Historische context: Duitsland en Europa (1918 – 1991)
- Hoofdstuk 1: Duitse problemen met democratie en de gevolgen voor Europa (1918 – 1945)
- Hoofdstuk 2: Duitsland en Europa raken verdeeld Koude Oorlog (1945 – 1961)
- Hoofdstuk 3: Duitse hereniging en Europese integratie (1961 – 1991)
Vooraf: Duitsland wordt één land (1871)
- Hoe?
Door Duitse staten te laten samenwerken:
- Economisch: Zoll-Verein (tolunie), 1834
- Militair: oorlog tegen Frankrijk (1870 – 1871)
- Waar?
In het Paleis van Versailles (Frankrijk, 1871)
Gevolg: begin van een Frans-Duits conflict (tot 1945)
Bijv. Frankrijk moest de provincies Elzas-Lotharingen aan Duitsland afstaan. Frankrijk wilde
wraak!
Eerste Wereldoorlog (1914 – 1918)
Oorzaken:
1. 1871: eenwording van Duitsland zorgt voor verstoring van het machtsevenwicht in Europa
(Frankrijk wilde wraak na de verloren Frans-Duitse oorlog en het verlies van Elzas-
Lotharingen)
2. Toenemende militarisme en bewapeningswedloop
3. Koloniale wedloop (modern imperialisme) leidt tot spanningen tussen Engeland, Frankrijk en
Duitsland
4. Bondgenootschappen vergroten de kans op oorlog
Triple Entente: Engeland, Frankrijk, Rusland
Centralen: Duitsland, Oostenrijk - Hongarije, Italië
5. Nationalisme leidt tot spanningen op de Balkan.
Bijv. Servië streefde naar Groot Servië (Servische minderheid in Oostenrijk - Hongarije)
Aanleiding:
De moordaanslag of Frans- Ferdinand (1914)
Wie tegen wie?
Oostenrijk-Hongarije + Duitsland + het Osmaanse Rijk vs. Rusland + Frankrijk + Engeland + (later)
Italië + VS
Von Schlieffenplan (1914)
Doel: Snelle verovering van Frankrijk om vervolgens Rusland aan te (kunnen) vallen
Hoe? Door België naar Noord-Frankrijk
Het Von Schlieffenplan mislukte, omdat:
- De Belgen onverwacht sterke tegenstand boden
- De Russen sneller gemobiliseerd waren dan verwacht
- De Fransen verplaatsten hun troepen sneller dan verwacht
- De Engelsen verklaarden onmiddellijk na de inval in België aan Duitsland de oorlog
, Wapens in de Eerste Wereldoorlog:
- ‘oude’ wapens: Kanon, houwitser, machinegeweer, pistool
- ‘nieuwe’ wapens: vlammenwerper, torpedo, tank, vliegtuig, gifgas
Eerste Wereldoorlog – de eerste totale oorlog (1914 – 1918):
- Westfront
De vijandelijke legers stonden in loopgraven tegenover elkaar met een niemandsland
ertussen van 50 tot enkele honderden meters.
Het soldatenleven in een loopgraaf was verschrikkelijk (water, modder en ongedierte)
Het aantal doden en gewonden was vooral onder de aanvallende partij buitengewoon groot.
Aanvallen leverden doorgaans weinig of geen terreinwinst op.
Enorme vuurkracht door industrialisatie en techniek
- Thuisfront
Burgerbevolking nauw betrokken door:
- vele aanvallen op steden en dorpen
- iedereen kende wel een soldaat
- industrie in dienst van oorlog
- voedseldistributie
- propaganda en nieuwsvoorziening (rol van de krant)
- Oostfront
De vijandelijke legers voerden een bewegingsoorlog
Verloop van de eerste wereldoorlog:
1914
- 1 Augustus eerste oorlogsverklaring (anderen volgden snel)
- Slag bij de Marne – begin loopgravenoorlog
1915
- Slag om Ieper (gifgas)
- Italië naar de geallieerden
1916
- Slag bij Verdun (100.000den slachtoffers)
- Slag aan de Somme
1917
- Duitsland begint een onbeperkte duitbotenoorlog
- Revolutie in Rusland (maart / november) – vrede met Duitsland
- Verenigde Staten verklaart de oorlog aan Duitsland naar aanleiding van het Zimmermann telegram
1918
- Laatste offensief Duitsland
- Oktober – Wilhelm II benoemt een nieuwe regering die de vredesonderhandelingen moest
beginnen – opstanden – regering treedt af – socialisten vormen nieuwe regering
- Keizer Wilhelm II vlucht naar Nederland
- De socialistische regering roept de republiek uit en tekent een wapenstilstand
1919
- Verdrag van Versailles
- Hoofdstuk 1: Duitse problemen met democratie en de gevolgen voor Europa (1918 – 1945)
- Hoofdstuk 2: Duitsland en Europa raken verdeeld Koude Oorlog (1945 – 1961)
- Hoofdstuk 3: Duitse hereniging en Europese integratie (1961 – 1991)
Vooraf: Duitsland wordt één land (1871)
- Hoe?
