Middeleeuwen
- God staat centraal (momento mori)
- Opdrachtgever voor kunstwerken is de kerk
- Kunstenaar is ambachtsman (anoniem)
- Functie van kunst =
- educatief leren over het geloof
- religieus in contact komen met God
Het einde van de middeleeuwen…
- Steden steeds grotere rol in de economie
- De hofcultuur ontstaat: vorsten, rijke bankiersfamilies bouwen hun paleis in de stad
(palazzo)
- Hof = centrum van politieke, economische, maar vooral culturele macht
- Vorsten werpen zich op als mecenas
Hofcultuur (Renaissance en Barok)
Hofculturen waren bruisende en creatieve samenlevingen op zich, waarin honderden tot wel
duizenden mensen een eigen cultuur creëerden, vaak rond een vorst. Hoven zijn centra van het
land. Vorst kan met hoven zijn macht, kennis en status etaleren, er ontstaat concurrentie tussen
hoven.
De ideale hoveling:
- moet kennis hebben van kunst en kunst beoefenen (musiceren, dansen, zingen etc. )
- moet kennis hebben van wetenschap
- moet kunnen jagen en omgaan met wapens
- welbespraakt zijn
- moet kunnen paardrijden
- moet op de hoogte zijn van etiquette
- doet alles met sprezzatura
- verstand hebben van rechtspraak
- kennis van de klassieken
Plato
Griekse filosoof. De wereld waarin wij leven is een kopie van een kopie (Hij wijst naar boven). Kopie
van de ideeënwereld. Grottheorie. Realistische kunst past niet bij hem, abstracte kunst wel. ‘Het
verstand en het hemelse’.
schoonheid: geen realisme, maar geometrie en abstract
Aristoteles
Griekse filosoof. Je kan doormiddel van kunst mensen iets leren. ‘Natura Docet’. De natuur als
leermeester. ‘Het gevoel en het aardse’
Renaissance (+/- 1400 – 1600)
- sobere en evenwichtige stijl (wedergeboorte klassieke oudheid)
, Barok (+/- 1600 – 1700)
- uitbundige en grootschalige stijl
Door kruistochten en verovering van Constantinopel komen klassieke geschriften terug in Europa
(vooral in Italië). De elite worden geraakt door de levensvreugde van de klassieke geschriften. De
klassieke geschriften worden vanuit christelijk perspectief bestudeerd.
Belangrijkste kenmerken Architectuur Renaissance:
- Harmonieus en evenwichtig
- Klassieke elementen
- Centraalbouw
- Symmetrie
Belangrijkste kenmerken Architectuur Barok
- Versierend
- Uitbundig
- In- en uitspringende delen diepte licht/donker contrast = dynamiek
- Klassieke elementen
Belangrijkste kenmerken schilderkunst Renaissance
- Symmetrische compositie
- Wiskundig perspectief
- Klassieke architectuur
- Naturalistisch
- Veel aandacht voor juiste proporties en verhoudingen
Belangrijkste kenmerken schilderkunst Barok
- Clair-obscur (licht/donker contrast)
- Dynamische houding
- Dramatisch (moment en gezichtsuitdrukkingen)
Renaissance
wedergeboorte van de wetenschap, literatuur en cultuur van de klassieke oudheid
Mens staat centraal (carpe diem)
- mens geschapen naar Gods evenbeeld
- de mens heeft de belangrijkste positie binnen de schepping
- god staat voor het perfecte, die men terugvindt in geometrische vormen
- vituviaanse mens
- mens is zelf in staat om met zijn zintuigen en kennis te onderzoeken
Mythologie en naakt
- hernieuwde interesse in de Griekse mythologie mythen als onderwerp voor de kunsten
, - mensen aan het hof worden opgevoed met kennis van de klassieken
- voor rijke, machtige opdrachtgevers en beschermheren zijn kunstwerken met klassieke,
mythologische onderwerpen statusverhogend
- neoplatonisme: mythologie wordt verbonden met het christendom (mythen als onderwerp
voor de kunsten, maar wel met christelijk inzicht).
