Kennislijn psychologie en filosofie
College 1 – Filosofie
Empowerment (Tine van Regenmortel)
= een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep krijgen op
de eigen situatie en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het aanscherpen van
kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie.
Identiteit – Normen en waarden, maar ook afkomst, cultuur. Hoe je jezelf ziet, identificeert.
Voornamelijk op microniveau. Meso in de interactie naar anderen. Gevoel is leidend. Komt vaak
voort uit feiten. Het is persoonlijk.
Cultuur
= een grotere groep, culturele identiteit. Dit is niets persoonlijks, maar iets van ons allemaal.
Multiculturalisme
= een standpunt dat je inneemt: uitgaan van de gelijkwaardigheid van verschillende culturele
gemeenschappen binnen een bepaald afgebakend bestuurlijk gebied. Ook wel: het bij elkaar leven
van verschillende culturen binnen één samenleving.
Diversiteit
= datgene waarin mensen van elkaar verschillen.
Culturele diversiteit
= een verscheidenheid van culturen binnen een samenleving.
Culturele competentie
= rekening houden met de culturele achtergrond van de ander. Je hebt oog voor verschillen en ook
oog voor overeenkomsten. Ruimte voor de ander maken is ook een culturele competentie.
Bescheidenheid opent de deur tot kennis.
Charles Taylor (1931)
Is geboren in Canada: vader was franstalig en moeder engelstalig.
Hij heeft het over groepen mensen (Communitarisme: het belang van de groep nastreven, of denken
naar het belang van de groep) hij komt op voor het belang van de groep. ‘ Jij denkt dat je zelf keuzes
maakt, maar dat klopt niet, dat komt allemaal uit de samenleving en cultuur waar jij uit komt.’ Denk
aan dat ik stem op dezelfde partij als mama, of dat bijvoorbeeld Nijmegen veel linker is dan
bijvoorbeeld Almere.
Taylor over hoe samen te leven in een diverse samenleving:
- erken het unieke (wat maakt mensen/culturen anders)
- herken het gezamenlijke (wat maakt ons nou een geheel)
Er moet ruimte zijn voor culturele verschillen tot het punt dat je een ander ontoelaatbaar schade
toebrengt.
,Normatief multiculturalisme
= een maatschappelijk en politiek standpunt waarin gelijkwaardigheid bestaat van verschillende
culturele, etnische en godsdienstige gemeenschappen binnen een bepaald afgebakend bestuurlijk
gebied.
Wij moeten een regel ervan maken dat er verschillende culturen bestaan in de samenleving. Hij vindt
dat het bijvoorbeeld het in de wet zou moeten staan. We moeten hier actief een norm van maken
(heel extreem).
Hij vindt het belangrijk omdat hij zegt dat identiteit zich vormt uit cultuur.
Voorbeeld: in college vond hij dat ze frans moesten spreken omdat ze de cultuur staande moesten
houden, i.p.v. in het Engels. Hij zegt dus dat er verplicht frans moet worden gesproken in het Franse
gedeelte van canada. Hiermee hou je de cultuur staande.
De kritiek op Taylor:
Cultuur waar vrouwenbesnijdenis is, moeten we dit dan ook maar gewoon oké vinden? En daarin
investeren. Taylor zijn grens is het schenden van mensenrechten. Dus nee, dat is niet oké. Je mag dus
ook een grens stellen aan het accepteren van culturen.
Twee extremen op een schaal, je kan dus ook in het midden van deze twee zitten.
Cultureel relativisme = Alle culturen hebben hun eigen voor- en nadelen, en eigen manieren, en
vanaf mijn cultuur kan ik niets zeggen over andere culturen. Omdat ik niet weet hoe het is om in die
andere cultuur te leven. Je kan dan dus ook niets zeggen over het ombrengen van mensen door de
jihadisten.
Normatief universalisme = Extreme versie: dan ben je het heel erg oneens met Taylor. We moeten
universeel afspraken maken over wat wel en niet kan, en ik vind dat andere culturen dat niet zouden
moeten doen (vrouwenbesnijdenis). Ik vind het niet normaal dat mensen worden omgebracht door
een geloofsovertuiging in Afghanistan. Dit zijn vaak arrogante westerlingen die dit vinden. Maar
moeten wij hier iets van vinden? Gedrag hierbij is bijvoorbeeld dat je je schoenen niet uit wil doen
als je dat thuis ook niet doen bij mensen waar dat wel hoort.
