Samenvatting Aardrijkskunde
Hoofdstuk 4 Wateroverlast
Voorkennis
Delta = Nieuw stuk land dat ontstaat door sedimentatie (door afzetten van zand en klein)
waar een rivier in de zee uitmondt.
Estuarium = Een trechtervormige monding van een rivier, ontstaan door getijdenstromen
van eb en vloed.
Gemengde rivier = Rivier die wordt gevoed door zowel gletsjer- als regenwater. Een
voorbeeld hiervan is de Rijn.
Regenrivier = Rivier die wordt gevoegd door regenwater. Een voorbeeld hiervan is de Maas
Waterafvoer is het hoogst in natte maanden (herfst, winter)
Gletsjerrivier = Rivier die wordt gevoed door smeltwater van een gletsjer Water komt
vooral in het voorjaar en zomer vrij, wanneer de gletsjers smelten.
Infiltratie = Het intrekken van water in de bodem.
Bovenloop = Het begin van de rivier, het bovenste deel meestal in de bergen stroomt.
Middenloop = Het middelste deel van de rivier, tussen de boven- en benedenloop.
Benedenloop = Het laagste deel van de rivier.
Stroomgebied = Het gebied waarbinnen al het regen- en smeltwater via een hoofdrivier naar
zee stroomt.
Sedimentatie = Het zinken van materialen naar de bodem, waardoor onder invloed van tijd
en druk sedimentgesteente kan ontstaan (zoals zand en klei).
, 4.1 Rivieren
Rijn en Maas
Waterscheiding = Grens tussen de stroomgebieden, die gevormd wordt door gebergten of
andere verhogingen in het landschap.
Stroomstelsel = Het gebied van de hoofdrivier met al zijn zijtakken.
Lengteprofiel = De doorsnede van een rivier vanaf een bron tot de monding bestaande uit de
boven-, midden- en benedenloop.
Bovenloop Water stroomt snel, erosie is dus groot.
Middenloop Loopt meestal door een dal, verticale en horzontale erosie (rivier snijdt een
diep dal)
Benedenloop Lage stroomsnelheid, zand en slib wat zich in het water ligt kan
sedimenteren (blijft liggen). Ook gaat de rivier allerlei bochten maken (meanderen). Vooral
horizontale erosie (buitenbochten worden groter en zand gesedimenteerd in
binnenbochten).
Regiem = Het verschil in waterafvoer van een rivier gedurende een jaar.
Een gemengde rivier heeft een regelmatig regiem, een gletsjerrivier in warme periodes een
groot regiem en een regenrivier juist in natte maanden.
Verval = Het hoogteverschil tussen twee punten langs een rivier. Wordt uitgedrukt in km.
Verhang = Het gemiddelde hoogteverschil (verval) per kilometer. Het verhang bereken je
door het verval te delen door de lengte in kilometers. Hoe hoger dit getal, hoe sneller het
water stroomt.
Debiet = De totale hoeveelheid water die een rivier afvoert op een bepaalde plek per
seconde.
De waterafvoer verandert
Neerslagregiem = Schommelingen in de neerslag gedurende het jaar.
Door klimaatverandering verandert dit op twee manieren:
Er valt meer neerslag.
De neerslag valt onregelmatiger.
Het debiet wordt dus groter, want meer neerslag Het regiem wordt onregelmatiger, want
het verschil in waterafvoer wordt groter.
Vertragingstijd = De hoeveelheid tijd die water nodig heeft om na een regenbui in de rivier te
komen Dit hangt af van het onderliggende gesteente, de bodem en de vegetatie.
Hoofdstuk 4 Wateroverlast
Voorkennis
Delta = Nieuw stuk land dat ontstaat door sedimentatie (door afzetten van zand en klein)
waar een rivier in de zee uitmondt.
Estuarium = Een trechtervormige monding van een rivier, ontstaan door getijdenstromen
van eb en vloed.
Gemengde rivier = Rivier die wordt gevoed door zowel gletsjer- als regenwater. Een
voorbeeld hiervan is de Rijn.
Regenrivier = Rivier die wordt gevoegd door regenwater. Een voorbeeld hiervan is de Maas
Waterafvoer is het hoogst in natte maanden (herfst, winter)
Gletsjerrivier = Rivier die wordt gevoed door smeltwater van een gletsjer Water komt
vooral in het voorjaar en zomer vrij, wanneer de gletsjers smelten.
Infiltratie = Het intrekken van water in de bodem.
Bovenloop = Het begin van de rivier, het bovenste deel meestal in de bergen stroomt.
Middenloop = Het middelste deel van de rivier, tussen de boven- en benedenloop.
Benedenloop = Het laagste deel van de rivier.
Stroomgebied = Het gebied waarbinnen al het regen- en smeltwater via een hoofdrivier naar
zee stroomt.
Sedimentatie = Het zinken van materialen naar de bodem, waardoor onder invloed van tijd
en druk sedimentgesteente kan ontstaan (zoals zand en klei).
, 4.1 Rivieren
Rijn en Maas
Waterscheiding = Grens tussen de stroomgebieden, die gevormd wordt door gebergten of
andere verhogingen in het landschap.
Stroomstelsel = Het gebied van de hoofdrivier met al zijn zijtakken.
Lengteprofiel = De doorsnede van een rivier vanaf een bron tot de monding bestaande uit de
boven-, midden- en benedenloop.
Bovenloop Water stroomt snel, erosie is dus groot.
Middenloop Loopt meestal door een dal, verticale en horzontale erosie (rivier snijdt een
diep dal)
Benedenloop Lage stroomsnelheid, zand en slib wat zich in het water ligt kan
sedimenteren (blijft liggen). Ook gaat de rivier allerlei bochten maken (meanderen). Vooral
horizontale erosie (buitenbochten worden groter en zand gesedimenteerd in
binnenbochten).
Regiem = Het verschil in waterafvoer van een rivier gedurende een jaar.
Een gemengde rivier heeft een regelmatig regiem, een gletsjerrivier in warme periodes een
groot regiem en een regenrivier juist in natte maanden.
Verval = Het hoogteverschil tussen twee punten langs een rivier. Wordt uitgedrukt in km.
Verhang = Het gemiddelde hoogteverschil (verval) per kilometer. Het verhang bereken je
door het verval te delen door de lengte in kilometers. Hoe hoger dit getal, hoe sneller het
water stroomt.
Debiet = De totale hoeveelheid water die een rivier afvoert op een bepaalde plek per
seconde.
De waterafvoer verandert
Neerslagregiem = Schommelingen in de neerslag gedurende het jaar.
Door klimaatverandering verandert dit op twee manieren:
Er valt meer neerslag.
De neerslag valt onregelmatiger.
Het debiet wordt dus groter, want meer neerslag Het regiem wordt onregelmatiger, want
het verschil in waterafvoer wordt groter.
Vertragingstijd = De hoeveelheid tijd die water nodig heeft om na een regenbui in de rivier te
komen Dit hangt af van het onderliggende gesteente, de bodem en de vegetatie.
