijk en modellen en wetten worden minder
gebruikt en onderwerpen als gender, identiteit, machtsongelijkheid en consumptie komen aan bod.
Ondanks theoretische en methodologische veranderingen blijft ook veel hetzelfde; geldt zeker voor
toegepast onderzoek: economisch-geografisch onderzoek/planologie (van Vuuren).
H1: Sociale geografie als universitaire discipline
Nieuwe tijd brak aan in de 19e eeuw: samenlevingen waar ook ter wereld in een dwingend
(economisch-geografisch) verband opgenomen. Blink karakteriseerde dit als ‘het tijdperk van
verandering van plaats en de eeuw der vernietiging van afstanden’. Plaatsen hebben isolement
verloren en zijn deel van een groter geheel, afstanden zijn geen barrières meer en de opkomst van
snelverkeer (trein/auto etc.). Informatie was niet meer plaatsgebonden en forensen ontstonden
dankzij snelverkeer. Elite vertrok uit de stad, toch bleef de stad groeien met de komst van
plattelander en de modernisering zette door (echter ruimtelijke gedifferentieerd: meer mannen dan
vrouwen (traditionele klederdracht), inclusief klokke tijd.
1.1 Exponent van een moderniserende samenleving
Blink richtte Nederlandsche Vereeniging voor Economische Geografie op en pleitte voor de
economische geografie als zelfstandig specialisme op universiteiten. NL had universitaire opleiding
geografie nodig, o.a. voor aardrijkskundedocenten omdat men kennis moest hebben van de handel
etc. als we willen profiteren van expanderende wereldhandel; daarbij deed je vaderlandsliefde op
nationalisme was motor achter universitaire geografie. Vanaf eind 19e eeuw werd ook kolonialisme
belangrijk, waarbij de geografische kennis belangrijk was (kennis van koloniën, kaarten etc.).
Geografie in Nature
Nature is een Brits tijdschrift sinds 1869: natuurwetenschappelijke artikelen, dus geen toegang voor
sociaal-geografen tot de 19e eeuw: geographical notes: voortgang ontdekkings- en onderzoek reizen
etc. Hieruit blijkt de koloniale kleur van de geografie.
Dankzij economische, educatieve, politieke, nationalistische en militaire omstandigheden werd
geografie in het moderniserende Europa een academische discipline; aanvankelijk gering aantal
docenten. KNAG lobbyde met succes voor een leerstoel geografie: C.M. Kan vanaf 1877 adviseert bij
zijn pensionering twee hoogleraren aan te stellen: sociale geografie en fysische geografie. Voor 19 e
eeuw bestond de geografie als wetenschap wel, maar niet aan de universiteit. Ze werd beoefend
door autodidacten. Men probeerde het werkterrein van de (sociale) geografie te duiden met oraties.
Er bestonden verschillende visies, mede doordat de eerste generatie geen geograaf was (dachten
bijvoorbeeld biologisch).
Geografie als staatswetenschap in Duitsland
Geografie wist in Duitsland als eerste een duidelijke positie aan universiteiten te verwerven. Ze liep
ver voor op GB, door een combinatie van wetenschappelijke en maatschappelijke omstandigheden.
- Duitsland als wetenschappelijke grootmacht
Inleiding
Rond de jaren 30 een vooral beschrijvende inventariserende geografie van gebieden per regio.
Nieuwe opvatting van de geografie rond 1970 (spatial analysis): een wetenschap die zich op
verschillende schaalniveaus bezighield met ruimtelijke patronen en netwerken van verschijnselen, en
met ruimtelijke gedrag van mensen (wiskundige modellen, verklarende theorieën en wetten).
Hedendaagse geografie heeft de spatial analysis weer aan de kant geschoven: verschillen in sociaal-
ruimtelijke organisatie van de samenleving zijn belangrijk en modellen en wetten worden minder
gebruikt en onderwerpen als gender, identiteit, machtsongelijkheid en consumptie komen aan bod.
Ondanks theoretische en methodologische veranderingen blijft ook veel hetzelfde; geldt zeker voor
toegepast onderzoek: economisch-geografisch onderzoek/planologie (van Vuuren).
H1: Sociale geografie als universitaire discipline
Nieuwe tijd brak aan in de 19e eeuw: samenlevingen waar ook ter wereld in een dwingend
(economisch-geografisch) verband opgenomen. Blink karakteriseerde dit als ‘het tijdperk van
verandering van plaats en de eeuw der vernietiging van afstanden’. Plaatsen hebben isolement
verloren en zijn deel van een groter geheel, afstanden zijn geen barrières meer en de opkomst van
snelverkeer (trein/auto etc.). Informatie was niet meer plaatsgebonden en forensen ontstonden
dankzij snelverkeer. Elite vertrok uit de stad, toch bleef de stad groeien met de komst van
plattelander en de modernisering zette door (echter ruimtelijke gedifferentieerd: meer mannen dan
vrouwen (traditionele klederdracht), inclusief klokke tijd.
1.1 Exponent van een moderniserende samenleving
Blink richtte Nederlandsche Vereeniging voor Economische Geografie op en pleitte voor de
economische geografie als zelfstandig specialisme op universiteiten. NL had universitaire opleiding
geografie nodig, o.a. voor aardrijkskundedocenten omdat men kennis moest hebben van de handel
etc. als we willen profiteren van expanderende wereldhandel; daarbij deed je vaderlandsliefde op
nationalisme was motor achter universitaire geografie. Vanaf eind 19e eeuw werd ook kolonialisme
belangrijk, waarbij de geografische kennis belangrijk was (kennis van koloniën, kaarten etc.).
Geografie in Nature
Nature is een Brits tijdschrift sinds 1869: natuurwetenschappelijke artikelen, dus geen toegang voor
sociaal-geografen tot de 19e eeuw: geographical notes: voortgang ontdekkings- en onderzoek reizen
etc. Hieruit blijkt de koloniale kleur van de geografie.
Dankzij economische, educatieve, politieke, nationalistische en militaire omstandigheden werd
geografie in het moderniserende Europa een academische discipline; aanvankelijk gering aantal
docenten. KNAG lobbyde met succes voor een leerstoel geografie: C.M. Kan vanaf 1877 adviseert bij
zijn pensionering twee hoogleraren aan te stellen: sociale geografie en fysische geografie. Voor 19 e
eeuw bestond de geografie als wetenschap wel, maar niet aan de universiteit. Ze werd beoefend
door autodidacten. Men probeerde het werkterrein van de (sociale) geografie te duiden met oraties.
Er bestonden verschillende visies, mede doordat de eerste generatie geen geograaf was (dachten
bijvoorbeeld biologisch).
Geografie als staatswetenschap in Duitsland
Geografie wist in Duitsland als eerste een duidelijke positie aan universiteiten te verwerven. Ze liep
ver voor op GB, door een combinatie van wetenschappelijke en maatschappelijke omstandigheden.
- Duitsland als wetenschappelijke grootmacht
