Tekst 1 - Van gedachte wisselen – de Brabander – H5.3-5.5
5.3 Eerlijke zorg
De theorie van rechtvaardigheid van de Amerikaanse filosoof John Rawls;
John Rawls richt in 1972 een theorie van rechtvaardigheid op.
Rawls vernieuwt de klassieke theorieën van het sociaal contract en ontwerpt een
procedure voor hoe we op een eerlijke manier kunnen beslissen of we de bijstand
verminderen, vluchtelingen toelaten of collectieve voorzienigheden schrappen.
Zijn theorie in 1 zin: vanuit de oorspronkelijke situatie van gedachte wisselen.
Oorspronkelijke situatie
Rawls spreekt niet van een natuurtoestand, maar van een ‘oorspronkelijke situatie’
Waarom?
In tegenstelling tot de natuurstaat geeft de oorspronkelijke situatie geen beschrijving
van de natuurlijke eigenschappen van de mens.
Rechtvaardigheid is geen natuurrecht, maar een principe. -> voor een antwoord op
de vraag wat rechtvaardig is kunnen we geen beroep doen op de natuurlijke rechten
van vrijheid en gelijkheid.
Het principe van rechtvaardigheid moet door onszelf worden vastgesteld
Sluier van onwetendheid
Rawls bedenkt een oorspronkelijke situatie waarin op een eerlijke manier het principe van
rechtvaardigheid kan worden geformuleerd;
Casus – Minister van Volksgezondheid geeft aan grote moeite te hebben met mensen die
om religieuze redenen geen orgaandonor willen zijn, maar wel een orgaan accepteren als zij
er zelf een nodig hebben.
Hoe moet je hiernaar kijken volgens John Rawls/de theorie?
Voor het opstellen van het principe van rechtvaardigheid gaat Rawls uit van de volgende
oorspronkelijke situatie én van de overtuiging dat wij rationele wezens zijn.
De oorspronkelijke situatie;
Rawls drapeert een sluier van onwetendheid over ons heen, omdat we zijn geneigd
om te redeneren vanuit ons eigenbelang. D.m.v. de sluier weten wij niet wie we zijn
-> daardoor is in de oorspronkelijke situatie ons eigen belang in ieders belang.
In de oorspronkelijke situatie wordt ook niet onderhandeld; er wordt van gedachte
gewisseld.
Sociale en primaire goederen
In de oorspronkelijke situatie gaat het uitsluitend om sociale rechtvaardigheid; om de
rechtvaardige verdeling van sociale primaire goederen.
Primaire goederen: goederen waar iedereen belang bij heeft.
Sociale primaire goederen: rechten en vrijheden, kansen en mogelijkheden, welvaart en
inkomen, zelfrespect, macht en gezag.
5.3 Eerlijke zorg
De theorie van rechtvaardigheid van de Amerikaanse filosoof John Rawls;
John Rawls richt in 1972 een theorie van rechtvaardigheid op.
Rawls vernieuwt de klassieke theorieën van het sociaal contract en ontwerpt een
procedure voor hoe we op een eerlijke manier kunnen beslissen of we de bijstand
verminderen, vluchtelingen toelaten of collectieve voorzienigheden schrappen.
Zijn theorie in 1 zin: vanuit de oorspronkelijke situatie van gedachte wisselen.
Oorspronkelijke situatie
Rawls spreekt niet van een natuurtoestand, maar van een ‘oorspronkelijke situatie’
Waarom?
In tegenstelling tot de natuurstaat geeft de oorspronkelijke situatie geen beschrijving
van de natuurlijke eigenschappen van de mens.
Rechtvaardigheid is geen natuurrecht, maar een principe. -> voor een antwoord op
de vraag wat rechtvaardig is kunnen we geen beroep doen op de natuurlijke rechten
van vrijheid en gelijkheid.
Het principe van rechtvaardigheid moet door onszelf worden vastgesteld
Sluier van onwetendheid
Rawls bedenkt een oorspronkelijke situatie waarin op een eerlijke manier het principe van
rechtvaardigheid kan worden geformuleerd;
Casus – Minister van Volksgezondheid geeft aan grote moeite te hebben met mensen die
om religieuze redenen geen orgaandonor willen zijn, maar wel een orgaan accepteren als zij
er zelf een nodig hebben.
Hoe moet je hiernaar kijken volgens John Rawls/de theorie?
Voor het opstellen van het principe van rechtvaardigheid gaat Rawls uit van de volgende
oorspronkelijke situatie én van de overtuiging dat wij rationele wezens zijn.
De oorspronkelijke situatie;
Rawls drapeert een sluier van onwetendheid over ons heen, omdat we zijn geneigd
om te redeneren vanuit ons eigenbelang. D.m.v. de sluier weten wij niet wie we zijn
-> daardoor is in de oorspronkelijke situatie ons eigen belang in ieders belang.
In de oorspronkelijke situatie wordt ook niet onderhandeld; er wordt van gedachte
gewisseld.
Sociale en primaire goederen
In de oorspronkelijke situatie gaat het uitsluitend om sociale rechtvaardigheid; om de
rechtvaardige verdeling van sociale primaire goederen.
Primaire goederen: goederen waar iedereen belang bij heeft.
Sociale primaire goederen: rechten en vrijheden, kansen en mogelijkheden, welvaart en
inkomen, zelfrespect, macht en gezag.
