AARDRIJSKUNDE HOOFDSTUK 1
GLOBALISERING
PARAGRAAF 1 T/M 9
KRIMPENDE WERELD
De wereld vormt steeds meer een zogenoemde global village, de toenemde vervlechting tussen gebieden. We
kunnen spreken van tijd-ruimtecompressie hier spelen 3 processen een rol bij:
1. De ligging veranderd: de absolute ligging veranderd niet, maar de relatieve liggingen wel. Bij de
verandering van de relatieve liggingen let je vooral op de plaats ten opzichte van een andere gebieden.
Zo is de haven van Singapore sterk in relatieve ligging verbeterd door de opkomst van India en China.
Daarnaast is ook de ligging ten opzichte van een vervoersas belangrijk. Zo willen bedrijven dicht in de
buurt van een mainport zitten.
2. Afstand krimpt: door de ontwikkeling van technologie kan informatie en geld veel sneller de hele
wereld over. Dit geldt echter niet voor absolute goederen daar spelen vervoerskosten nog een
belangrijke rol.
3. Grenzen vervagen: er zijn steeds minder grenscontroles door de samenwerking van landen
TRANSPORT
Goederentransport heeft de laatste decennia enorme ontwikkelingen gemaakt op drie gebieden:
- Reis- en vervoertijden zijn extreem gedaald
- Transport is goedkoper geworden
- Verbetering van infrastructuur rondom transport
Op basis van de interactietheorie moet er aan drie voorwaarden voldaan worden voor uitwisselingen van
goederen tussen landen/gebieden:
- Complementariteit: het ene gebied moet kunnen leveren waar in het andere gebied vraag naar is
- Transporteerbaarheid: goede prijskwaliteitsverhouding
- Geen tussenliggende mogelijkheden
(de hoeveelheid)Handel kan veranderen door de tijd heen door:
- Het verbeteren van infrastructuur
- Het verdwijnen van politieke barrières
- Innovaties op transportgebied. Een belangrijke innovatie op het gebied van transport is de uitvinding
van de container na de tweede wereldoorlog.
DE EEUW VAN INFORMATIE
Er zijn drie factoren die de richting en intensiteit van de internationale commutatie beïnvloeden:
1. Economische factoren: informatie uitwisselingen vindt vooral plaats in centrum landen doordat zijn
toegang hebben tot communicatie apparatuur. zo kunnen bedrijven bijvoorbeeld gaan werken met
het ‘just-in-time’ principe
, 2. Geografische factoren: mensen bellen vaak alleen met mensen dichtbij. Afstand speelt dus zeker een
rol een rol op het gebied van communicatie. Het bellen kan juist ook toenemen als in een gebied grote
groepen migranten wonen, zij bellen vaak nog naar hun moederland.
3. Culturele factoren: in gebieden met de zelfde taal en cultuur is veel meer informatie-uitwisseling dan
tussen gebieden die weinig overlapping hebben in taal en cultuur
Er worden over de gehele wereld economische deals gesloten soms wel miljoenen of miljarden. Deze deals
kunnen gaan over:
- Investeringen- en handelskapitaal
- Kapitaal van particulieren en bedrijven die opzoek naar hoge rendementen en lage belastingen
- Flitskapitaal: enorme geldstromen die samenhangen met de speculatie in valutakoersen.
Nu is het zo dat het aantal internetgebruikers nog samenhangt met de breuklijn tussen arm en rijk, maar deze
zal in de toekomst afnemen.
GLOBALISERING: ECONOMISCH BEKEKEN
Door het instorten van het communisme in Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie (1991) en door de
toetreding van China tot de WTO (Wereldhandelsorganisatie) is de vrije markteconomie het lijdende
economische systeem geworden. Als gevolg van de toenemende liberalisering is dat er steeds meer handel in
zowel goederen als diensten plaats vind. De motor achter dit proces zijn de multinationale ondernemingen
(mno’s) de mno’s worden daarbij ondersteund door:
- Verbetering van transport- en communicatietechnologie
- Overheden die veel handelsbelemmeringen opheffen met vrijhandel als gevolg
- Deregulering van de financiële markten
Een gevolg hiervan is het toenemende aantal buitenlandse investeringen, groei van transport- en
communicatie en toename wereldhandel.
De productieketen van bedrijven worden steeds meer verspreid. globalisering zorgt voor meer verbinden
tussen gebieden, maar kan ook voor verbrokkeling zorgen. Het achterland blijft vaak achter op de verdere
ontwikkelde gebieden aan de kust. Een gebied kan achterblijven door de locatie, opleidingsniveau en politiek in
een land
PARAGRAAF 5 GLOBALISERING: POLITIEK BEKEKEN
Een soevereine staat heeft steeds minder macht sinds dat de globalisering in een stroomversnelling is
gekomen. De macht is verschoven naar:
1. Internationale organisaties: VN, Wereldbank en de EU
2. Trans-Atlantische organisaties: ngo’s (niet-gouvernementele organisaties) en internationale
actiegroepen
3. Lagere bestuursniveaus: er worden steeds meer regionale besluiten genomen
De machtsverschuivingen houden echter niet in dat staten zomaar zullen verdwijnen. Staten zijn nog steeds
nodig om grote zaken als basisvoorzieningen te regelen.
Door de val van de Berlijnse muur (1989) werden er een ontwikkelingen in gang gezet. Economisch en politiek
werd er veel meer mogelijk en er ontstond blok vorming met bijvoorbeeld de NAVO. Door de globalisering is er
steeds meer behoefte naar internationale partijen die zaken regelen zoals veiligheid, hulpverlening en
mensenrechten.
