Samenvatting Jurist in control (JCT), onderdeel Europees
recht
Inhoudsopgave
Europees recht.......................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1, Europese Unie...............................................................................................................3
1.1 Internationaal recht..................................................................................................................3
1.2 De EU en haar doelstellingen....................................................................................................4
1.3 Interne markt............................................................................................................................5
1.4 Beginselen................................................................................................................................6
Hoofdstuk 2, Instellingen van de Europese Unie................................................................................6
2.1 Europese Raad..........................................................................................................................6
2.2 Europese Commissie.................................................................................................................6
2.3 Raad van de Europese Unie......................................................................................................7
2.4 Europees Parlement..................................................................................................................8
2.5 Hof van Justitie.........................................................................................................................8
Hoofdstuk 3, Wetgeving, directe werking en staatsaansprakelijkheid..............................................10
3.1 Vormen van Europees recht....................................................................................................10
3.2 Handvest van de grondrechten...............................................................................................11
3.3 Wederzijdse erkenning...........................................................................................................12
3.4 Doorwerking...........................................................................................................................12
Staatsaansprakelijkheid................................................................................................................15
Hoofdstuk 8, Staatssteun..................................................................................................................16
8.2 Verbod op staatssteun............................................................................................................17
8.3 Procedure en gevolgen van het verbod op staatssteun..........................................................18
8.4 Uitzonderingen en bijzondere gevallen...................................................................................18
Hoofdstuk 4, De vier vrijheden.........................................................................................................19
4.1 De definities van de vier vrijheden..........................................................................................19
4.2 Onderscheid tussen de vier vrijheden....................................................................................21
4.3 Grensoverschrijdend aspect...................................................................................................21
4.4 Vormen van belemmeringen van vrij verkeer.........................................................................21
4.5 Uitzonderingen op het vrij verkeer.........................................................................................22
4.6 Voorwaarden voor het toepassen van de uitzonderingen......................................................23
Hoofstuk 5, Vrij verkeer van goederen..............................................................................................23
5.1 Tarifaire belemmeringen.........................................................................................................23
5.2 Non-tarifaire belemmeringen.................................................................................................24
1
, 5.3 Rechtvaardigingsgronden.......................................................................................................26
Hoofdstuk 6, Vrij verkeer van personen en het EU-burgerschap......................................................27
6.1 EU-burgers en derdelanders...................................................................................................27
6.2 Het vrij verkeer van personen in het VWEU............................................................................28
6.3 Uitzonderingen op vrij verkeer van personen.........................................................................29
6.4 Richtlijn 2004/38/EG...............................................................................................................30
6.5 Gezinshereniging op basis van art. 20 VWEU..........................................................................32
6.6 Sociaal Europa.........................................................................................................................32
Hoofdstuk 7, Vrij verkeer van diensten.............................................................................................32
7.1 Discriminatie- en belemmeringenverbod...............................................................................32
7.2 Uitgezonderde diensten..........................................................................................................32
7.3 Rechthebbenden.....................................................................................................................33
7.4 Grensoverschrijdend aspect...................................................................................................33
7.5 Uitzonderingen op vrij verkeer van diensten..........................................................................33
7.6 Dienstenrichtlijn......................................................................................................................34
7.7 Nadelen van het vrij verkeer van diensten..............................................................................35
7.8 Detacheringsrichtlijn...............................................................................................................35
Hoofdstuk 9, Kartelvorming..............................................................................................................36
9.1 Marktaandeel bedrijven..........................................................................................................36
9.2 Kartelverbod...........................................................................................................................37
Procedure en gevolg van belemmering mededinging...................................................................38
9.4 Uitzonderingen op het kartelverbod.......................................................................................38
Hoofdstuk 10, Machtsposities..........................................................................................................39
10.1 Misbruik van machtspositie..................................................................................................39
10.2 Toezicht op fusies en overnames..........................................................................................40
10.3 Diensten van algemeen economisch belang (DAEB).............................................................41
2
,Europees recht
Hoofdstuk 1, Europese Unie
1.1 Internationaal recht
Afspraken die staten met elkaar maken op basis van het internationaal recht in verdragen
vastgelegd. Binnen het internationale recht zijn alle staten, groot of klein, gelijk aan elkaar. Een
belangrijk beginsel bij het overeenkomen van verdragen is het beginsel van staatssoevereiniteit.
