Verplichte stof IPR Week 6
Conflictenrecht onrechtmatige daad en rechtspersonen
(Werkgroep 5)
Strikwerda (§178-188; 198-201)
Vanouds wordt naar Nederlands conflictenrecht een vordering uit onrechtmatige daad beheerst door het
recht van het land waar de onrechtmatige daad heeft plaatsgevonden, de lex loci delicti. Dit recht
beheerst zowel de vraag of de gedraging als onrechtmatig kan worden aangemerkt, als de vragen naar
causaal verband tussen feit en schade, de omvang en modaliteiten van de schadevergoeding, de kring
van aansprakelijke personen enz. Vanaf de jaren ’50 van de vorige eeuw wordt aan het absolute gezag
getornd. Een en ander heeft tot gevolg gehad dat de lex loci deliciti-regel aan gezag heeft moeten
inboeten en onderworpen is geraakt aan een aantal uitzonderingen.
De lex loci delicti-regel knoopt aan bij de plaats waar de onrechtmatige daad zich heeft voorgedaan. In
de Wet Conflictenrecht Onrechtmatige Daad werd als uitgangspunt gekozen voor toepassing van het
recht van het land waar de handeling heeft plaatsgevonden, de lex loci delicti commissi. Ten aanzien
van onrechtmatige daden die schadelijk inwerken op een persoon, een goed of het natuurlijk milieu is
het recht van de plaats waar de schade is ingetreden van toepassing.
In Rome II is het uitgangspunt de lex loci damni: het recht van het land waar de schade is opgetreden
(art. 4).
- De eerste algemene uitzondering hierop is artikel 4 lid 2: ‘gevolgenuitzondering’. Hoge Raad
23 november 2001 (Ski-ongeval): hebben dader en slachtoffer van een ongeval op een skipiste
in Oostenrijk beiden hun gewone verblijfplaats in Nederland, dan is niet het Oostenrijks recht,
maar Nederlands recht op de onrechtmatige daad van toepassing.
- De tweede algemene uitzondering is artikel 4 lid 2: ‘nauwere band’. Voor toepassing van de
uitzondering is een ‘kennelijk’ nauwere band met een ander land vereist. ‘Kennelijk’ geeft aan
dat sprake moet zijn van een duidelijk feitelijk-geografisch aanknopingsoverwicht met een
ander land.
o De algemene uitzondering van lid 3 omvat tevens de ‘accessoire aanknoping’ van de
onrechtmatige daad. Er vindt als ware een conflictenrechtelijke natrekking plaats tussen
de onrechtmatige daad en de andere rechtsverhouding.
- Een derde algemene uitzondering ligt in handen ven partijen: ingevolge artikel 14 zijn partijen
bevoegd het op de verbintenis uit onrechtmatige daad toepasselijke recht zelf aan te wijzen
(=rechtskeuzebevoegdheid).
Rome II-Verordening kent een aantal verwijzingsregimes die geheel of gedeeltelijk afwijken van de
hoofdregel: productaansprakelijkheid, ongeoorloofde mededinging, milieudelicten, inbreuk op
intellectuele eigendomsrechten en collectieve actie bij arbeidsconflicten.
Ongeoorloofde mededinging (artikel 6)
Waar het om gaat bij ongeoorloofde mededinging is dat concurrenten elkaar op een bepaalde markt met
ongeoorloofde middelen bestrijden in de slag om de gunst van de afnemers of consumenten. Het ligt
daarom voor de hand dat niet aangeknoopt wordt bij de plaats waar de ongeoorloofde strategie wordt
uitgezet of de plaats waar de concurrent schade leidt, maar juist bij de plaats van de markt waar de
concurrentiestrijd gevoerd wordt. Men spreekt van de ‘marktregel’.
Lid 3 van dit artikel spreekt ook van de ‘marktregel’. In sub b is er echter sprake van een uitzondering.
De benadeelde mag in gevallen waar de mededingingsbeperking in meer dan één land de markt
beïnvloedt, ervoor kiezen zijn vordering te baseren op één rechtsstelsel, namelijk het rechtsstelsel van
het land waar de dader woonplaats heeft.
