Verdieping personen en familierecht
Hoorcollege 7 – Het ouderschapsplan
29 september 2016, Prof. Mr. Masha Antokolskaia
Problemen met de uitoefening van het gezamenlijk gezag
Het ouderschapsplan beheerst de afgelopen 10 jaar de discussie. Er zijn allemaal legendes over het
effect daar gaan we het vandaag over hebben.
Wetsvoorstellen voortgezet ouderschap
Twee wetsvoorstellen:
- Wetsvoorstel Tweede Kamerlid Luchtenveld 2004 hier werd ook administratieve
echtscheiding in voorgesteld. Aanvankelijk bedoelde hij het ouderschapsplan alleen voor
ouders die op gemeenschappelijk verzoek gingen scheiden.
- Regeringsvoorstel Minister van Justitie Donner 2005 idee van ouderschapsplan bleek heel
populair te zijn maar hij wilde het alleen overnemen zonder de administratieve echtscheiding.
Dit voorstel is wet geworden en op 1 maart 2009 in werking getreden.
Normen
- Verplichting van de ouder om de banden met de andere ouder te bevorderen. (art. 1:247 lid 3
BW)
- Het recht van het kind op een gelijkwaardige verzorging en opvoeding na scheiding door
beide ouders. (art. 1:247 lid 4 en 5 BW)
- Verplichting voor beide ouders tot omgang met hun kind
Het verplicht ouderschapsplan
- Bindende overeenkomst tussen de ouders over de gevolgen van hun scheiding voor hun
kinderen.
Wat was de bedoeling eigenlijk? Het was interessant dat in Nederland ondanks de invoering van het
ouderschapsplan dat het nog steeds mogelijk is om te scheiden zonder iets te regelen over de kinderen.
Het is dus goed om ouders aan te zetten om na te denken over afspraken mbt de kinderen na de
scheiding. Het gebeurde niet vaak maar het was wel mogelijk om te scheiden zonder iets te regelen.
Nu moeten de ouders echt aandacht besteden aan de gevolgen mbt de kinderen, het heeft ook de
boodschap ‘kinderen eerst’. Waarom vond de wetgever dit nodig? Vanwege alle malaise mbt het
ouderschap na de scheiding. Niet-verzorgende ouders hadden slecht contact met de kinderen en
eigenlijk hielp er niets tegen. Ongeveer 10% van de echtscheidingen worden vechtscheidingen en dit is
zeer slecht voor de kinderen.
Preventieve maatregel
- Doel: voorkomen van (juridische) conflicten tussen de ouders na scheiding
Het idee was dat als ouders in een vroeg stadium om tafel gaan zitten dat minder conflicten zouden
ontstaan en dat de afspraken die ouders zelf hebben bedacht beter zouden worden nagekomen dan de
regelingen die werden opgelegd door de rechter. Waar kwam dit vandaan? Er was een experiment met
scheidingsbemiddeling naast de rechtspraak daaruit kwam dat de afspraken die tot stand kwamen met
mediation beter werden nageleefd. Er was een significant verschil tussen die afspraken en het
verplichte ouderschapsplan. Voor mediation moest je zelf kiezen, de rechter achtte de zaak geschikt
als er nog ruimte was voor overleg en ouders goed met elkaar omgingen maar ze moesten zelf
instemmen. Dit is anders, iedereen word in dezelfde trechter geduwd, ook de ouders die niet meer door
één deur kunnen. Alle ouders met alle soorten conflicten moeten het ouderschapsplan maken.
Er kunnen twee dingen gezegd worden over verplichte mediation. Je kunt een paard wel naar het water
brengen maar hem niet dwingen te gaan drinken, de kans is wel groot dat hij gaat drinken. Je kunt
mensen natuurlijk niet tot overleg brengen als ze dit echt niet willen. Is vooral een preventieve
maatregel om ouders aan te zetten tot nadenken. De uitkomst of ze die afspraken wel of niet maken is
meer secundair.