- naakt staat voor kwetsbaarheid
Wetenschap en schoonheid
- de natuur wordt op wetenschappelijke wijze bestudeerd en vastgelegd
- men doet empirisch onderzoek
- schoonheid staat in de Renaissance gelijk aan evenwicht en harmonie (vaak op wiskundige
verhoudingen zoals de gulde snede en de fibonaccireeks)
De kunstenaar en de Uomo universalis
- Leonardo da Vinci
- kunstenaar wordt als wetenschapper gezien
- kunstenaars signeren hun werk
Humanistisch ideaal: een brede ontwikkeling van de mens op het gebied van de klassieke
kunst en wetenschap. Het humanistisch ideaal is dus gericht op het beeld van de homo
universalis.
1. Nemen afstand van het idee dat wetenschappelijke verschijnselen alleen verklaard
kunnen worden door religieuze ideeën van de kerk.
2. Volgens het humanisme is vooral de mens de maat van alle dingen
3. Kennis moet zich baseren op de Griekse oudheid. De rede (het verstand) moet bepalend
zijn
4. Iedereen heeft recht op leven, vrijheid en het nastreven van geluk
Kunstenaar en opdrachtgevers
- kerk en hof (rijke families, adel, machthebbers) zijn de grote opdrachtgevers voor kunst
- Onderdeel van de hofcultuur is het (kunst)mecenaat; wetenschappers, kunstenaars als
componisten, schilders, beeldhouwers, en schrijvers langdurig aan het hof.
Voor het hof is het statusverhogend om beroemde kunstenaars en wetenschappers aan zich
te binden.
- mecenas = opdrachtgever en beschermheer van de kunsten en wetenschap
Functie van kunst =
politiek rijkdom, macht en kennis van de opdrachtgever laten zien
Bouwkunst; in en buiten de stad wonen
Palazzo’s Villa’s en lusthoven
In de stad op het platteland
ziet er vaak uit als een onneembare vesting Om de drukke of warme stad te
ontvluchten
Gebruik van klassieke elementen (in de Hier geniet en ontspant men (o.a. grote
gevel) feesten gegeven)
Atrium; open binnenplaats Mooi aangelegde tuinen (strenge
- God staat centraal (momento mori)
- Opdrachtgever voor kunstwerken is de kerk
- Kunstenaar is ambachtsman (anoniem)
- Functie van kunst =
- educatief leren over het geloof
- religieus in contact komen met God
Het einde van de middeleeuwen…
- Steden steeds grotere rol in de economie
- De hofcultuur ontstaat: vorsten, rijke bankiersfamilies bouwen hun paleis in de stad
(palazzo)
- Hof = centrum van politieke, economische, maar vooral culturele macht
- Vorsten werpen zich op als mecenas
Hofcultuur (Renaissance en Barok)
Hofculturen waren bruisende en creatieve samenlevingen op zich, waarin honderden tot wel
duizenden mensen een eigen cultuur creëerden, vaak rond een vorst. Hoven zijn centra van het
land. Vorst kan met hoven zijn macht, kennis en status etaleren, er ontstaat concurrentie tussen
hoven.
De ideale hoveling:
- moet kennis hebben van kunst en kunst beoefenen (musiceren, dansen, zingen etc. )
- moet kennis hebben van wetenschap
- moet kunnen jagen en omgaan met wapens
- welbespraakt zijn
- moet kunnen paardrijden
- moet op de hoogte zijn van etiquette
- doet alles met sprezzatura
- verstand hebben van rechtspraak
- kennis van de klassieken
Plato
Griekse filosoof. De wereld waarin wij leven is een kopie van een kopie (Hij wijst naar boven). Kopie
van de ideeënwereld. Grottheorie. Realistische kunst past niet bij hem, abstracte kunst wel. ‘Het
verstand en het hemelse’.
schoonheid: geen realisme, maar geometrie en abstract
Aristoteles
Griekse filosoof. Je kan doormiddel van kunst mensen iets leren. ‘Natura Docet’. De natuur als
leermeester. ‘Het gevoel en het aardse’
Renaissance (+/- 1400 – 1600)
- sobere en evenwichtige stijl (wedergeboorte klassieke oudheid)
, Barok (+/- 1600 – 1700)
- uitbundige en grootschalige stijl
Door kruistochten en verovering van Constantinopel komen klassieke geschriften terug in Europa
(vooral in Italië). De elite worden geraakt door de levensvreugde van de klassieke geschriften. De
klassieke geschriften worden vanuit christelijk perspectief bestudeerd.