1
Conflictenrecht onrechtmatige daad en rechtspersonen
(Werkgroep 5)
Strikwerda (§178-188; 198-201)
Vanouds wordt naar Nederlands conflictenrecht een vordering uit onrechtmatige daad beheerst door het
recht van het land waar de onrechtmatige daad heeft plaatsgevonden, de lex loci delicti. Dit recht
beheerst zowel de vraag of de gedraging als onrechtmatig kan worden aangemerkt, als de vragen naar
causaal verband tussen feit en schade, de omvang en modaliteiten van de schadevergoeding, de kring
van aansprakelijke personen enz. Vanaf de jaren ’50 van de vorige eeuw wordt aan het absolute gezag
getornd. Een en ander heeft tot gevolg gehad dat de lex loci deliciti-regel aan gezag heeft moeten
inboeten en onderworpen is geraakt aan een aantal uitzonderingen.
De lex loci delicti-regel knoopt aan bij de plaats waar de onrechtmatige daad zich heeft voorgedaan. In
de Wet Conflictenrecht Onrechtmatige Daad werd als uitgangspunt gekozen voor toepassing van het
recht van het land waar de handeling heeft plaatsgevonden, de lex loci delicti commissi. Ten aanzien
van onrechtmatige daden die schadelijk inwerken op een persoon, een goed of het natuurlijk milieu is
het recht van de plaats waar de schade is ingetreden van toepassing.
In Rome II is het uitgangspunt de lex loci damni: het recht van het land waar de schade is opgetreden
(art. 4).
- De eerste algemene uitzondering hierop is artikel 4 lid 2: ‘gevolgenuitzondering’. Hoge Raad
23 november 2001 (Ski-ongeval): hebben dader en slachtoffer van een ongeval op een skipiste
in Oostenrijk beiden hun gewone verblijfplaats in Nederland, dan is niet het Oostenrijks recht,
maar Nederlands recht op de onrechtmatige daad van toepassing.
- De tweede algemene uitzondering is artikel 4 lid 2: ‘nauwere band’. Voor toepassing van de
uitzondering is een ‘kennelijk’ nauwere band met een ander land vereist. ‘Kennelijk’ geeft aan
dat sprake moet zijn van een duidelijk feitelijk-geografisch aanknopingsoverwicht met een
ander land.
o De algemene uitzondering van lid 3 omvat tevens de ‘accessoire aanknoping’ van de
onrechtmatige daad. Er vindt als ware een conflictenrechtelijke natrekking plaats tussen
de onrechtmatige daad en de andere rechtsverhouding.
- Een derde algemene uitzondering ligt in handen ven partijen: ingevolge artikel 14 zijn partijen
bevoegd het op de verbintenis uit onrechtmatige daad toepasselijke recht zelf aan te wijzen
(=rechtskeuzebevoegdheid).
Rome II-Verordening kent een aantal verwijzingsregimes die geheel of gedeeltelijk afwijken van de
hoofdregel: productaansprakelijkheid, ongeoorloofde mededinging, milieudelicten, inbreuk op
intellectuele eigendomsrechten en collectieve actie bij arbeidsconflicten.
Ongeoorloofde mededinging (artikel 6)
Waar het om gaat bij ongeoorloofde mededinging is dat concurrenten elkaar op een bepaalde markt met
ongeoorloofde middelen bestrijden in de slag om de gunst van de afnemers of consumenten. Het ligt
daarom voor de hand dat niet aangeknoopt wordt bij de plaats waar de ongeoorloofde strategie wordt
uitgezet of de plaats waar de concurrent schade leidt, maar juist bij de plaats van de markt waar de
concurrentiestrijd gevoerd wordt. Men spreekt van de ‘marktregel’.
Lid 3 van dit artikel spreekt ook van de ‘marktregel’. In sub b is er echter sprake van een uitzondering.
De benadeelde mag in gevallen waar de mededingingsbeperking in meer dan één land de markt
beïnvloedt, ervoor kiezen zijn vordering te baseren op één rechtsstelsel, namelijk het rechtsstelsel van
het land waar de dader woonplaats heeft.
1