Cultureel relativisme < normatief multiculturalisme > normatief universalisme
Amartya Sen (1933)
Hokjes denken
Hokjes denken is harstikke prima. Zegt hij. Mensen zijn helemaal niet gelijk, wij verschillen van elkaar.
Het helpt om de wereld te structureren. We maken fout als we mensen in een hokje plaatsen, we
moeten ze in meerdere hokjes plaatsen.
Mono-identiteit
= dat is dat je iemand in een hokje plaatsten (moslima, geen geld, hoofddoek). Dit is niet goed, vind
Sen.
meervoudige identiteit
=Je moet meerdere hokjes kunnen zijn. Ander voorbeeld, arm betekend dat ze niets kunnen, of niets
hebben, maar misschien maken ze zelf dingen en zijn ze in andere dingen heel rijk.
Als sociaal werker openstaan voor meerdere hokjes/identiteit. Iemand kan een liefdevolle vader zijn,
maar ook alcoholist. Uitkijken met het plaatsen van hokjes.
Watch the danger of a single-story op YouTube.
Chimamanda Ngozi Adichie.
Americana is het boek van haar.
, Iris Marion Young (1949-200)
Uniforme standaards
= In de ene setting heb je meer van bepaalde kennis nodig dan in andere gevallen. In de samenleving
is er een uniforme standard, iedereen moet hetzelfde kunnen en hetzelfde doen. En Iris vindt dat dat
niet zou moeten. Wij zijn niet gelijk. Wij zijn anders, divers. Hete is een illusie om te denken dat
uniforme standaards een oplossing is.
Dit is ook differentiedenken. Mensen zijn niet gelijk, maar wel gelijkwaardig.
Differentie = verschil
Als we mensen als gelijk beschouwen, dan zijn ze meteen niet meer gelijkwaardig, want dan wordt
de uniforme standaards toegepast. Dit lijdt tot ongelijkwaardigheid.
Ga uit van de gelijkwaardigheid en niet van de gelijkheid. Gelijkheid is bijvoorbeeld depressie = CGT.
Terwijl dit niet voor iedereen werkt.
Axel Honneth (1949) & Nancy Fraser (1947)
Wanneer is een samenleving rechtvaardig. Hierover zijn ze het eens: de waardering die ze doen is dat
vroeger het anders werd gezegd dat nu.
Hoe moeten we de samenleving rechtvaardig indelen?
Vroeger: Iedereen moet financieel genoeg hebben. Dat is gelijkheid. (sluier van onwetendheid). Dit
was tot de jaren 80.
Sinds de jaren 80: is het ‘Erkenning van verschil’ hoe de samenleving rechtvaardig kan worden
ingedeeld. Hierbij kijken we naar verschillende identiteiten en daar kijken we naar. Bijvoorbeeld
racisme, seksisme en discriminatie.
Twee mogelijke oorzaken van deze shift:
- Socio-economische gelijkheid is onmogelijk
- verhoogde gevoeligheid voor sociaal disrespect (we zijn anders gaan nadenken over de
samenleving)
Verschil
- Axel Honneth zegt dat het goed is dat de shift heeft plaatsgevonden. Dit is de manier waarop
het beter wordt. Hij heeft een rijtje met voorwaarden die moeten plaatsvinden om het
verschil te erkennen. Zie literatuur voor de 4 punten die hij stelt (zie OO bij deze les, daar
staat de literatuur)
- Nancy Fraser zegt juist dat het eerste standpunt (materiele standpunt) beter was. Dat we
hiermee betere rechtvaardigheid kunnen creëren. We moeten terug naar het socio-
economische ideaal.
Voorwaarden erkenning van verschil (Honneth, 1949)
1. Gedevalueerde identiteiten herwaarderen. bepaalde groepen mensen mogen dingen doen
omdat dit voor hun cultuur belangrijk is. Je legaliseert bijvoorbeeld hoofddoeken voor
moslims.
2. Culturele diversiteit erkennen. in het algemeen erkennen dat er verschillen zijn in cultuur.
Iedereen moet zich kunnen kleden zoals hij/zij wilt.
3. Wegwerken van het verschil normaal en abnormaal. niet meer doen alsof iets abnormaal
is.
4. Wegnemen van verborgen onderscheid. je kunt niet één identiteit/cultuur erkennen en
een vergelijkbare identiteit niet erkennen.