GLOBALISERING
PARAGRAAF 1 T/M 9
KRIMPENDE WERELD
De wereld vormt steeds meer een zogenoemde global village, de toenemde vervlechting tussen gebieden. We
kunnen spreken van tijd-ruimtecompressie hier spelen 3 processen een rol bij:
1. De ligging veranderd: de absolute ligging veranderd niet, maar de relatieve liggingen wel. Bij de
verandering van de relatieve liggingen let je vooral op de plaats ten opzichte van een andere gebieden.
Zo is de haven van Singapore sterk in relatieve ligging verbeterd door de opkomst van India en China.
Daarnaast is ook de ligging ten opzichte van een vervoersas belangrijk. Zo willen bedrijven dicht in de
buurt van een mainport zitten.
2. Afstand krimpt: door de ontwikkeling van technologie kan informatie en geld veel sneller de hele
wereld over. Dit geldt echter niet voor absolute goederen daar spelen vervoerskosten nog een
belangrijke rol.
3. Grenzen vervagen: er zijn steeds minder grenscontroles door de samenwerking van landen
TRANSPORT
Goederentransport heeft de laatste decennia enorme ontwikkelingen gemaakt op drie gebieden:
- Reis- en vervoertijden zijn extreem gedaald
- Transport is goedkoper geworden
- Verbetering van infrastructuur rondom transport
Op basis van de interactietheorie moet er aan drie voorwaarden voldaan worden voor uitwisselingen van
goederen tussen landen/gebieden:
- Complementariteit: het ene gebied moet kunnen leveren waar in het andere gebied vraag naar is
- Transporteerbaarheid: goede prijskwaliteitsverhouding
- Geen tussenliggende mogelijkheden
(de hoeveelheid)Handel kan veranderen door de tijd heen door:
- Het verbeteren van infrastructuur
- Het verdwijnen van politieke barrières
- Innovaties op transportgebied. Een belangrijke innovatie op het gebied van transport is de uitvinding
van de container na de tweede wereldoorlog.
DE EEUW VAN INFORMATIE
Er zijn drie factoren die de richting en intensiteit van de internationale commutatie beïnvloeden:
1. Economische factoren: informatie uitwisselingen vindt vooral plaats in centrum landen doordat zijn
toegang hebben tot communicatie apparatuur. zo kunnen bedrijven bijvoorbeeld gaan werken met
het ‘just-in-time’ principe
, 2. Geografische factoren: mensen bellen vaak alleen met mensen dichtbij. Afstand speelt dus zeker een
rol een rol op het gebied van communicatie. Het bellen kan juist ook toenemen als in een gebied grote
groepen migranten wonen, zij bellen vaak nog naar hun moederland.
3. Culturele factoren: in gebieden met de zelfde taal en cultuur is veel meer informatie-uitwisseling dan
tussen gebieden die weinig overlapping hebben in taal en cultuur
Er worden over de gehele wereld economische deals gesloten soms wel miljoenen of miljarden. Deze deals
kunnen gaan over:
- Investeringen- en handelskapitaal
- Kapitaal van particulieren en bedrijven die opzoek naar hoge rendementen en lage belastingen
- Flitskapitaal: enorme geldstromen die samenhangen met de speculatie in valutakoersen.
Nu is het zo dat het aantal internetgebruikers nog samenhangt met de breuklijn tussen arm en rijk, maar deze
zal in de toekomst afnemen.
GLOBALISERING: ECONOMISCH BEKEKEN
Door het instorten van het communisme in Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie (1991) en door de
toetreding van China tot de WTO (Wereldhandelsorganisatie) is de vrije markteconomie het lijdende
economische systeem geworden. Als gevolg van de toenemende liberalisering is dat er steeds meer handel in
zowel goederen als diensten plaats vind. De motor achter dit proces zijn de multinationale ondernemingen
(mno’s) de mno’s worden daarbij ondersteund door:
- Verbetering van transport- en communicatietechnologie
- Overheden die veel handelsbelemmeringen opheffen met vrijhandel als gevolg
- Deregulering van de financiële markten
Een gevolg hiervan is het toenemende aantal buitenlandse investeringen, groei van transport- en
communicatie en toename wereldhandel.
De productieketen van bedrijven worden steeds meer verspreid. globalisering zorgt voor meer verbinden
tussen gebieden, maar kan ook voor verbrokkeling zorgen. Het achterland blijft vaak achter op de verdere
ontwikkelde gebieden aan de kust. Een gebied kan achterblijven door de locatie, opleidingsniveau en politiek in
een land
PARAGRAAF 5 GLOBALISERING: POLITIEK BEKEKEN
Een soevereine staat heeft steeds minder macht sinds dat de globalisering in een stroomversnelling is
gekomen. De macht is verschoven naar:
1. Internationale organisaties: VN, Wereldbank en de EU
2. Trans-Atlantische organisaties: ngo’s (niet-gouvernementele organisaties) en internationale
actiegroepen
3. Lagere bestuursniveaus: er worden steeds meer regionale besluiten genomen
De machtsverschuivingen houden echter niet in dat staten zomaar zullen verdwijnen. Staten zijn nog steeds
nodig om grote zaken als basisvoorzieningen te regelen.
Door de val van de Berlijnse muur (1989) werden er een ontwikkelingen in gang gezet. Economisch en politiek
werd er veel meer mogelijk en er ontstond blok vorming met bijvoorbeeld de NAVO. Door de globalisering is er
steeds meer behoefte naar internationale partijen die zaken regelen zoals veiligheid, hulpverlening en
mensenrechten.
