10.1 Politieke strijd en emancipatie
Restauratie (1814-1830) = Periode van herstel van de maatschappelijke en politieke verhoudingen van vóór de FR.
Edmund Burke: voorspelde dat in Frankrijk de macht op straat zou komen te liggen en dat een of andere generaal een poging zou doen
deze macht te grijpen = Napoleon Bonaparte, dit zou uitlopen op een dictatuur erger dan de chaos van de koning in 1789. Hij vond dat
er strakker vastgehouden moest worden aan de Magna Carta, met een groeiende inspraak van burgers en het parlement.
➢ begrippen als ‘vrijheid’ en ‘mensenrechten’ konden geen stabiliteit bieden.
1792 raakt Frankrijk in oorlog met omringende staten en in de jaren daarna had het verscheidene gebieden veroverd.
➢ Voorjaar 1814 → Napoleon verliest bij Rusland
➢ 1815 → Napoleon ontsnapt en keert terug naar Frankrijk, 18 juni 1815 = Slag bij Waterloo = einde Napoleon
Napoleon had in 15 jaar:
➢ een einde gemaakt aan allerlei privileges van de adel → traditionele vorsten waren vervangen door nieuwe staatshoofden
➢ nieuwe grenzen getrokken
➢ nieuwe wetten uitgevaardigd
➢ nieuwe bestuursfuncties ingevoerd
- Nu hij was verslagen wilde vooral de oude adel dat dit zo veel mogelijk moest worden teruggedraaid = gerestaureerd
Resultaat Restauratie = Congres van Wenen (1814-1815) = Europese landen vonden dat vorsten die door Napoleon waren verdreven in
hun oude rechten moesten worden hersteld + machtsevenwicht = omringing Frankrijk met nieuwe, sterke staten.
Herstel = ingewikkeld:
➢ aanhangers conservatisme vonden een bestuur door een keizer/koning met aanhang van de adel de beste bestuursvorm.
Conservatieven steunden de restauratie.
➢ aanhangers liberalisme vonden dat ook burgers bij het bestuur moesten worden betrokken. Ook hechtten ze veel waarde aan
fundamentele rechten = drukpers, vergadering, meningsuiting etc. Ze wilden dat dit in een grondwet te staan kwam.
- aanhangers van de FR
Frankrijk 1830, uitbraak nieuwe revolutie, koning was gevlucht en vervangen door een burgerkoning, burgers kregen meer rechten.
1848, een tweede golf van liberale revoluties trok door Europa. Begonnen in Frankrijk, koning afgetreden, burgers meer rechten.
➢ instellen algemeen kiesrecht voor mannen,
John Stuart Mill (1895): pleitte voor een optimale vrijheid van het individu, zij daagden de maatschappij voortdurend uit en konden
haar verder brengen. Overheidsdwang zou leiden tot onderdrukking en economische achteruitgang, maar er was 1 uitzondering.
Wanneer gedrag gevaar opleverde voor anderen, mocht de wet gehoorzaamheid afdwingen.
Gevolgen voor Nederland: Frankrijk verdreven in 1813
➢ (1795) → oude republiek met franse steun was vervangen door de bataafse republiek = revolutionaire staat
➢ (1806) → Napoleon heft de Bataafse republiek op → zijn broer Lodewijk wordt koning van het Koninkrijk van Holland.
- 4 jaar later weer opgeheven en NL weer deel van het Franse keizerrijk
➢ (1813) → veel nederlanders hadden genoeg van de Fransen en hun revolutionaire ideeën. De nederlanders wilden dat er net
als voor 1795 een Oranje aan het hoofd kwam = Willem Frederik van Oranje-Nassau. (1814) → soeverein vorst.
(1815) → koning Willem I, nadat de Oostelijke Nederlanden (België) bij Nederland waren gevoegd
Bestuur in de Nederlanden:
➢ (1798) → Bataafse en Franse revolutionairen plegen een staatsgreep en maken van de Bataafse republiek een eenheidsstaat.
- hier bouwde het koninkrijk van 1815 op voort en er was een centraal bestuurde staat = constitutionele monarchie = de
koning was het staatshoofd, maar wel gebonden aan een grondwet.
➢ vanaf nu waren er verkiezingen in de Nederlanden, de koning en zijn ministers werden gecontroleerd door een parlement dat
door een deel van de bevolking was verkozen.
- de koning kon zelf zijn ministers kiezen en een kritisch parlement kon hij ontbinden.
➢ de koning kon ook ‘Koninklijke besluiten’ nemen, daarvoor hoefde hij het parlement niet te raadplegen
Verkiezingen:
➢ de leden van de 2e kamer werden gekozen door een kleine groep welgestelden = censuskiesrecht
- indirecte verkiezingen = stemgerechtigden kozen de leden van de Provinciale staten, zij kozen de leden van de 2e kamer
➢ de leden van de eerste kamer werden gekozen door de koning zelf
De belgische opstand: De burgers in de zuidelijke nederlanden voelden zich achtergesteld en niet gehoord, net zoals de Fransen
begonnen zij een revolutie. Koning Willem I probeerde zich nog militair te verzetten, maar moest er toch aan toegeven. In 1830 werd
België een apart land, met goedkeuring van Willem I in 1839.