Staatssoevereiniteit
De overheid heeft staatssoevereiniteit andere staten kunnen niet bepalen hoe Nederland zijn
regelgeving vormgeeft. Deze macht kan op 2 manier worden beperkt:
Staatssoevereiniteit kan vrijwillig worden overgedragen
Ä Een staat kan beslissen om (een gedeelte van) de beslissingsbevoegdheid over te
dragen aan een internationale organisatie. Staatssoevereiniteit is belangrijk à staten
zullen hun beslissingsbevoegdheid daarom over het algemeen overdragen als dit in
belang van het land dient.
Onvrijwillig worden beperkt
Ä Als beslissingsbevoegdheid onvrijwillig uit handen wordt genomen. Bijvoorbeeld door
oorlog waarbij een ander land de macht overneemt, maar ook door een mandaat
wordt afgegeven om een land binnen te vallen.
Internationale organisaties
Naast staten zijn internationale organisaties de voornaamste spelers binnen het internationale recht.
Er zijn 2 soorten organisaties:
1. Gouvernementele organisaties
2. Non-gouvernementele organisaties
Gouvernementele organisaties
Een samenwerkingsverband tussen staten, oprichting gebeurt vaak in een verdrag. Voorbeeld à de
Internationale Telecommunicatie-unie. 2 soorten gouvernementele organisatie:
Staten kunnen bij het oprichten van een organisatie kiezen of en hoeveel soevereiniteit ze afstaan aan
deze organisatie
1. Intergouvernementele = geen of zeer weinig soevereiniteit wordt overgedragen
(samenwerking tussen lidstaten)
2. Supranationale = staat boven de lidstaten, vrijwillige overdracht van soevereiniteit
(beslissingsbevoegdheid)
De EU is een supranationale organisatie, EU staat boven de lidstaten.
Non-gouvernementele organisaties
Een internationale organisatie die niet door landen is opgericht maar door personen, een ngo is
onafhankelijk van staten en heeft vaak een ideële doelstelling. Ngo hoeft niet internationaal te zijn.
Bekende ngo’s zijn; het Rode kruis, Amnesty International, het Wereld Natuur Fonds.
Ngo’s niet dezelfde status als gouvernementele organisaties. Geen stemrecht maar wel een
adviserende rol.
3
, 1.2 De EU en haar doelstellingen
Als startpunt van de EU wordt vaak ‘het Verdrag aangaande de oprichting van de Europese
Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) genoemd dat in 1952 tot stand kwam. Doel EGKS:
voorkomen van oorlog door economische samenwerking en herstel.
Op dit moment zijn in de EU de volgende 3 verdragen van kracht (ruggengraat van de EU):
1. Het Verdrag betreffende de Europese Unie (VUE)
2. Het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU)
3. Het Handvest van de EU
Vormen samen het primaire recht
Vrede en welzijn
De doelstelling van de EU Art 3 VEU
Vrede en welzijn
Oprichten interne markt
Oprichten van een Economisch en Monetaire Unie
Monetair beleid = de beslissingen die centrale banken nemen om de prijs en de
beschikbaarheid van geld in een economie te beïnvloeden
Economisch beleid = Dit beleid heeft als doel de economische groei in de Europese Unie te
versterken en meer banen te creëren
Vrede en welzijn is het primaire doel van de EU, het middel om dit te bereiken is economische
integratie. à als lidstaten economisch samenwerken
2 doelen:
o Versterking van de algemene welvaart
o Economische samenwerking en afhankelijkheid van elkaar minder snel ruzie met
elkaar
Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht
Burgers van de EU mogen over het algemeen in alle lidstaten verblijven om te werken, te studeren of
te genieten van pensioen.
Interne markt
Doel = de nationale markten meer geïntegreerd worden tot 1 gemeenschappelijke markt, waarin
bedrijven en personen dezelfde kansen en mogelijkheden hebben.
De vier vrijheden:
Vrij verkeer van personen, kapitaal, goederen en diensten
De interne markt bestaat voornamelijk uit de volgende onderdelen:
1. Regels op het gebied van vrij verkeer
2. Verbod op staatssteun: met een subsidie is het voor een bedrijf is het mogelijk om goedkoper
te produceren. kan oneerlijke concurrentie creëren
3. Mededingingsrecht bedrijven mogen de interne markt niet belemmeren
Doel = verschillende markten integreren tot een gemeenschappelijke markt
Beschermen van mensenrechten
Art 2 VEU Bescherming van mensenrechten.
