1. De zes belangrijkste stromingen/perspectieven binnen
de psychologie
Biologisch perspectief
Wie
René Descartes
Idee
Er is een scheiding tussen de spirituele geest en het fysieke lichaam.
Gedrag
Biologische processen liggen ten grondslag aan sensaties en eenvoudige/reflexmatige gedragingen.
De oorzaak van gedrag wordt gezocht in het functioneren van de genen, hersenen, het zenuw- en
hormoonstelsel.
Voorbeeld
Een man is vanuit de evolutie voorbestemd om te trachten zoveel mogelijk vrouwtjes te bevruchten /
een hoog niveau van testosteron werkt vreemdgaan in de hand.
Cognitief perspectief
Wie
Wilhelm Wundt en William James.
Idee
De wetenschappelijke methode kan gebruikt worden om de geest te bestuderen.
Gedrag
Gedachten en gedrag zijn het resultaat van iemands unieke cognitieve patroon van waarnemingen en
interpretatie van ervaringen.
Voorbeeld
Een persoon gaat vreemd omdat deze hier positieve associaties mee heeft / Iemand gaat vreemd
omdat deze vreemdgaan als ‘leuk’ beschouwt.
Behavioristisch perspectief
Wie
B.F. Skinner (conditionering).
Idee
Psychologie is de wetenschap van waarneembaar gedrag, niet van mentale processen.
Gedrag
Prikkels in onze omgeving en voorgaande consequenties (positief of negatief) bepalen het gedrag.
Voorbeeld
Iemand gaat vreemd omdat de avances een goed gevoel geven of vanwege het genot wat het
oplevert.
, Whole-person: Humanistisch perspectief
Wie
Carl Rogers (groei van persoonlijkheid), Abraham Maslow (behoeftehiërarchie).
Idee
Psychologie legt de nadruk op de positieve kant van onze natuur (groei en potentie), niet op
psychische stoornissen.
Gedrag
Ons gedrag wordt bepaald door onze behoefte om te groeien en ons potentieel te verwezenlijken.
Voorbeeld
Iemand gaat vreemd om de persoonlijke groei welke dit kan opleveren.
Whole-person: Karaktertrekken en temperament perspectief
Wie
Oude Grieken.
Idee
Iemand kan worden begrepen in termen van het temperament en blijvende karaktertrekken.
Gedrag
Unieke, consistente eigenschappen (temperament en karaktereigenschappen) bepalen het gedrag.
Voorbeeld
Iemand gaat vreemd omdat hij erg extrovert is en dus goede sociale vaardigheden heeft en houdt
van gezelschap.
Whole-person: Psychodynamisch perspectief
Wie
Sigmund Freud.
Idee
Persoonlijkheid en stoornissen komen voort uit het onbewuste.
Gedrag
Processen in het onbewuste verklaren ons gedrag.
Voorbeeld
Iemand gaat vreemd omdat hij/zij toegeeft aan het Id en het (super)ego dit niet tegenhoudt.
Ontwikkelingsperspectief
Wie
Jean Piaget (gefaseerde ontwikkeling).
Idee
Mensen veranderen t.g.v. interactie tussen erfelijke eigenschappen (genen) en omgeving.
Gedrag
De interactie tussen erfelijkheid en omgeving uit zich het hele leven door in patronen.
Voorbeeld
, Iemand is in een bepaalde levensfase gevoelig voor vreemdgaan. Wanneer de kans zich voordoet
grijpen ze deze.
Sociocultureel perspectief
Wie
Philip Zimbardo.
Idee
Socioculturele invloeden overstemmen alle andere factoren die invloed hebben op gedrag.
Gedrag
De situatie i.c.m. de cultuur/sociale omgeving bepalen het gedrag.
Voorbeeld
In de cultuur wordt vreemdgaan verheerlijkt waardoor iemand dit ook gaat doen.
Het opzetten van een psychologisch onderzoek
Het doel van een psychologisch onderzoek is het verklaren van gedrag en geestelijke processen
(=uit eerste hand)
middels empirisch onderzoek .
Wetenschappelijke methode
1. Hypothese ontwikkelen (‘suiker maakt kinderen hyperactief’)
(=de voorspelling van de uitkomst van het onderzoek)
Het ontwikkelen van de hypothese . Een hypothese
moet falsificeerbaar zijn. Hierna concretiseert men de variabelen tot operationele definities
(=objectieve beschrijving van een concept zoals het bij dit wetenschappelijk onderzoek hoort)
.
2. Objectieve data verzamelen
Data wordt verzameld via een gecontroleerd experiment. De ‘experimentele groep’
(=speciale omstandigheden waaraan men wordt blootgesteld)
ondergaat de experimentele conditie . ‘De
experimentele groep krijgt suikerhoudende drank’. De controlegroep worden in de
(=geen speciale omstandigheden)
controleconditie geplaats. ‘De controlegroep krijgt geen
suikerhoudende drank’. Het toedienen van wel- of geen suikerhoudende drank is de
(=factor die de onderzoeker wijzigt onafhankelijke van andere omstandigheden)
onafhankelijke variabele . Het
(=de gemeten variabele)
hyperactief worden is de afhankelijke variabele en het gevolg is van de
onafhankelijke variabele.