Restauratie (1814-1830) = Periode van herstel van de maatschappelijke en politieke verhoudingen van vóór de FR.
Edmund Burke: voorspelde dat in Frankrijk de macht op straat zou komen te liggen en dat een of andere generaal een poging zou doen
deze macht te grijpen = Napoleon Bonaparte, dit zou uitlopen op een dictatuur erger dan de chaos van de koning in 1789. Hij vond dat
er strakker vastgehouden moest worden aan de Magna Carta, met een groeiende inspraak van burgers en het parlement.
➢ begrippen als ‘vrijheid’ en ‘mensenrechten’ konden geen stabiliteit bieden.
1792 raakt Frankrijk in oorlog met omringende staten en in de jaren daarna had het verscheidene gebieden veroverd.
➢ Voorjaar 1814 → Napoleon verliest bij Rusland
➢ 1815 → Napoleon ontsnapt en keert terug naar Frankrijk, 18 juni 1815 = Slag bij Waterloo = einde Napoleon
Napoleon had in 15 jaar:
➢ een einde gemaakt aan allerlei privileges van de adel → traditionele vorsten waren vervangen door nieuwe staatshoofden
➢ nieuwe grenzen getrokken
➢ nieuwe wetten uitgevaardigd
➢ nieuwe bestuursfuncties ingevoerd
- Nu hij was verslagen wilde vooral de oude adel dat dit zo veel mogelijk moest worden teruggedraaid = gerestaureerd
Resultaat Restauratie = Congres van Wenen (1814-1815) = Europese landen vonden dat vorsten die door Napoleon waren verdreven in
hun oude rechten moesten worden hersteld + machtsevenwicht = omringing Frankrijk met nieuwe, sterke staten.
Herstel = ingewikkeld:
➢ aanhangers conservatisme vonden een bestuur door een keizer/koning met aanhang van de adel de beste bestuursvorm.
Conservatieven steunden de restauratie.
➢ aanhangers liberalisme vonden dat ook burgers bij het bestuur moesten worden betrokken. Ook hechtten ze veel waarde aan
fundamentele rechten = drukpers, vergadering, meningsuiting etc. Ze wilden dat dit in een grondwet te staan kwam.
- aanhangers van de FR
Frankrijk 1830, uitbraak nieuwe revolutie, koning was gevlucht en vervangen door een burgerkoning, burgers kregen meer rechten.
1848, een tweede golf van liberale revoluties trok door Europa. Begonnen in Frankrijk, koning afgetreden, burgers meer rechten.
➢ instellen algemeen kiesrecht voor mannen,
John Stuart Mill (1895): pleitte voor een optimale vrijheid van het individu, zij daagden de maatschappij voortdurend uit en konden
haar verder brengen. Overheidsdwang zou leiden tot onderdrukking en economische achteruitgang, maar er was 1 uitzondering.
Wanneer gedrag gevaar opleverde voor anderen, mocht de wet gehoorzaamheid afdwingen.
Gevolgen voor Nederland: Frankrijk verdreven in 1813
➢ (1795) → oude republiek met franse steun was vervangen door de bataafse republiek = revolutionaire staat
➢ (1806) → Napoleon heft de Bataafse republiek op → zijn broer Lodewijk wordt koning van het Koninkrijk van Holland.
- 4 jaar later weer opgeheven en NL weer deel van het Franse keizerrijk
➢ (1813) → veel nederlanders hadden genoeg van de Fransen en hun revolutionaire ideeën. De nederlanders wilden dat er net
als voor 1795 een Oranje aan het hoofd kwam = Willem Frederik van Oranje-Nassau. (1814) → soeverein vorst.
(1815) → koning Willem I, nadat de Oostelijke Nederlanden (België) bij Nederland waren gevoegd
Bestuur in de Nederlanden:
➢ (1798) → Bataafse en Franse revolutionairen plegen een staatsgreep en maken van de Bataafse republiek een eenheidsstaat.
- hier bouwde het koninkrijk van 1815 op voort en er was een centraal bestuurde staat = constitutionele monarchie = de
koning was het staatshoofd, maar wel gebonden aan een grondwet.
➢ vanaf nu waren er verkiezingen in de Nederlanden, de koning en zijn ministers werden gecontroleerd door een parlement dat
door een deel van de bevolking was verkozen.
- de koning kon zelf zijn ministers kiezen en een kritisch parlement kon hij ontbinden.
➢ de koning kon ook ‘Koninklijke besluiten’ nemen, daarvoor hoefde hij het parlement niet te raadplegen
Verkiezingen:
➢ de leden van de 2e kamer werden gekozen door een kleine groep welgestelden = censuskiesrecht
- indirecte verkiezingen = stemgerechtigden kozen de leden van de Provinciale staten, zij kozen de leden van de 2e kamer
➢ de leden van de eerste kamer werden gekozen door de koning zelf
De belgische opstand: De burgers in de zuidelijke nederlanden voelden zich achtergesteld en niet gehoord, net zoals de Fransen
begonnen zij een revolutie. Koning Willem I probeerde zich nog militair te verzetten, maar moest er toch aan toegeven. In 1830 werd
België een apart land, met goedkeuring van Willem I in 1839.
