MK - kindergeneeskunde
Groei van een pasgeborene:
Pasgeborene → zuigelingenleeftijd → kinderleeftijd → pubertijd
Respiratoir:
● Baby krijgt zuurstof via de navelstreng. De longen zijn gevuld met vocht en moeten
plaatsmaken voor lucht tijdens de geboorte (de eerste adem)
Circulatie na de geboorte:
● Afname longvaatweerstand
● Sluiting foramen ovale door drukverandering tussen de harthelften
● Sluiting ductus door toename zuurstof
Een foramen ovale is een klein gaatje in de hartboezems (atrium). Dit gaatje speelt een
belangrijke rol in de bloedsomloop van de ongeboren baby. Gelijk na de geboorte sluit dit
gaatje zich meestal vanzelf.
Lengte:
● Lengte pasgeborene: 50-55 cm
● Lengte kind 1jaar: 72-82 cm
* Hierna groeit het kind 5-8 cm per jaar
Gewicht:
● Gewicht pasgeborene: 2500-4500 gram
● Verliest 5-10% gewicht in de eerste week, na 7-10 dagen is dit weer terug
● Na 5 maanden: geboortegewicht = verdubbelt
● Na 1 jaar: geboortegewicht = verdriedubbeld
* Hierna komt het kind 2-3 kg per jaar aan
1
,Onderkoeling:
Baby’s koelen sneller af doordat ze klein en nat zijn. Warmtemanagement is belangrijk zodat
de baby niet onderkoeld wordt (afdrogen, muts op en droge warme doeken). Anders kan het
kind lage bloedsuikers krijgen.
Hielprikscreening = hiermee meet je de verschillende aangeboden ziekten bij de
pasgeborene
Gehoorscreening:
- Waarom: om te kijken of je kind genoeg hoort om te leren praten >
gehoorafwijking herkennen
- Wanneer: eerste weken na geboorte
A terme pasgeborene = baby geboren tussen 37 en 42 weken zwangerschap
* Kenmerken:
- Lager gewicht (lager dan 3500 gram)
- Dunne huid
- Onvoldoende rijpe longen > oppervlakkige en snellere ademhaling
APGAR score: meet de algemene toestand van een pasgeborene meteen na de geboren
- Aflezen na 1, 5 en 10 minuten
- Je kan maximaal 10 punten scoren
Score:
- 7-10 score na 5 min → geen asfyxie → goede prognose
- 4-6 score na 5 min → matige asfyxie → kans op neurologische schade
- 0-3 score na 5 min → ernstige asfyxie → groot risico op neurologische schade
* Asfyxie =het niet ademen van de baby door zuurstoftekort voor of tijdens de geboorte, kan
leiden tot orgaanschade
Groeicurve = voorspelling opgesteld aan de hand van lengte en gewicht ouders
● Is anders per baby ivm etniciteit
● Baby moet zoveel mogelijk op de donkergroene lijn zitten en in het groen
gekleurde gebied
2
,Grove motoriek komt eerst (lopen, kruipen, zwaaien), daarna komt de fijne motoriek
(schrijven, lezen, spelen)
Zuigreflex = bewegen en zuigen bij honger en prikkeling
- Verdwijnt na 6-8 maanden
Zoekreflex = bij aanraking van wang of lippen draait het hoofd van de baby naar de zijde
van de aanraking
- Verdwijnt na 6 maanden
Moro-reflex = omhoog en opzij bewegen van de armen bij plotselinge prikkeling
- Verdwijnt na 3 maanden
Macrocefalie = een te groot schedelomtrek
● Mogelijke oorzaken: waterhoofd, hersenbeschadiging
Microcefalie = een te kleine schedelomtrek
● Mogelijke oorzaken: hersenbeschadiging door zuurstoftekort, infectie, gevaarlijke
stoffen
Meconium = 1e ontlasting van een pasgeborene
● Gevolgen van het inademen van meconium: ademhalingsproblemen,
longontsteking.
● Diagnose: via een thoraxfoto
● Behandeling: mond en keelholte worden uitgezogen
● Is zwart en kleverig
Eerste urine wordt binnen 24 uur na de geboorte geloosd. De eerste ontlasting
(meconium) wordt binnen de eerste 48 uur uitgescheiden.
