9 Sport en verkeer
Arbeid, energie en vermogen | vwo
Uitwerkingen basisboek
9.1 INTRODUCTIE
1 [W] Voorkennistest
2
a De snelheid is constant, de resulterende kracht is nul, dus de luchtweerstand is even
groot als de zwaartekracht.
b 𝐹z = 𝐹w,l 𝑚 ∙ 𝑔 = 𝑘 ∙ 𝑣 2 88 ∙ 9,8 = 𝑘 ∙ 482 𝑘 = 0,37.
c Er is een grote vertraging, maar er is tijd nodig om de snelheid te laten dalen.
d In korte tijd verandert de snelheid veel, dus de versnelling is groot en de kracht ook.
e Uit 𝑚 ∙ 𝑔 = 𝑘 ∙ 𝑣 2 blijkt dat als de snelheid 10 x zo klein wordt, dat k dan 100 keer zo
groot moet worden. De factor k is dus met een factor 100 toegenomen.
f Groter, want de resulterende kracht is omhoog.
3
a De luchtweerstand en de rolweerstand.
b De glijwrijving, want die kracht heb je nodig om af te zetten tegen het wegdek.
c De rolweerstand en de glijwrijving.
d Bij het remmen werkt alleen de schuifwrijvingskracht, dus 𝐹res = 𝐹w,s. Verder kun je
gebruiken dat 𝐹res = 𝑚 ∙ 𝑎 en 𝐹w,s = 𝑓 ∙ 𝐹n waarbij op een horizontale weg geldt dat
𝑎 9
𝐹n = 𝑚 ∙ 𝑔, dus 𝑚 ∙ 𝑎 = 𝑓 ∙ 𝑚 ∙ 𝑔 𝑎 = 𝑓 ∙ 𝑔 𝑓 = = 9,8 = 0,9.
𝑔
9.2 ENERGIE VOOR BEWEGEN
4 [W] Experiment: Warmte bij vallen
5 [W] Experiment: Pijltjes schieten
6 Waar of niet waar?
a Niet waar: Om een beweging in stand te houden is er toevoer van energie nodig als er
wrijvingskrachten werken.
b Waar
c Niet waar: Bij een rendement van 25% wordt een kwart van de energie gebruikt voor
het bewegen.
d Waar.
7
a Bij een satelliet zijn er geen wrijvingskrachten
b Het lichtspoor ontstaat doordat de lucht heel heet wordt.
c De zwaartekracht, deze zet zwaarte-energie om in bewegingsenergie en de
luchtweerstand, deze zet bewegingsenergie om in warmte. De luchtweerstand zorgt
voor de grootste energieomzetting, want de meteoor verliest veel snelheid in de
dampkring, dus de luchtweerstand is veel groter dan de zwaartekracht
© ThiemeMeulenhoff bv Pagina 1 van 1
Arbeid, energie en vermogen | vwo
Uitwerkingen basisboek
9.1 INTRODUCTIE
1 [W] Voorkennistest
2
a De snelheid is constant, de resulterende kracht is nul, dus de luchtweerstand is even
groot als de zwaartekracht.
b 𝐹z = 𝐹w,l 𝑚 ∙ 𝑔 = 𝑘 ∙ 𝑣 2 88 ∙ 9,8 = 𝑘 ∙ 482 𝑘 = 0,37.
c Er is een grote vertraging, maar er is tijd nodig om de snelheid te laten dalen.
d In korte tijd verandert de snelheid veel, dus de versnelling is groot en de kracht ook.
e Uit 𝑚 ∙ 𝑔 = 𝑘 ∙ 𝑣 2 blijkt dat als de snelheid 10 x zo klein wordt, dat k dan 100 keer zo
groot moet worden. De factor k is dus met een factor 100 toegenomen.
f Groter, want de resulterende kracht is omhoog.
3
a De luchtweerstand en de rolweerstand.
b De glijwrijving, want die kracht heb je nodig om af te zetten tegen het wegdek.
c De rolweerstand en de glijwrijving.
d Bij het remmen werkt alleen de schuifwrijvingskracht, dus 𝐹res = 𝐹w,s. Verder kun je
gebruiken dat 𝐹res = 𝑚 ∙ 𝑎 en 𝐹w,s = 𝑓 ∙ 𝐹n waarbij op een horizontale weg geldt dat
𝑎 9
𝐹n = 𝑚 ∙ 𝑔, dus 𝑚 ∙ 𝑎 = 𝑓 ∙ 𝑚 ∙ 𝑔 𝑎 = 𝑓 ∙ 𝑔 𝑓 = = 9,8 = 0,9.
𝑔
9.2 ENERGIE VOOR BEWEGEN
4 [W] Experiment: Warmte bij vallen
5 [W] Experiment: Pijltjes schieten
6 Waar of niet waar?
a Niet waar: Om een beweging in stand te houden is er toevoer van energie nodig als er
wrijvingskrachten werken.
b Waar
c Niet waar: Bij een rendement van 25% wordt een kwart van de energie gebruikt voor
het bewegen.
d Waar.
7
a Bij een satelliet zijn er geen wrijvingskrachten
b Het lichtspoor ontstaat doordat de lucht heel heet wordt.
c De zwaartekracht, deze zet zwaarte-energie om in bewegingsenergie en de
luchtweerstand, deze zet bewegingsenergie om in warmte. De luchtweerstand zorgt
voor de grootste energieomzetting, want de meteoor verliest veel snelheid in de
dampkring, dus de luchtweerstand is veel groter dan de zwaartekracht
© ThiemeMeulenhoff bv Pagina 1 van 1
