Modernisme 1900-1950
Avant-garde
groep jonge kunstenaars die willen vernieuwen, zij breken met de traditionele academische kunst
zoals men die eeuwen heeft gekend; regels worden overboord gegooid en er wordt gezocht naar een
nieuwe werkelijkheid. Er wordt gebroken met de traditie.
Kernconcepten van het modernisme:
- Breukvlak met het verleden
- Streven naar vernieuwing
- Verwerpen van realisme
- Abstractie – geen verwijzing nodig
- Functionalisme
- Op zoek naar de grondslagen van elke discipline
- Een onderzoekende en experimentele houding
- Kunst kan en wil de maatschappij veranderen, of zelfs verbeteren (utopie)
- Originaliteit; zoeken met een groep gelijkgestemden
- Expressie kan een belangrijk uitgangspunt zijn
- Op zoek naar het primitieve, het echte
Grote gebeurtenissen begin 20ste eeuw:
- Wereldoorlogen
- Economische wereldcrisis jaren 30
- Groeiende bewustzijn arbeidersklasse
- Verstikkende burgerlijke maatschappij
- Belangrijke ontwikkelingen in de wetenschap
Mensen aan het begin van de 20ste eeuw:
aan de ene kant het optimistische gevoel dat alles mogelijk is en aan de andere kant ook een angstig
gevoel, geen overzicht, veel snelle veranderingen
1
,Stromingen:
1. Kubisme
afgewogen, geordende compositie verkregen door het weergeven van meer dan één
aanzicht van een object op het doek
Kenmerken:
- Bruin-/ grijstinten
- Geen perspectivische diepte
- Fragmentarische voorstelling
- Geometrische vormen
- Vervaging van vorm en kleur naar buitenranden
- In latere werk: toevoeging van collage elementen
- Meerdere aanzichten van een object
Kunstenaars: Picasso en Braque
2. Futurisme
Onderwerpen:
- Beweging
- Snelheid
- Lawaai
- Licht
Kenmerken:
- Herhaling van vormen
- Krachtlijnen
- Schokgolven
- Objecten worden fragmentarisch weergegeven
3. De Stijl
Nederlandse kunstenaarsgroep opgericht in 1917
Visie: Een zuivere, objectieve kunst maken, die begrijpelijk is voor iedereen.
Een wereld van innerlijke rust, harmonie en evenwicht creëren door eenvoudige
vormgevingsaspecten te gebruiken, zoals:
- Universele primaire kleuren, zwart-wit en grijzen
- Horizontaal en verticaal (later ook diagonaal)
- Rechthoekige vormen
- Elkaar loodrecht kruisende lijnen
- Basisvormen, zowel tweedimensionaal als driedimensionaal
- Asymmetrische composities
Kunstenaars:
- Piet Mondriaan
- Bart van der Leck
- Theo van Doesburg
2
, 4. Bauhaus en Het Nieuwe Bouwen
Het Bauhaus, de opleiding:
- In Duitsland wordt in 1919 het Bauhaus opgericht; een kunstopleiding
- De oprichter, Walter Gropius, verandert eerst een aantal zaken in het onderwijssysteem.
Hij wil de scheiding van kunst en ambacht opheffen.
Als voorbeeld neemt Gropius het werken van ambachtslieden aan een kathedraal in de
Middeleeuwen. Hij denkt dat daar alle ambachten in dienst hebben gestaan van één religieus
bouwproject.
De ambachtslieden zijn in verschillende werkplaatsen (Dombauhütten) verenigd. Dit idee
heeft in het Bauhaus geleid tot het werken van de leerlingen in verschillende werkplaatsen,
zoals de metaal- en keramiekwerkplaats.
Studenten worden op twee vlakken opgeleid:
1. De creatieve kunstenaar
2. De ambachtsman die verstand heeft van de mogelijkheden van het materiaal
Hij gelooft dat door een combinatie van kunst en ambacht een product ontstaat met een
nieuwe vormgeving.
Het Bauhaus, de kunststroming:
De visie: goede (mooie) en eerlijke producten voor iedereen (de massa).
mooie, goede en praktische meubels en gebruiksvoorwerpen voor iedereen beschikbaar en
bereikbaar maken (niet alleen voor de elite)
Past binnen het socialistische regime waarin Duitsland in deze tijd verkeerd.
In de architectuur vertaalt dat zich in goede behuizing voor iedereen; licht en ruimte,
duurzame, stevige en betaalbare materialen.
Er zijn nieuwe mogelijkheden en materialen door industrialisatie, er kan meer en sneller
geproduceerd worden
Hoofddiscipline: architectuur goede woon en werkgelegenheden
Kenmerken architectuur:
- Veel licht veel glas, veel ramen
- Veel ruimte grote open ruimtes, zo min mogelijk muren flexwanden, pilaren,
skeletbouw
- Ontwerpen zijn functioneel
- Geometrische basisvormen
- Gebruik van de kleur wit
- Gebruik van industriële materialen metaal, beton, ijzer
Kenmerken toegepaste kunst:
- Functionele ontwerpen en geen decoratie, veel strakke lijnen
- Gebruik van geometrische (basis)vormen. Dus eenvoudig en helder van vorm
- Nadruk op functionaliteit: form follows function
- Moderne, nieuwe technieken en materialen worden gebruikt geschikt voor
massaproductie (op deze manier worden de voorwerpen betaalbaar voor iedereen)
3
Avant-garde
groep jonge kunstenaars die willen vernieuwen, zij breken met de traditionele academische kunst
zoals men die eeuwen heeft gekend; regels worden overboord gegooid en er wordt gezocht naar een
nieuwe werkelijkheid. Er wordt gebroken met de traditie.