3. Data analyseren en de hypothese accepteren of verwerpen
4. De resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
de psychologie
Biologisch perspectief
Wie
René Descartes
Idee
Er is een scheiding tussen de spirituele geest en het fysieke lichaam.
Gedrag
Biologische processen liggen ten grondslag aan sensaties en eenvoudige/reflexmatige gedragingen.
De oorzaak van gedrag wordt gezocht in het functioneren van de genen, hersenen, het zenuw- en
hormoonstelsel.
Voorbeeld
Een man is vanuit de evolutie voorbestemd om te trachten zoveel mogelijk vrouwtjes te bevruchten /
een hoog niveau van testosteron werkt vreemdgaan in de hand.
Cognitief perspectief
Wie
Wilhelm Wundt en William James.
Idee
De wetenschappelijke methode kan gebruikt worden om de geest te bestuderen.
Gedrag
Gedachten en gedrag zijn het resultaat van iemands unieke cognitieve patroon van waarnemingen en
interpretatie van ervaringen.
Voorbeeld
Een persoon gaat vreemd omdat deze hier positieve associaties mee heeft / Iemand gaat vreemd
omdat deze vreemdgaan als ‘leuk’ beschouwt.
Behavioristisch perspectief
Wie
B.F. Skinner (conditionering).
Idee
Psychologie is de wetenschap van waarneembaar gedrag, niet van mentale processen.
Gedrag
Prikkels in onze omgeving en voorgaande consequenties (positief of negatief) bepalen het gedrag.
Voorbeeld
Iemand gaat vreemd omdat de avances een goed gevoel geven of vanwege het genot wat het
oplevert.
, Whole-person: Humanistisch perspectief
Wie
Carl Rogers (groei van persoonlijkheid), Abraham Maslow (behoeftehiërarchie).
Idee
Psychologie legt de nadruk op de positieve kant van onze natuur (groei en potentie), niet op
psychische stoornissen.
Gedrag
Ons gedrag wordt bepaald door onze behoefte om te groeien en ons potentieel te verwezenlijken.
Voorbeeld
Iemand gaat vreemd om de persoonlijke groei welke dit kan opleveren.
Whole-person: Karaktertrekken en temperament perspectief
Wie
Oude Grieken.
Idee
Iemand kan worden begrepen in termen van het temperament en blijvende karaktertrekken.
Gedrag
Unieke, consistente eigenschappen (temperament en karaktereigenschappen) bepalen het gedrag.
Voorbeeld
Iemand gaat vreemd omdat hij erg extrovert is en dus goede sociale vaardigheden heeft en houdt
van gezelschap.
Whole-person: Psychodynamisch perspectief
Wie
Sigmund Freud.
Idee
Persoonlijkheid en stoornissen komen voort uit het onbewuste.
Gedrag
Processen in het onbewuste verklaren ons gedrag.
Voorbeeld
Iemand gaat vreemd omdat hij/zij toegeeft aan het Id en het (super)ego dit niet tegenhoudt.
Ontwikkelingsperspectief
Wie
Jean Piaget (gefaseerde ontwikkeling).
Idee
Mensen veranderen t.g.v. interactie tussen erfelijke eigenschappen (genen) en omgeving.
Gedrag
De interactie tussen erfelijkheid en omgeving uit zich het hele leven door in patronen.
Voorbeeld
, Iemand is in een bepaalde levensfase gevoelig voor vreemdgaan. Wanneer de kans zich voordoet
grijpen ze deze.
Sociocultureel perspectief
Wie
Philip Zimbardo.
Idee
Socioculturele invloeden overstemmen alle andere factoren die invloed hebben op gedrag.
Gedrag
De situatie i.c.m. de cultuur/sociale omgeving bepalen het gedrag.
Voorbeeld
In de cultuur wordt vreemdgaan verheerlijkt waardoor iemand dit ook gaat doen.
Het opzetten van een psychologisch onderzoek
Het doel van een psychologisch onderzoek is het verklaren van gedrag en geestelijke processen
(=uit eerste hand)
middels empirisch onderzoek .
Wetenschappelijke methode
1. Hypothese ontwikkelen (‘suiker maakt kinderen hyperactief’)
(=de voorspelling van de uitkomst van het onderzoek)
Het ontwikkelen van de hypothese . Een hypothese
moet falsificeerbaar zijn. Hierna concretiseert men de variabelen tot operationele definities
(=objectieve beschrijving van een concept zoals het bij dit wetenschappelijk onderzoek hoort)
.
2. Objectieve data verzamelen
Data wordt verzameld via een gecontroleerd experiment. De ‘experimentele groep’
(=speciale omstandigheden waaraan men wordt blootgesteld)
ondergaat de experimentele conditie . ‘De
experimentele groep krijgt suikerhoudende drank’. De controlegroep worden in de
(=geen speciale omstandigheden)
controleconditie geplaats. ‘De controlegroep krijgt geen
suikerhoudende drank’. Het toedienen van wel- of geen suikerhoudende drank is de
(=factor die de onderzoeker wijzigt onafhankelijke van andere omstandigheden)
onafhankelijke variabele . Het
(=de gemeten variabele)
hyperactief worden is de afhankelijke variabele en het gevolg is van de
onafhankelijke variabele.
3. Data analyseren en de hypothese accepteren of verwerpen
4. De resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