Een latere meconium kan zijn door:
- Te trage darmfunctie
- Problemen met de spijsvertering
3
, - Ziekte van Hirschsprung
Normaalwaarden van de vitale functies:
Normale schedelomtrek pasgeborene:
- Bij jongens: 33,1 - 35,8 cm
- Bij meisjes: 32,7 - 35,1 cm
Gemiddelde hoofdomtrek kind:
Koortsconvulsie = kind met koorts verstijf helemaal, daarna gaan beide armen en
benen heftig schokken
- Als na 5 min niet over, medicatie geven (benzodiazepines)
- Als na 15 min niet over, dan is het iets anders > aanvullend onderzoek
- Bloedbepaling glucose, pH, elektrolyten
- Mogelijke oorzaak: hypoglykemie, elektrolytenstoornis
- Ademweg moet vrij > stabiele zijligging, zorgen dat kind zich niet bezeert
Typisch of atypische koortsstuip:
Koorts zonder focus = anamnese en lichamelijk onderzoek hebben geen oorzaak voor
koorts gevonden
4
, - Pneumonie, meningitis en urineweginfecties worden afgesloten
Oorzaak: bacteriemie (bacterie in bloedbaan die nog geen ziekteverschijnselen geeft)
De meest voorkomende oorzaak van verkoudheid bij kinderen is virussen. Kinderen worden
ook sneller ziek doordat hun immuunsysteem nog in ontwikkeling is.
Plagiocefalie = asymmetrische schedelafwijking door een te nauw geboortekanaal
Craniosynostosis = 1 of meer schedelnaden zijn te
vroeg gesloten
- Gevolg: schedel en hersenen kunnen niet normaal
meer groeien > verhoogd hersendruk
- Hierdoor misvorming van schedel
Cefaalhemamtoom = bloeduitstorting tussen het bot en
periost van de schedel
● Oorzaak: druk op hoofd tijdens bevalling
● 1e dagen na geboorte niets te zien,
daarna een bult zichtbaar op het hoofd
die groter wordt
● Symptomen: zwelling, pijn, anemie,
shock
● Door de druk op het hoofdje tijdens de
bevalling scheuren de bloedvaatjes die
door het schedelbot heen lopen.
Hierdoor ontstaat een bloeding tussen
het beenvlies en het schedelbot zelf. Het
beenvlies wordt ook wel periost
genoemd.
● Behandeling: geen, lichaam ruimt bloed zelf uiteindelijk op
Cefaalhemamtoom:
Caput succedaneum = oedeem in schedel
● Oorzaak: druk op hoofd tijdens bevalling > ophoping wondvocht
5
, ● Zwelling op achterhoofd
● Gaat vanzelf weg
Caput succedaneum:
Ingezonken fontanel:
- Zachte plek op schedel
- Teken van uitdroging door onvoldoende melk, braken of diarree
- Belangrijk om snel medische hulp te zoeken
Bomberende fontanel:
- Kan een teken zijn van een verhoogde druk in de hersenen
Subgaleale bloeding = bloeding in het peesblad van voorhoofdspieren en botvlies van
het schedelbot
- > zwelling
- Oorzaak: scheur in bloedvat in schedel
- Diagnose: echo en MRI scan
- Behandeling: medicatie om stolling te verbeteren
Hydrocefalus = waterhoofd, ophoping overmatige
cerebrospinale vloeistof in hersenholtes
- Behandeling: operatie
- Gevolgen: hersenletsel, bloeding, ontsteking,
tumor
Moulage = bij ruimte tussen schedelbeenderen de
schedelbeenderen wat over elkaar te laten schuiven om
de diameter van de schedel wat te verkleinen
Moulage = schedelnaden schuiven iets over elkaar
● Gebeurd tijdens passage door baringskanaal
● Schedelomtrek wordt kleiner
● Zwelling op achterhoofd
● Paar uur na geboorte verdwenen
* Achterste fontanel is dicht rond de 2 maanden. Voorste fontanel en schedelnaden zijn dicht
rond 12-24 maanden
Schisis = een spleet/gat zichtbaar bij de mond/lippen
Oorzaken: zwangerschap, erfelijk, syndromaal
6
Groei van een pasgeborene:
Pasgeborene → zuigelingenleeftijd → kinderleeftijd → pubertijd
Respiratoir:
● Baby krijgt zuurstof via de navelstreng. De longen zijn gevuld met vocht en moeten
plaatsmaken voor lucht tijdens de geboorte (de eerste adem)
Circulatie na de geboorte:
● Afname longvaatweerstand
● Sluiting foramen ovale door drukverandering tussen de harthelften
● Sluiting ductus door toename zuurstof
Een foramen ovale is een klein gaatje in de hartboezems (atrium). Dit gaatje speelt een
belangrijke rol in de bloedsomloop van de ongeboren baby. Gelijk na de geboorte sluit dit
gaatje zich meestal vanzelf.
