Hoofdstuk 1: veiligheid tussen goed en kwaad.
Tikkende tijdbom = iets dat elk moment kan afgaan, de inlichtingendiensten moeten hun werk goed
doen. Niemand weet waar en wanneer een bom zal afgaan.
Er komen twee belangrijke kenmerken van het noodzakelijk kwaad aan de oppervlakte:
1. De staat die zich ervan bedient weet dat hij zich inlaat met het slechte. In strijd tegen terreur
kunnen ‘dwang, misleiding, geheimhouding en schending van rechten vereist zijn’
2. Ten tweede valt het noodzakelijk kwaad samen met een denkbeeldige grens tussen wat
ongeoorloofd en absoluut ongeoorloofd is.
De grote vraag is waar de grens ligt, hoe laat zich de grens bepalen? Het is te betogen dat de grenzen
tussen goed en kwaad hoogst willekeurig en subjectief zijn, misschien afhankelijk van de brutaliteit
van de heersende macht.
We accepteren niet wanneer de regering geen norm opgeeft op grond waarvan beslissingen
genomen worden, we eisen een onderbouwing.
Ethiek:
- De ethiek wil de grens tussen goed en kwaad niet overlaten aan willekeur of aan een
autoritaire doctrine die ons beslist wat goed is. In plaats daarvan zoekt ze naar gefundeerde
uitgangspunten over goed en kwaad en toets ze in hoeverre het gedrag op grond van deze
uitgangspunten te rechtvaardigen is.
- Op te vatten als een veiligheidsmechanisme: ze herinnert ons eraan dat we de dingen
moeten doen op grond van wat we werkelijk juist vinden, niet op basis van dwang, uit
opportunisme of omdat het toevallig zo uitkomt.
- Formeel samengevat: de systematische bespiegeling op het menselijk handelen aan de hand
van opvattingen over goed en kwaad deze opvattingen noemen we ook wel normen en
waarden.
- Ethiek is een soort scheidsrechter bij bijvoorbeeld de grondwet, het behulp van de ethiek
beoordelen we of bestuurders corrupt zijn, en de belangrijkste politieke beslissingen kunnen
met ethische argumenten.
Waarden: beschrijven de dominante ideeën die de maatschappij beschouwt als goed en
nastrevenswaardig, zoals heldhaftigheid of geweldloosheid maar ook veiligheid. Waarden zijn de
ijkpunten van het menselijk gedrag.
Normen: lijken op waarden maar zijn minder abstract. Nadrukkelijker dan waarden schrijven ze als
het ware de verkeersregels voor goed gedrag voor.
Normen en waarden vertolken niet alleen verstandelijk opvattingen maar zijn ook verbonden met
emoties.
Het moraal = het geheel van normen en waarden
Moreel = datgene wat betrekking heeft op het moraal. bijvoorbeeld een moreel probleem.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen een beschrijvende vorm van ethiek en een analytische vorm.
Descriptieve = beschrijvende ethiek = observeert hoe de moraal in mens en samenleving tot
uitdrukking komt. De descriptieve ethiek zou zo de overtuigingen aangaande veiligheid door de tijd
heen kunnen beschrijven. Het vraagt zich bijvoorbeeld af waar de sterk preventieve
voorkeurshouding vandaan komt en wat ze voor de maatschappij betekend.
Tikkende tijdbom = iets dat elk moment kan afgaan, de inlichtingendiensten moeten hun werk goed
doen. Niemand weet waar en wanneer een bom zal afgaan.
Er komen twee belangrijke kenmerken van het noodzakelijk kwaad aan de oppervlakte:
1. De staat die zich ervan bedient weet dat hij zich inlaat met het slechte. In strijd tegen terreur
kunnen ‘dwang, misleiding, geheimhouding en schending van rechten vereist zijn’
2. Ten tweede valt het noodzakelijk kwaad samen met een denkbeeldige grens tussen wat
ongeoorloofd en absoluut ongeoorloofd is.
De grote vraag is waar de grens ligt, hoe laat zich de grens bepalen? Het is te betogen dat de grenzen
tussen goed en kwaad hoogst willekeurig en subjectief zijn, misschien afhankelijk van de brutaliteit
van de heersende macht.
We accepteren niet wanneer de regering geen norm opgeeft op grond waarvan beslissingen
genomen worden, we eisen een onderbouwing.
Ethiek:
- De ethiek wil de grens tussen goed en kwaad niet overlaten aan willekeur of aan een
autoritaire doctrine die ons beslist wat goed is. In plaats daarvan zoekt ze naar gefundeerde
uitgangspunten over goed en kwaad en toets ze in hoeverre het gedrag op grond van deze
uitgangspunten te rechtvaardigen is.
- Op te vatten als een veiligheidsmechanisme: ze herinnert ons eraan dat we de dingen
moeten doen op grond van wat we werkelijk juist vinden, niet op basis van dwang, uit
opportunisme of omdat het toevallig zo uitkomt.
- Formeel samengevat: de systematische bespiegeling op het menselijk handelen aan de hand
van opvattingen over goed en kwaad deze opvattingen noemen we ook wel normen en
waarden.
- Ethiek is een soort scheidsrechter bij bijvoorbeeld de grondwet, het behulp van de ethiek
beoordelen we of bestuurders corrupt zijn, en de belangrijkste politieke beslissingen kunnen
met ethische argumenten.
Waarden: beschrijven de dominante ideeën die de maatschappij beschouwt als goed en
nastrevenswaardig, zoals heldhaftigheid of geweldloosheid maar ook veiligheid. Waarden zijn de
ijkpunten van het menselijk gedrag.
Normen: lijken op waarden maar zijn minder abstract. Nadrukkelijker dan waarden schrijven ze als
het ware de verkeersregels voor goed gedrag voor.
Normen en waarden vertolken niet alleen verstandelijk opvattingen maar zijn ook verbonden met
emoties.
Het moraal = het geheel van normen en waarden
Moreel = datgene wat betrekking heeft op het moraal. bijvoorbeeld een moreel probleem.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen een beschrijvende vorm van ethiek en een analytische vorm.
Descriptieve = beschrijvende ethiek = observeert hoe de moraal in mens en samenleving tot
uitdrukking komt. De descriptieve ethiek zou zo de overtuigingen aangaande veiligheid door de tijd
heen kunnen beschrijven. Het vraagt zich bijvoorbeeld af waar de sterk preventieve
voorkeurshouding vandaan komt en wat ze voor de maatschappij betekend.
