Verplichte stof IPR Week 4
Commuun IPR; erkenning en tenuitvoerlegging
Strikwerda (§214-222, 225-229, 260-282)
Het commune internationaal bevoegdheidsrecht
Dagvaardingsprocedure
De algemene hoofdregel inzake de internationale bevoegdheid van de Nederlandse rechter in
dagvaardingsprocedures is neergelegd in artikel 2 Rv. Onder woonplaats wordt het begrip als bedoeld
in artikel 1:10 e.v. BW.
Naast artikel 2 kent artikel 6 Rv een aantal aanvullende gronden voor internationale bevoegdheid. Deze
bevoegdheidsegels hebben geen algemeen karakter, maar zijn geschreven voor bepaalde categorieën
van zaken.
Artikel 7 bevat een aantal aanvullende bevoegdheidsregels die hun grond vinden in de samenhang van
vorderingen.
Forumkeuzebevoegdheid (artikel 8 Rv)
De Hoge Raad stelt aan de internationale forumkeuzebevoegdheid drie beperkingen:
1. Forumkeuze is niet toegelaten, indien en voorzover verdrags- of wetsbepalingen waarin de
rechtsmacht van de Nederlandse rechter specifiek is geregeld, zich daartegen verzetten.
2. Forumkeuzebevoegdheid komt toe ten aanzien van geschillen over zaken die te hunner vrije
bepaling staan.
3. Prorogatie (‘tenzij daarvoor geen redelijk belang aanwezig is’).
Daarnaast is stilzwijgende forumkeuze ook mogelijk (artikel 9 Rv). Hiervoor gelden dezelfde
voorwaarden als voor een uitdrukkelijke forumkeuze voor de Nederlandse rechter: het geschil moet een
rechtsbetrekking betreffen die ter vrije bepaling van partijen staat en een redelijk belang om de
Nederlandse rechter aan te zoeken mag niet ontbreken.
De wetgever heeft geen aparte bevoegdheidsregel geformuleerd voor het kort geding. Als ‘voorlopige
maatregel’ is het kort geding onderworpen aan de algemene bepaling van artikel 13 Rv.
Verzoekschriftprocedure
De algemene hoofdregel inzake de bevoegdheid van de Nederlandse rechter in verzoekschriftprocedures
is neergelegd in artikel 3 sub a Rv. Onder het begrip ‘woonplaats’ dient hetzelfde te worden verstaan
als onder de gelijkluidende begrippen in artikel 2 Rv.
De forumkeuzebevoegdheid geldt niet alleen in dagvaardingsprocedures, maar ook voor
verzoekschriftprocedures. Overigens stuit de mogelijkheid van een forumkeuze in
verzoekschriftprocedures veelal af op het vereiste dat de rechtsbetrekking ter vrije bepaling van partijen
moet staan, hetgeen doorgaans alleen het geval is in vermogensrechtelijke zaken.
Forum non conveniens
Volgens de forum non conveniens-regel is de rechter vrij zich als ongeschikte rechter onbevoegd te
verklaren, indien de te berechten zaak onvoldoende aanknopingspunten heeft met de rechtssfeer van het
forumland. De wetgever heeft geen plaats meer ingeruimd voor deze regel als algemene uitzondering
op de bevoegdheidsregels, ook niet in verzoekschriftprocedures. Naar het oordeel van de wetgever
bestaat geen behoefte meer aan de exceptie, nu in het stelsel van de rechtsmachtafdeling de Nederlandse
rechter alleen internationaal bevoegd is indien er een concreet aanknopingspunt met Nederland bestaat.
1
Commuun IPR; erkenning en tenuitvoerlegging
Strikwerda (§214-222, 225-229, 260-282)
Het commune internationaal bevoegdheidsrecht
Dagvaardingsprocedure
De algemene hoofdregel inzake de internationale bevoegdheid van de Nederlandse rechter in
dagvaardingsprocedures is neergelegd in artikel 2 Rv. Onder woonplaats wordt het begrip als bedoeld
in artikel 1:10 e.v. BW.
Naast artikel 2 kent artikel 6 Rv een aantal aanvullende gronden voor internationale bevoegdheid. Deze
bevoegdheidsegels hebben geen algemeen karakter, maar zijn geschreven voor bepaalde categorieën
van zaken.
Artikel 7 bevat een aantal aanvullende bevoegdheidsregels die hun grond vinden in de samenhang van
vorderingen.
Forumkeuzebevoegdheid (artikel 8 Rv)
De Hoge Raad stelt aan de internationale forumkeuzebevoegdheid drie beperkingen:
1. Forumkeuze is niet toegelaten, indien en voorzover verdrags- of wetsbepalingen waarin de
rechtsmacht van de Nederlandse rechter specifiek is geregeld, zich daartegen verzetten.
2. Forumkeuzebevoegdheid komt toe ten aanzien van geschillen over zaken die te hunner vrije
bepaling staan.
3. Prorogatie (‘tenzij daarvoor geen redelijk belang aanwezig is’).
Daarnaast is stilzwijgende forumkeuze ook mogelijk (artikel 9 Rv). Hiervoor gelden dezelfde
voorwaarden als voor een uitdrukkelijke forumkeuze voor de Nederlandse rechter: het geschil moet een
rechtsbetrekking betreffen die ter vrije bepaling van partijen staat en een redelijk belang om de
Nederlandse rechter aan te zoeken mag niet ontbreken.
De wetgever heeft geen aparte bevoegdheidsregel geformuleerd voor het kort geding. Als ‘voorlopige
maatregel’ is het kort geding onderworpen aan de algemene bepaling van artikel 13 Rv.
Verzoekschriftprocedure
De algemene hoofdregel inzake de bevoegdheid van de Nederlandse rechter in verzoekschriftprocedures
is neergelegd in artikel 3 sub a Rv. Onder het begrip ‘woonplaats’ dient hetzelfde te worden verstaan
als onder de gelijkluidende begrippen in artikel 2 Rv.
De forumkeuzebevoegdheid geldt niet alleen in dagvaardingsprocedures, maar ook voor
verzoekschriftprocedures. Overigens stuit de mogelijkheid van een forumkeuze in
verzoekschriftprocedures veelal af op het vereiste dat de rechtsbetrekking ter vrije bepaling van partijen
moet staan, hetgeen doorgaans alleen het geval is in vermogensrechtelijke zaken.
Forum non conveniens
Volgens de forum non conveniens-regel is de rechter vrij zich als ongeschikte rechter onbevoegd te
verklaren, indien de te berechten zaak onvoldoende aanknopingspunten heeft met de rechtssfeer van het
forumland. De wetgever heeft geen plaats meer ingeruimd voor deze regel als algemene uitzondering
op de bevoegdheidsregels, ook niet in verzoekschriftprocedures. Naar het oordeel van de wetgever
bestaat geen behoefte meer aan de exceptie, nu in het stelsel van de rechtsmachtafdeling de Nederlandse
rechter alleen internationaal bevoegd is indien er een concreet aanknopingspunt met Nederland bestaat.
1