Lengte:
● Lengte pasgeborene: 50-55 cm
● Lengte kind 1jaar: 72-82 cm
* Hierna groeit het kind 5-8 cm per jaar
Gewicht:
● Gewicht pasgeborene: 2500-4500 gram
● Verliest 5-10% gewicht in de eerste week, na 7-10 dagen is dit weer terug
● Na 5 maanden: geboortegewicht = verdubbelt
● Na 1 jaar: geboortegewicht = verdriedubbeld
* Hierna komt het kind 2-3 kg per jaar aan
1
,Onderkoeling:
Baby’s koelen sneller af doordat ze klein en nat zijn. Warmtemanagement is belangrijk zodat
de baby niet onderkoeld wordt (afdrogen, muts op en droge warme doeken). Anders kan het
kind lage bloedsuikers krijgen.
Hielprikscreening = hiermee meet je de verschillende aangeboden ziekten bij de
pasgeborene
Gehoorscreening:
- Waarom: om te kijken of je kind genoeg hoort om te leren praten >
gehoorafwijking herkennen
- Wanneer: eerste weken na geboorte
A terme pasgeborene = baby geboren tussen 37 en 42 weken zwangerschap
* Kenmerken:
- Lager gewicht (lager dan 3500 gram)
- Dunne huid
- Onvoldoende rijpe longen > oppervlakkige en snellere ademhaling
APGAR score: meet de algemene toestand van een pasgeborene meteen na de geboren
- Aflezen na 1, 5 en 10 minuten
- Je kan maximaal 10 punten scoren
Score:
- 7-10 score na 5 min → geen asfyxie → goede prognose
- 4-6 score na 5 min → matige asfyxie → kans op neurologische schade
- 0-3 score na 5 min → ernstige asfyxie → groot risico op neurologische schade
* Asfyxie =het niet ademen van de baby door zuurstoftekort voor of tijdens de geboorte, kan
leiden tot orgaanschade
Groeicurve = voorspelling opgesteld aan de hand van lengte en gewicht ouders
● Is anders per baby ivm etniciteit
● Baby moet zoveel mogelijk op de donkergroene lijn zitten en in het groen
gekleurde gebied
2
,Grove motoriek komt eerst (lopen, kruipen, zwaaien), daarna komt de fijne motoriek
(schrijven, lezen, spelen)
Zuigreflex = bewegen en zuigen bij honger en prikkeling
- Verdwijnt na 6-8 maanden
Zoekreflex = bij aanraking van wang of lippen draait het hoofd van de baby naar de zijde
van de aanraking
- Verdwijnt na 6 maanden
Moro-reflex = omhoog en opzij bewegen van de armen bij plotselinge prikkeling
- Verdwijnt na 3 maanden
Macrocefalie = een te groot schedelomtrek
● Mogelijke oorzaken: waterhoofd, hersenbeschadiging
Microcefalie = een te kleine schedelomtrek
● Mogelijke oorzaken: hersenbeschadiging door zuurstoftekort, infectie, gevaarlijke
stoffen
Meconium = 1e ontlasting van een pasgeborene
● Gevolgen van het inademen van meconium: ademhalingsproblemen,
longontsteking.
● Diagnose: via een thoraxfoto
● Behandeling: mond en keelholte worden uitgezogen
● Is zwart en kleverig
Eerste urine wordt binnen 24 uur na de geboorte geloosd. De eerste ontlasting
(meconium) wordt binnen de eerste 48 uur uitgescheiden.