Extra begrippen
College 1 – Filosofie
Empowerment (Tine van Regenmortel)
= een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep krijgen op
de eigen situatie en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het aanscherpen van
kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie.
Identiteit – Normen en waarden, maar ook afkomst, cultuur. Hoe je jezelf ziet, identificeert.
Voornamelijk op microniveau. Meso in de interactie naar anderen. Gevoel is leidend. Komt vaak
voort uit feiten. Het is persoonlijk.
Cultuur
= een grotere groep, culturele identiteit. Dit is niets persoonlijks, maar iets van ons allemaal.
Multiculturalisme
= een standpunt dat je inneemt: uitgaan van de gelijkwaardigheid van verschillende culturele
gemeenschappen binnen een bepaald afgebakend bestuurlijk gebied. Ook wel: het bij elkaar leven
van verschillende culturen binnen één samenleving.
Diversiteit
= datgene waarin mensen van elkaar verschillen.
Culturele diversiteit
= een verscheidenheid van culturen binnen een samenleving.
Culturele competentie
= rekening houden met de culturele achtergrond van de ander. Je hebt oog voor verschillen en ook
oog voor overeenkomsten. Ruimte voor de ander maken is ook een culturele competentie.
Bescheidenheid opent de deur tot kennis.
Charles Taylor (1931)
Is geboren in Canada: vader was franstalig en moeder engelstalig.
Hij heeft het over groepen mensen (Communitarisme: het belang van de groep nastreven, of denken
naar het belang van de groep) hij komt op voor het belang van de groep. ‘ Jij denkt dat je zelf keuzes
maakt, maar dat klopt niet, dat komt allemaal uit de samenleving en cultuur waar jij uit komt.’ Denk
aan dat ik stem op dezelfde partij als mama, of dat bijvoorbeeld Nijmegen veel linker is dan
bijvoorbeeld Almere.
Taylor over hoe samen te leven in een diverse samenleving:
- erken het unieke (wat maakt mensen/culturen anders)
- herken het gezamenlijke (wat maakt ons nou een geheel)
Er moet ruimte zijn voor culturele verschillen tot het punt dat je een ander ontoelaatbaar schade
toebrengt.
,Normatief multiculturalisme
= een maatschappelijk en politiek standpunt waarin gelijkwaardigheid bestaat van verschillende
culturele, etnische en godsdienstige gemeenschappen binnen een bepaald afgebakend bestuurlijk
gebied.
Wij moeten een regel ervan maken dat er verschillende culturen bestaan in de samenleving. Hij vindt
dat het bijvoorbeeld het in de wet zou moeten staan. We moeten hier actief een norm van maken
(heel extreem).
Hij vindt het belangrijk omdat hij zegt dat identiteit zich vormt uit cultuur.
Voorbeeld: in college vond hij dat ze frans moesten spreken omdat ze de cultuur staande moesten
houden, i.p.v. in het Engels. Hij zegt dus dat er verplicht frans moet worden gesproken in het Franse
gedeelte van canada. Hiermee hou je de cultuur staande.
De kritiek op Taylor:
Cultuur waar vrouwenbesnijdenis is, moeten we dit dan ook maar gewoon oké vinden? En daarin
investeren. Taylor zijn grens is het schenden van mensenrechten. Dus nee, dat is niet oké. Je mag dus
ook een grens stellen aan het accepteren van culturen.
Twee extremen op een schaal, je kan dus ook in het midden van deze twee zitten.
Cultureel relativisme = Alle culturen hebben hun eigen voor- en nadelen, en eigen manieren, en
vanaf mijn cultuur kan ik niets zeggen over andere culturen. Omdat ik niet weet hoe het is om in die
andere cultuur te leven. Je kan dan dus ook niets zeggen over het ombrengen van mensen door de
jihadisten.
Normatief universalisme = Extreme versie: dan ben je het heel erg oneens met Taylor. We moeten
universeel afspraken maken over wat wel en niet kan, en ik vind dat andere culturen dat niet zouden
moeten doen (vrouwenbesnijdenis). Ik vind het niet normaal dat mensen worden omgebracht door
een geloofsovertuiging in Afghanistan. Dit zijn vaak arrogante westerlingen die dit vinden. Maar
moeten wij hier iets van vinden? Gedrag hierbij is bijvoorbeeld dat je je schoenen niet uit wil doen
als je dat thuis ook niet doen bij mensen waar dat wel hoort.