Door Duitse staten te laten samenwerken:
- Economisch: Zoll-Verein (tolunie), 1834
- Militair: oorlog tegen Frankrijk (1870 – 1871)
- Waar?
In het Paleis van Versailles (Frankrijk, 1871)
Gevolg: begin van een Frans-Duits conflict (tot 1945)
Bijv. Frankrijk moest de provincies Elzas-Lotharingen aan Duitsland afstaan. Frankrijk wilde
wraak!
Eerste Wereldoorlog (1914 – 1918)
Oorzaken:
1. 1871: eenwording van Duitsland zorgt voor verstoring van het machtsevenwicht in Europa
(Frankrijk wilde wraak na de verloren Frans-Duitse oorlog en het verlies van Elzas-
Lotharingen)
2. Toenemende militarisme en bewapeningswedloop
3. Koloniale wedloop (modern imperialisme) leidt tot spanningen tussen Engeland, Frankrijk en
Duitsland
4. Bondgenootschappen vergroten de kans op oorlog
Triple Entente: Engeland, Frankrijk, Rusland
Centralen: Duitsland, Oostenrijk - Hongarije, Italië
5. Nationalisme leidt tot spanningen op de Balkan.
Bijv. Servië streefde naar Groot Servië (Servische minderheid in Oostenrijk - Hongarije)
Aanleiding:
De moordaanslag of Frans- Ferdinand (1914)
Wie tegen wie?
Oostenrijk-Hongarije + Duitsland + het Osmaanse Rijk vs. Rusland + Frankrijk + Engeland + (later)
Italië + VS
Von Schlieffenplan (1914)
Doel: Snelle verovering van Frankrijk om vervolgens Rusland aan te (kunnen) vallen
Hoe? Door België naar Noord-Frankrijk
Het Von Schlieffenplan mislukte, omdat:
- De Belgen onverwacht sterke tegenstand boden
- De Russen sneller gemobiliseerd waren dan verwacht
- De Fransen verplaatsten hun troepen sneller dan verwacht
- De Engelsen verklaarden onmiddellijk na de inval in België aan Duitsland de oorlog
, Wapens in de Eerste Wereldoorlog:
- ‘oude’ wapens: Kanon, houwitser, machinegeweer, pistool
- ‘nieuwe’ wapens: vlammenwerper, torpedo, tank, vliegtuig, gifgas
Eerste Wereldoorlog – de eerste totale oorlog (1914 – 1918):
- Westfront
De vijandelijke legers stonden in loopgraven tegenover elkaar met een niemandsland
ertussen van 50 tot enkele honderden meters.
Het soldatenleven in een loopgraaf was verschrikkelijk (water, modder en ongedierte)
Het aantal doden en gewonden was vooral onder de aanvallende partij buitengewoon groot.
Aanvallen leverden doorgaans weinig of geen terreinwinst op.
Enorme vuurkracht door industrialisatie en techniek
- Thuisfront
Burgerbevolking nauw betrokken door:
- vele aanvallen op steden en dorpen
- iedereen kende wel een soldaat
- industrie in dienst van oorlog
- voedseldistributie
- propaganda en nieuwsvoorziening (rol van de krant)
- Oostfront
De vijandelijke legers voerden een bewegingsoorlog
Verloop van de eerste wereldoorlog:
1914
- 1 Augustus eerste oorlogsverklaring (anderen volgden snel)
- Slag bij de Marne – begin loopgravenoorlog
1915
- Slag om Ieper (gifgas)
- Italië naar de geallieerden
1916
- Slag bij Verdun (100.000den slachtoffers)
- Slag aan de Somme
1917
- Duitsland begint een onbeperkte duitbotenoorlog
- Revolutie in Rusland (maart / november) – vrede met Duitsland
- Verenigde Staten verklaart de oorlog aan Duitsland naar aanleiding van het Zimmermann telegram
1918
- Laatste offensief Duitsland
- Oktober – Wilhelm II benoemt een nieuwe regering die de vredesonderhandelingen moest
beginnen – opstanden – regering treedt af – socialisten vormen nieuwe regering
- Keizer Wilhelm II vlucht naar Nederland
- De socialistische regering roept de republiek uit en tekent een wapenstilstand
1919
- Verdrag van Versailles
