Samenvatting theorie over verhaalanalyse

Theorie Verhaalanalyse H3
Meer of minder realistisch
Een verzonnen verhaal kan lijken op de werkelijkheid, dan is het verhaal realistisch. Er
kunnen in verhalen ook dingen voorkomen die ongeloofwaardig zijn of die in werkelijkheid
niet mogelijk zijn. Dan is een verhaal niet-realistisch. Elk verhaal kun je ergens plaatsen op
een lijn, de realismelijn, tussen heel realistisch en helemaal niet realistisch. Je bepaalt hoe
realistisch je een verhaal vindt door te letten op een aantal dingen:

 de omgeving;
 de tijd;
 hoe personages met elkaar praten en omgaan;
 gedachten, bezigheden en problemen van personages;
 de ‘toevalligheid’ van de gebeurtenissen;
 fantasie-elementen;
 de afloop van het verhaal.



Genres
Leesboeken en verhalen kun je verdelen in verschillende genres. Je weet bij welk genre een
verhaal hoort door te kijken welk onderwerp belangrijk is in het verhaal. Bekende genres zijn
avonturenverhaal, oorlogsverhaal, liefdesverhaal, probleemverhaal, grappig verhaal,
meidenverhaal, historisch verhaal en sprookje. Maar er zijn meer genres.


Voorbeelden van meer realistische genres zijn:

 Detective: een verhaal waarin een speurder probeert te achterhalen wie een misdrijf –
meestal een moord – heeft gepleegd en/of waarom hij dat gedaan heeft.
 Thriller: een spannend verhaal waarin de hoofdpersoon in een levensbedreigende situatie
terechtkomt. Vaak dreigt hij slachtoffer te worden van een misdaad.
 Ontwikkelingsverhaal: hier gaat het om het volwassen worden van de jonge hoofdpersoon.


Er zijn ook genres met minder realistische verhalen:

 Sciencefiction: speelt zich meestal af in de toekomst of in de ruimte en ruimtevaart of
nieuwe techniek speelt hierin vaak een rol.
 Fantasy: hierin draait het om fantasiewezens in een fantasiewereld.
 Dystopie: er is sprake van een wereld die door rampen of een dictatuur bijna niet meer
leefbaar is. Het speelt zich meestal af in de toekomst.

, Hoofdpersoon en bijfiguren
Het belangrijkste personage in een verhaal is de hoofdpersoon. Veel verhalen hebben één
hoofdpersoon, maar soms zijn er twee hoofdpersonen of nog meer. Je kunt een
hoofdpersoon herkennen door te letten op de volgende dingen:


 Van een hoofdpersoon kom je het meest te weten. Je leest wat deze persoon doet en hoe hij
of zij eruitziet, maar ook wat hij of zij denkt en voelt. Je leert deze persoon dus heel goed
kennen.
 Het grootste deel van het verhaal ‘beleef’ je vanuit een hoofdpersoon. Je ziet de
gebeurtenissen door zijn of haar ogen.
 Een hoofdpersoon heeft in het verhaal een belangrijk probleem of een opdracht. Hij of zij
heeft een duidelijk doel: het probleem oplossen of de opdracht volbrengen.

Andere personages in het verhaal noem je bijfiguren. Deze zijn minder belangrijk, je komt
over hen minder te weten en je leert hen minder goed kennen dan de hoofdpersoon. Een
bijfiguur kan verschillende rollen hebben in het verhaal. Een helper helpt de hoofdpersoon
bij het oplossen van zijn probleem of het bereiken van zijn doel. Een tegenstander maakt
het de hoofdpersoon juist moeilijk. De rollen liggen niet vast: een helper kan zich tegen de
hoofdpersoon keren en een tegenstander worden, of een tegenstander verandert in een
helper.


Personages beschrijven
Als je een personage uit een verhaal beschrijft, kijk je naar verschillende elementen:


 het uiterlijk van het personage;
 belangrijke kenmerken, zoals geslacht, leeftijd, gezondheid, achtergrond;
 karaktereigenschappen, die je opmaakt uit wat het personage doet, zegt en denkt;
 de relaties die het personage heeft met anderen in het verhaal.


Deze lijst met woorden kan je op weg helpen om de karaktereigenschappen van personages
te beschrijven. Het zijn voorbeelden van eigenschappen die in tegenstellingen naast elkaar
zijn gezet.