Cultureel relativisme < normatief multiculturalisme > normatief universalisme
Amartya Sen (1933)
Hokjes denken
Hokjes denken is harstikke prima. Zegt hij. Mensen zijn helemaal niet gelijk, wij verschillen van elkaar.
Het helpt om de wereld te structureren. We maken fout als we mensen in een hokje plaatsen, we
moeten ze in meerdere hokjes plaatsen.
Mono-identiteit
= dat is dat je iemand in een hokje plaatsten (moslima, geen geld, hoofddoek). Dit is niet goed, vind
Sen.
meervoudige identiteit
=Je moet meerdere hokjes kunnen zijn. Ander voorbeeld, arm betekend dat ze niets kunnen, of niets
hebben, maar misschien maken ze zelf dingen en zijn ze in andere dingen heel rijk.
Als sociaal werker openstaan voor meerdere hokjes/identiteit. Iemand kan een liefdevolle vader zijn,
maar ook alcoholist. Uitkijken met het plaatsen van hokjes.
Watch the danger of a single-story op YouTube.
Chimamanda Ngozi Adichie.
Americana is het boek van haar.
, Iris Marion Young (1949-200)
Uniforme standaards
= In de ene setting heb je meer van bepaalde kennis nodig dan in andere gevallen. In de samenleving
is er een uniforme standard, iedereen moet hetzelfde kunnen en hetzelfde doen. En Iris vindt dat dat
niet zou moeten. Wij zijn niet gelijk. Wij zijn anders, divers. Hete is een illusie om te denken dat
uniforme standaards een oplossing is.
Dit is ook differentiedenken. Mensen zijn niet gelijk, maar wel gelijkwaardig.
Differentie = verschil
Als we mensen als gelijk beschouwen, dan zijn ze meteen niet meer gelijkwaardig, want dan wordt
de uniforme standaards toegepast. Dit lijdt tot ongelijkwaardigheid.
Ga uit van de gelijkwaardigheid en niet van de gelijkheid. Gelijkheid is bijvoorbeeld depressie = CGT.
Terwijl dit niet voor iedereen werkt.
Axel Honneth (1949) & Nancy Fraser (1947)
Wanneer is een samenleving rechtvaardig. Hierover zijn ze het eens: de waardering die ze doen is dat
vroeger het anders werd gezegd dat nu.
Hoe moeten we de samenleving rechtvaardig indelen?
Vroeger: Iedereen moet financieel genoeg hebben. Dat is gelijkheid. (sluier van onwetendheid). Dit
was tot de jaren 80.
Sinds de jaren 80: is het ‘Erkenning van verschil’ hoe de samenleving rechtvaardig kan worden
ingedeeld. Hierbij kijken we naar verschillende identiteiten en daar kijken we naar. Bijvoorbeeld
racisme, seksisme en discriminatie.
Twee mogelijke oorzaken van deze shift:
- Socio-economische gelijkheid is onmogelijk
- verhoogde gevoeligheid voor sociaal disrespect (we zijn anders gaan nadenken over de
samenleving)
Verschil
- Axel Honneth zegt dat het goed is dat de shift heeft plaatsgevonden. Dit is de manier waarop
het beter wordt. Hij heeft een rijtje met voorwaarden die moeten plaatsvinden om het
verschil te erkennen. Zie literatuur voor de 4 punten die hij stelt (zie OO bij deze les, daar
staat de literatuur)
- Nancy Fraser zegt juist dat het eerste standpunt (materiele standpunt) beter was. Dat we
hiermee betere rechtvaardigheid kunnen creëren. We moeten terug naar het socio-
economische ideaal.
Voorwaarden erkenning van verschil (Honneth, 1949)
1. Gedevalueerde identiteiten herwaarderen. bepaalde groepen mensen mogen dingen doen
omdat dit voor hun cultuur belangrijk is. Je legaliseert bijvoorbeeld hoofddoeken voor
moslims.
2. Culturele diversiteit erkennen. in het algemeen erkennen dat er verschillen zijn in cultuur.
Iedereen moet zich kunnen kleden zoals hij/zij wilt.
3. Wegwerken van het verschil normaal en abnormaal. niet meer doen alsof iets abnormaal
is.
4. Wegnemen van verborgen onderscheid. je kunt niet één identiteit/cultuur erkennen en
een vergelijkbare identiteit niet erkennen.
Extra begrippen