Een latere meconium kan zijn door:
- Te trage darmfunctie
- Problemen met de spijsvertering
3
, - Ziekte van Hirschsprung
Normaalwaarden van de vitale functies:
Normale schedelomtrek pasgeborene:
- Bij jongens: 33,1 - 35,8 cm
- Bij meisjes: 32,7 - 35,1 cm
Gemiddelde hoofdomtrek kind:
Koortsconvulsie = kind met koorts verstijf helemaal, daarna gaan beide armen en
benen heftig schokken
- Als na 5 min niet over, medicatie geven (benzodiazepines)
- Als na 15 min niet over, dan is het iets anders > aanvullend onderzoek
- Bloedbepaling glucose, pH, elektrolyten
- Mogelijke oorzaak: hypoglykemie, elektrolytenstoornis
- Ademweg moet vrij > stabiele zijligging, zorgen dat kind zich niet bezeert
Typisch of atypische koortsstuip:
Koorts zonder focus = anamnese en lichamelijk onderzoek hebben geen oorzaak voor
koorts gevonden
4
, - Pneumonie, meningitis en urineweginfecties worden afgesloten
Oorzaak: bacteriemie (bacterie in bloedbaan die nog geen ziekteverschijnselen geeft)
De meest voorkomende oorzaak van verkoudheid bij kinderen is virussen. Kinderen worden
ook sneller ziek doordat hun immuunsysteem nog in ontwikkeling is.
Plagiocefalie = asymmetrische schedelafwijking door een te nauw geboortekanaal
Craniosynostosis = 1 of meer schedelnaden zijn te
vroeg gesloten
- Gevolg: schedel en hersenen kunnen niet normaal
meer groeien > verhoogd hersendruk
- Hierdoor misvorming van schedel
Cefaalhemamtoom = bloeduitstorting tussen het bot en
periost van de schedel
● Oorzaak: druk op hoofd tijdens bevalling
● 1e dagen na geboorte niets te zien,
daarna een bult zichtbaar op het hoofd
die groter wordt
● Symptomen: zwelling, pijn, anemie,
shock
● Door de druk op het hoofdje tijdens de
bevalling scheuren de bloedvaatjes die
door het schedelbot heen lopen.
Hierdoor ontstaat een bloeding tussen
het beenvlies en het schedelbot zelf. Het
beenvlies wordt ook wel periost
genoemd.
● Behandeling: geen, lichaam ruimt bloed zelf uiteindelijk op
Cefaalhemamtoom:
Caput succedaneum = oedeem in schedel
● Oorzaak: druk op hoofd tijdens bevalling > ophoping wondvocht
5
, ● Zwelling op achterhoofd
● Gaat vanzelf weg
Caput succedaneum:
Ingezonken fontanel:
- Zachte plek op schedel
- Teken van uitdroging door onvoldoende melk, braken of diarree
- Belangrijk om snel medische hulp te zoeken
Bomberende fontanel:
- Kan een teken zijn van een verhoogde druk in de hersenen
Subgaleale bloeding = bloeding in het peesblad van voorhoofdspieren en botvlies van
het schedelbot
- > zwelling
- Oorzaak: scheur in bloedvat in schedel
- Diagnose: echo en MRI scan
- Behandeling: medicatie om stolling te verbeteren
Hydrocefalus = waterhoofd, ophoping overmatige
cerebrospinale vloeistof in hersenholtes
- Behandeling: operatie
- Gevolgen: hersenletsel, bloeding, ontsteking,
tumor
Moulage = bij ruimte tussen schedelbeenderen de
schedelbeenderen wat over elkaar te laten schuiven om
de diameter van de schedel wat te verkleinen
Moulage = schedelnaden schuiven iets over elkaar
● Gebeurd tijdens passage door baringskanaal
● Schedelomtrek wordt kleiner
● Zwelling op achterhoofd
● Paar uur na geboorte verdwenen
* Achterste fontanel is dicht rond de 2 maanden. Voorste fontanel en schedelnaden zijn dicht
rond 12-24 maanden
Schisis = een spleet/gat zichtbaar bij de mond/lippen
Oorzaken: zwangerschap, erfelijk, syndromaal
6