Hoorcollege 7 – Het ouderschapsplan
29 september 2016, Prof. Mr. Masha Antokolskaia
Problemen met de uitoefening van het gezamenlijk gezag
Het ouderschapsplan beheerst de afgelopen 10 jaar de discussie. Er zijn allemaal legendes over het
effect daar gaan we het vandaag over hebben.
Wetsvoorstellen voortgezet ouderschap
Twee wetsvoorstellen:
- Wetsvoorstel Tweede Kamerlid Luchtenveld 2004 hier werd ook administratieve
echtscheiding in voorgesteld. Aanvankelijk bedoelde hij het ouderschapsplan alleen voor
ouders die op gemeenschappelijk verzoek gingen scheiden.
- Regeringsvoorstel Minister van Justitie Donner 2005 idee van ouderschapsplan bleek heel
populair te zijn maar hij wilde het alleen overnemen zonder de administratieve echtscheiding.
Dit voorstel is wet geworden en op 1 maart 2009 in werking getreden.
Normen
- Verplichting van de ouder om de banden met de andere ouder te bevorderen. (art. 1:247 lid 3
BW)
- Het recht van het kind op een gelijkwaardige verzorging en opvoeding na scheiding door
beide ouders. (art. 1:247 lid 4 en 5 BW)
- Verplichting voor beide ouders tot omgang met hun kind
Het verplicht ouderschapsplan
- Bindende overeenkomst tussen de ouders over de gevolgen van hun scheiding voor hun
kinderen.
Wat was de bedoeling eigenlijk? Het was interessant dat in Nederland ondanks de invoering van het
ouderschapsplan dat het nog steeds mogelijk is om te scheiden zonder iets te regelen over de kinderen.
Het is dus goed om ouders aan te zetten om na te denken over afspraken mbt de kinderen na de
scheiding. Het gebeurde niet vaak maar het was wel mogelijk om te scheiden zonder iets te regelen.
Nu moeten de ouders echt aandacht besteden aan de gevolgen mbt de kinderen, het heeft ook de
boodschap ‘kinderen eerst’. Waarom vond de wetgever dit nodig? Vanwege alle malaise mbt het
ouderschap na de scheiding. Niet-verzorgende ouders hadden slecht contact met de kinderen en
eigenlijk hielp er niets tegen. Ongeveer 10% van de echtscheidingen worden vechtscheidingen en dit is
zeer slecht voor de kinderen.
Preventieve maatregel
- Doel: voorkomen van (juridische) conflicten tussen de ouders na scheiding
Het idee was dat als ouders in een vroeg stadium om tafel gaan zitten dat minder conflicten zouden
ontstaan en dat de afspraken die ouders zelf hebben bedacht beter zouden worden nagekomen dan de
regelingen die werden opgelegd door de rechter. Waar kwam dit vandaan? Er was een experiment met
scheidingsbemiddeling naast de rechtspraak daaruit kwam dat de afspraken die tot stand kwamen met
mediation beter werden nageleefd. Er was een significant verschil tussen die afspraken en het
verplichte ouderschapsplan. Voor mediation moest je zelf kiezen, de rechter achtte de zaak geschikt
als er nog ruimte was voor overleg en ouders goed met elkaar omgingen maar ze moesten zelf
instemmen. Dit is anders, iedereen word in dezelfde trechter geduwd, ook de ouders die niet meer door
één deur kunnen. Alle ouders met alle soorten conflicten moeten het ouderschapsplan maken.
Er kunnen twee dingen gezegd worden over verplichte mediation. Je kunt een paard wel naar het water
brengen maar hem niet dwingen te gaan drinken, de kans is wel groot dat hij gaat drinken. Je kunt
mensen natuurlijk niet tot overleg brengen als ze dit echt niet willen. Is vooral een preventieve
maatregel om ouders aan te zetten tot nadenken. De uitkomst of ze die afspraken wel of niet maken is
meer secundair.
