Samenvatting Basiskennis taalonderwijs - Nederlands (C-NED7)

Toetsdoel 1 Ontluikende geletterdheid
(30%) = de ontwikkeling van geletterdheid in de voorschoolse periode (0-4 jaar)
Beginnende geletterdheid
= de ontwikkeling van geletterdheid in groep 1t/m3.
Gevorderde geletterdheid
= de ontwikkeling van geletterdheid in periode na groep 3.

Binnen beginnende geletterdheid heb je 9 tussendoelen die aanbod komen.
1. Boekoriëntatie:
 Kijken naar het boek/vormgeving
 Alles wat nog niet te maken heeft met het verhaal
2. Verhaalbegrip:
 Begrijpen van voorleestaal
 Na spelen / na vertellen van een verhaal
3. Functies van geschreven taal:
 Begrijpen dat briefjes, boeken en tijdschriften een communicatief
doel hebben
 Symbolen die verwijzen naar handelingen
 Begrijpen het verschil tussen lezen en schrijven
4. Relaties tussen gesproken en geschreven taal:
 Door met kinderen te praten kun je kinderen laten zien dat er een
relatie zit tussen gesproken en geschreven taal. Bijvoorbeeld
woorden schrijven bij de tekeningen van kinderen. Je schrijft op wat
het kind verteld dat hij getekend heeft.
 Opschrijven wat de kinderen zeggen
5. Taalbewustzijn:
 Woorden en zinnen kunnen onderscheiden
 Onderscheid kunnen maken tussen de vorm en betekenis van
woorden (reus – kabouter)
 Worden in klankgroepen verdelen
 Reageren en spelen met klankpatronen
(rijmen)
 Fonemen als de kleinste klankeenheden
in woorden onderscheiden (p-e-n)
6. Alfabetisch principe:
 Klanken en letters corresponderen, foneem-grafeemkoppeling
 Door foneem-grafeemkoppeling kunnen ze nieuwe woorden lezen
en schrijven
7. Functioneel lezen en schrijven:
 Het schrijven van functionele teksten zoals briefjes
 Zelfstandig lezen van prentenboeken
8. Technische lezen en schrijven:
 Letters fonetisch benoemen
 Klankzuivere woorden
 Afwijkende spellingspatronen
9. Begrijpend lezen en schrijven:
 Begrijpen voor eenvoudige informatieve teksten
 Gebruiken geschreven taal als communicatiemiddel.

Toetsdoel 2 De student kan de verschillende leesstrategieën binnen aanvankelijk leren lezen
(5%) herkennen, benoemen en illustreren met een voorbeeld.

, Toetsdoel 3 Schrijfontwikkeling kun je koppelen aan tussendoel 3 (Functies van geschreven taal)
(5%) - Fase 1: tekeningen
 tekening
- Fase 2: krabbelen
 Krabbelen als geschreven tekst bv. Verlanglijstje met krabbels
- Fase 3: letterachtige tekens
 Tekens die iets weg hebben van bekende letters
- Fase 4: enkele letters voor het hele woord
 Herkenbare losse letters
- Fase 5: invented spelling
 Functioneel schrijven herkenbaar en leesbaar. Zelf bedachte
spelling.

Leesontwikkeling kun je koppelen aan tussendoel 4 (Relatie tussen gesproken en
geschreven taal) en tussendoel 2 (Verhaalbegrip)
- Van pseudolezen naar spontaan lezen

Leesgedraging bij pseudolezen:
- Commentaar geven op plaatjes
- Het volgen van het verhaal op de plaatjes
- Een verhaal weergeven in dialoogvorm
- Een verhaal weergeven in monoloogvorm
- Een verhaal weergeven met een mengeling van spreek- en schrijftaal
- Het memoriseren van teksten

Ontwikkeling van spontaan lezen:
- Fase 1: woorden herkennen
 Naam als eerst bijvoorbeeld
- Fase 2: woorden vergelijken
 Letters herkennen omdat ze woorden kunnen vergelijken
- Fase 3: nieuwe woorden leren
 Nieuwe woorden leren door experimenteren

Taalbewustzijn = het vermogen om na te den ken over de vorm en het gebruik van
taal en onbewuste kennis over regels in de taal verwoorden.
- Fonologisch bewustzijn = het vermogen om te kunnen reflecteren op de
klankvorm van de taal.
Fonemische bewustzijn = ver gevorderde fase van fonologisch bewustzijn: het besef
dat woorden uit fonemen zijn opgebouwd. Het kind zegt zelf een woord in stukjes.


Toetsdoel 4 Tussendoel 6 (alfabetisch principe) is te koppelen aan elementaire lees- en
(5%) spelhandeling
Elementaire leeshandeling/lezen:
1. Geschreven woord/ leesrichting
2. Visuele analyse
3. Grafeem/foneem koppeling (fonemen op volgorde onthouden)
4. Visuele synthese (uitspreken)

Elementaire spelhandeling/spelling
1. Gesproken woord