Grondslag voor de mogelijkheid voor Europees hof van Justitie om te oordelen over
schending van mensenrechten
4
recht
Inhoudsopgave
Europees recht.......................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1, Europese Unie...............................................................................................................3
1.1 Internationaal recht..................................................................................................................3
1.2 De EU en haar doelstellingen....................................................................................................4
1.3 Interne markt............................................................................................................................5
1.4 Beginselen................................................................................................................................6
Hoofdstuk 2, Instellingen van de Europese Unie................................................................................6
2.1 Europese Raad..........................................................................................................................6
2.2 Europese Commissie.................................................................................................................6
2.3 Raad van de Europese Unie......................................................................................................7
2.4 Europees Parlement..................................................................................................................8
2.5 Hof van Justitie.........................................................................................................................8
Hoofdstuk 3, Wetgeving, directe werking en staatsaansprakelijkheid..............................................10
3.1 Vormen van Europees recht....................................................................................................10
3.2 Handvest van de grondrechten...............................................................................................11
3.3 Wederzijdse erkenning...........................................................................................................12
3.4 Doorwerking...........................................................................................................................12
Staatsaansprakelijkheid................................................................................................................15
Hoofdstuk 8, Staatssteun..................................................................................................................16
8.2 Verbod op staatssteun............................................................................................................17
8.3 Procedure en gevolgen van het verbod op staatssteun..........................................................18
8.4 Uitzonderingen en bijzondere gevallen...................................................................................18
Hoofdstuk 4, De vier vrijheden.........................................................................................................19
4.1 De definities van de vier vrijheden..........................................................................................19
4.2 Onderscheid tussen de vier vrijheden....................................................................................21
4.3 Grensoverschrijdend aspect...................................................................................................21
4.4 Vormen van belemmeringen van vrij verkeer.........................................................................21
4.5 Uitzonderingen op het vrij verkeer.........................................................................................22
4.6 Voorwaarden voor het toepassen van de uitzonderingen......................................................23
Hoofstuk 5, Vrij verkeer van goederen..............................................................................................23
5.1 Tarifaire belemmeringen.........................................................................................................23
5.2 Non-tarifaire belemmeringen.................................................................................................24
1
, 5.3 Rechtvaardigingsgronden.......................................................................................................26
Hoofdstuk 6, Vrij verkeer van personen en het EU-burgerschap......................................................27
6.1 EU-burgers en derdelanders...................................................................................................27
6.2 Het vrij verkeer van personen in het VWEU............................................................................28
6.3 Uitzonderingen op vrij verkeer van personen.........................................................................29
6.4 Richtlijn 2004/38/EG...............................................................................................................30
6.5 Gezinshereniging op basis van art. 20 VWEU..........................................................................32
6.6 Sociaal Europa.........................................................................................................................32
Hoofdstuk 7, Vrij verkeer van diensten.............................................................................................32
7.1 Discriminatie- en belemmeringenverbod...............................................................................32
7.2 Uitgezonderde diensten..........................................................................................................32
7.3 Rechthebbenden.....................................................................................................................33
7.4 Grensoverschrijdend aspect...................................................................................................33
7.5 Uitzonderingen op vrij verkeer van diensten..........................................................................33
7.6 Dienstenrichtlijn......................................................................................................................34
7.7 Nadelen van het vrij verkeer van diensten..............................................................................35
7.8 Detacheringsrichtlijn...............................................................................................................35
Hoofdstuk 9, Kartelvorming..............................................................................................................36
9.1 Marktaandeel bedrijven..........................................................................................................36
9.2 Kartelverbod...........................................................................................................................37
Procedure en gevolg van belemmering mededinging...................................................................38
9.4 Uitzonderingen op het kartelverbod.......................................................................................38
Hoofdstuk 10, Machtsposities..........................................................................................................39
10.1 Misbruik van machtspositie..................................................................................................39
10.2 Toezicht op fusies en overnames..........................................................................................40
10.3 Diensten van algemeen economisch belang (DAEB).............................................................41
2
,Europees recht
Hoofdstuk 1, Europese Unie
1.1 Internationaal recht
Afspraken die staten met elkaar maken op basis van het internationaal recht in verdragen
vastgelegd. Binnen het internationale recht zijn alle staten, groot of klein, gelijk aan elkaar. Een
belangrijk beginsel bij het overeenkomen van verdragen is het beginsel van staatssoevereiniteit.