Belangrijkste kenmerken Architectuur Renaissance:
- Harmonieus en evenwichtig
- Klassieke elementen
- Centraalbouw
- Symmetrie
Belangrijkste kenmerken Architectuur Barok
- Versierend
- Uitbundig
- In- en uitspringende delen diepte licht/donker contrast = dynamiek
- Klassieke elementen
Belangrijkste kenmerken schilderkunst Renaissance
- Symmetrische compositie
- Wiskundig perspectief
- Klassieke architectuur
- Naturalistisch
- Veel aandacht voor juiste proporties en verhoudingen
Belangrijkste kenmerken schilderkunst Barok
- Clair-obscur (licht/donker contrast)
- Dynamische houding
- Dramatisch (moment en gezichtsuitdrukkingen)
Renaissance
wedergeboorte van de wetenschap, literatuur en cultuur van de klassieke oudheid
Mens staat centraal (carpe diem)
- mens geschapen naar Gods evenbeeld
- de mens heeft de belangrijkste positie binnen de schepping
- god staat voor het perfecte, die men terugvindt in geometrische vormen
- vituviaanse mens
- mens is zelf in staat om met zijn zintuigen en kennis te onderzoeken
Mythologie en naakt
- hernieuwde interesse in de Griekse mythologie mythen als onderwerp voor de kunsten
, - mensen aan het hof worden opgevoed met kennis van de klassieken
- voor rijke, machtige opdrachtgevers en beschermheren zijn kunstwerken met klassieke,
mythologische onderwerpen statusverhogend
- neoplatonisme: mythologie wordt verbonden met het christendom (mythen als onderwerp
voor de kunsten, maar wel met christelijk inzicht).
- naakt staat voor kwetsbaarheid
Wetenschap en schoonheid
- de natuur wordt op wetenschappelijke wijze bestudeerd en vastgelegd
- men doet empirisch onderzoek
- schoonheid staat in de Renaissance gelijk aan evenwicht en harmonie (vaak op wiskundige
verhoudingen zoals de gulde snede en de fibonaccireeks)
De kunstenaar en de Uomo universalis
- Leonardo da Vinci
- kunstenaar wordt als wetenschapper gezien
- kunstenaars signeren hun werk
Humanistisch ideaal: een brede ontwikkeling van de mens op het gebied van de klassieke
kunst en wetenschap. Het humanistisch ideaal is dus gericht op het beeld van de homo
universalis.
1. Nemen afstand van het idee dat wetenschappelijke verschijnselen alleen verklaard
kunnen worden door religieuze ideeën van de kerk.
2. Volgens het humanisme is vooral de mens de maat van alle dingen
3. Kennis moet zich baseren op de Griekse oudheid. De rede (het verstand) moet bepalend
zijn
4. Iedereen heeft recht op leven, vrijheid en het nastreven van geluk
Kunstenaar en opdrachtgevers
- kerk en hof (rijke families, adel, machthebbers) zijn de grote opdrachtgevers voor kunst
- Onderdeel van de hofcultuur is het (kunst)mecenaat; wetenschappers, kunstenaars als
componisten, schilders, beeldhouwers, en schrijvers langdurig aan het hof.
Voor het hof is het statusverhogend om beroemde kunstenaars en wetenschappers aan zich
te binden.
- mecenas = opdrachtgever en beschermheer van de kunsten en wetenschap
Functie van kunst =
politiek rijkdom, macht en kennis van de opdrachtgever laten zien
Bouwkunst; in en buiten de stad wonen
Palazzo’s Villa’s en lusthoven
In de stad op het platteland
ziet er vaak uit als een onneembare vesting Om de drukke of warme stad te
ontvluchten
Gebruik van klassieke elementen (in de Hier geniet en ontspant men (o.a. grote
gevel) feesten gegeven)
Atrium; open binnenplaats Mooi aangelegde tuinen (strenge