Kernconcepten van het modernisme:
- Breukvlak met het verleden
- Streven naar vernieuwing
- Verwerpen van realisme
- Abstractie – geen verwijzing nodig
- Functionalisme
- Op zoek naar de grondslagen van elke discipline
- Een onderzoekende en experimentele houding
- Kunst kan en wil de maatschappij veranderen, of zelfs verbeteren (utopie)
- Originaliteit; zoeken met een groep gelijkgestemden
- Expressie kan een belangrijk uitgangspunt zijn
- Op zoek naar het primitieve, het echte
Grote gebeurtenissen begin 20ste eeuw:
- Wereldoorlogen
- Economische wereldcrisis jaren 30
- Groeiende bewustzijn arbeidersklasse
- Verstikkende burgerlijke maatschappij
- Belangrijke ontwikkelingen in de wetenschap
Mensen aan het begin van de 20ste eeuw:
aan de ene kant het optimistische gevoel dat alles mogelijk is en aan de andere kant ook een angstig
gevoel, geen overzicht, veel snelle veranderingen
1
,Stromingen:
1. Kubisme
afgewogen, geordende compositie verkregen door het weergeven van meer dan één
aanzicht van een object op het doek
Kenmerken:
- Bruin-/ grijstinten
- Geen perspectivische diepte
- Fragmentarische voorstelling
- Geometrische vormen
- Vervaging van vorm en kleur naar buitenranden
- In latere werk: toevoeging van collage elementen
- Meerdere aanzichten van een object
Kunstenaars: Picasso en Braque
2. Futurisme
Onderwerpen:
- Beweging
- Snelheid
- Lawaai
- Licht
Kenmerken:
- Herhaling van vormen
- Krachtlijnen
- Schokgolven
- Objecten worden fragmentarisch weergegeven
3. De Stijl
Nederlandse kunstenaarsgroep opgericht in 1917
Visie: Een zuivere, objectieve kunst maken, die begrijpelijk is voor iedereen.
Een wereld van innerlijke rust, harmonie en evenwicht creëren door eenvoudige
vormgevingsaspecten te gebruiken, zoals:
- Universele primaire kleuren, zwart-wit en grijzen
- Horizontaal en verticaal (later ook diagonaal)
- Rechthoekige vormen
- Elkaar loodrecht kruisende lijnen
- Basisvormen, zowel tweedimensionaal als driedimensionaal
- Asymmetrische composities
Kunstenaars:
- Piet Mondriaan
- Bart van der Leck
- Theo van Doesburg
2
, 4. Bauhaus en Het Nieuwe Bouwen
Het Bauhaus, de opleiding:
- In Duitsland wordt in 1919 het Bauhaus opgericht; een kunstopleiding
- De oprichter, Walter Gropius, verandert eerst een aantal zaken in het onderwijssysteem.
Hij wil de scheiding van kunst en ambacht opheffen.
Als voorbeeld neemt Gropius het werken van ambachtslieden aan een kathedraal in de
Middeleeuwen. Hij denkt dat daar alle ambachten in dienst hebben gestaan van één religieus
bouwproject.
De ambachtslieden zijn in verschillende werkplaatsen (Dombauhütten) verenigd. Dit idee
heeft in het Bauhaus geleid tot het werken van de leerlingen in verschillende werkplaatsen,
zoals de metaal- en keramiekwerkplaats.
Studenten worden op twee vlakken opgeleid:
1. De creatieve kunstenaar
2. De ambachtsman die verstand heeft van de mogelijkheden van het materiaal
Hij gelooft dat door een combinatie van kunst en ambacht een product ontstaat met een
nieuwe vormgeving.
Het Bauhaus, de kunststroming:
De visie: goede (mooie) en eerlijke producten voor iedereen (de massa).
mooie, goede en praktische meubels en gebruiksvoorwerpen voor iedereen beschikbaar en
bereikbaar maken (niet alleen voor de elite)
Past binnen het socialistische regime waarin Duitsland in deze tijd verkeerd.
In de architectuur vertaalt dat zich in goede behuizing voor iedereen; licht en ruimte,
duurzame, stevige en betaalbare materialen.
Er zijn nieuwe mogelijkheden en materialen door industrialisatie, er kan meer en sneller
geproduceerd worden
Hoofddiscipline: architectuur goede woon en werkgelegenheden
Kenmerken architectuur:
- Veel licht veel glas, veel ramen
- Veel ruimte grote open ruimtes, zo min mogelijk muren flexwanden, pilaren,
skeletbouw
- Ontwerpen zijn functioneel
- Geometrische basisvormen
- Gebruik van de kleur wit
- Gebruik van industriële materialen metaal, beton, ijzer
Kenmerken toegepaste kunst:
- Functionele ontwerpen en geen decoratie, veel strakke lijnen
- Gebruik van geometrische (basis)vormen. Dus eenvoudig en helder van vorm
- Nadruk op functionaliteit: form follows function
- Moderne, nieuwe technieken en materialen worden gebruikt geschikt voor
massaproductie (op deze manier worden de voorwerpen betaalbaar voor iedereen)
3