Staatssoevereiniteit
De overheid heeft staatssoevereiniteit andere staten kunnen niet bepalen hoe Nederland zijn
regelgeving vormgeeft. Deze macht kan op 2 manier worden beperkt:
Staatssoevereiniteit kan vrijwillig worden overgedragen
Ä Een staat kan beslissen om (een gedeelte van) de beslissingsbevoegdheid over te
dragen aan een internationale organisatie. Staatssoevereiniteit is belangrijk à staten
zullen hun beslissingsbevoegdheid daarom over het algemeen overdragen als dit in
belang van het land dient.
Onvrijwillig worden beperkt
Ä Als beslissingsbevoegdheid onvrijwillig uit handen wordt genomen. Bijvoorbeeld door
oorlog waarbij een ander land de macht overneemt, maar ook door een mandaat
wordt afgegeven om een land binnen te vallen.
Internationale organisaties
Naast staten zijn internationale organisaties de voornaamste spelers binnen het internationale recht.
Er zijn 2 soorten organisaties:
1. Gouvernementele organisaties
2. Non-gouvernementele organisaties
Gouvernementele organisaties
Een samenwerkingsverband tussen staten, oprichting gebeurt vaak in een verdrag. Voorbeeld à de
Internationale Telecommunicatie-unie. 2 soorten gouvernementele organisatie:
Staten kunnen bij het oprichten van een organisatie kiezen of en hoeveel soevereiniteit ze afstaan aan
deze organisatie
1. Intergouvernementele = geen of zeer weinig soevereiniteit wordt overgedragen
(samenwerking tussen lidstaten)
2. Supranationale = staat boven de lidstaten, vrijwillige overdracht van soevereiniteit
(beslissingsbevoegdheid)
De EU is een supranationale organisatie, EU staat boven de lidstaten.
Non-gouvernementele organisaties
Een internationale organisatie die niet door landen is opgericht maar door personen, een ngo is
onafhankelijk van staten en heeft vaak een ideële doelstelling. Ngo hoeft niet internationaal te zijn.
Bekende ngo’s zijn; het Rode kruis, Amnesty International, het Wereld Natuur Fonds.
Ngo’s niet dezelfde status als gouvernementele organisaties. Geen stemrecht maar wel een
adviserende rol.
3
, 1.2 De EU en haar doelstellingen
Als startpunt van de EU wordt vaak ‘het Verdrag aangaande de oprichting van de Europese
Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) genoemd dat in 1952 tot stand kwam. Doel EGKS:
voorkomen van oorlog door economische samenwerking en herstel.
Op dit moment zijn in de EU de volgende 3 verdragen van kracht (ruggengraat van de EU):
1. Het Verdrag betreffende de Europese Unie (VUE)
2. Het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU)
3. Het Handvest van de EU
Vormen samen het primaire recht
Vrede en welzijn
De doelstelling van de EU Art 3 VEU
Vrede en welzijn
Oprichten interne markt
Oprichten van een Economisch en Monetaire Unie
Monetair beleid = de beslissingen die centrale banken nemen om de prijs en de
beschikbaarheid van geld in een economie te beïnvloeden
Economisch beleid = Dit beleid heeft als doel de economische groei in de Europese Unie te
versterken en meer banen te creëren
Vrede en welzijn is het primaire doel van de EU, het middel om dit te bereiken is economische
integratie. à als lidstaten economisch samenwerken
2 doelen:
o Versterking van de algemene welvaart
o Economische samenwerking en afhankelijkheid van elkaar minder snel ruzie met
elkaar
Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht
Burgers van de EU mogen over het algemeen in alle lidstaten verblijven om te werken, te studeren of
te genieten van pensioen.
Interne markt
Doel = de nationale markten meer geïntegreerd worden tot 1 gemeenschappelijke markt, waarin
bedrijven en personen dezelfde kansen en mogelijkheden hebben.
De vier vrijheden:
Vrij verkeer van personen, kapitaal, goederen en diensten
De interne markt bestaat voornamelijk uit de volgende onderdelen:
1. Regels op het gebied van vrij verkeer
2. Verbod op staatssteun: met een subsidie is het voor een bedrijf is het mogelijk om goedkoper
te produceren. kan oneerlijke concurrentie creëren
3. Mededingingsrecht bedrijven mogen de interne markt niet belemmeren
Doel = verschillende markten integreren tot een gemeenschappelijke markt
Beschermen van mensenrechten
Art 2 VEU Bescherming van mensenrechten.
Grondslag voor de mogelijkheid voor Europees hof van Justitie om te oordelen over
schending van mensenrechten
4
