Puntsgewijze samenvatting HC’s sanctierecht
HC1A: INLEIDING
1886: straffen waren alternatief, een combinatie was niet mogelijk. Idee: eerlijke en
vergelijkbare straffen. Straf wegens vergelding, straffen naar mate van schuld. Stond onder
invloed van Lombrose’s l’huomo delinquente.
Sinds 1886: Moderne richting: wilde behandelen i.p.v. bestraffen. Dus ook resocialisatie. De
VI, de VV en de TBS werden ingevoerd.
Sinds 20e eeuw: afschaffing cumulatieverbod, geldboete uitgebreid, taakstraf ingevoerd.
Daarnaast ondersteuning sancties middels elektronisch toezicht (geen zelfstandige sanctie).
ISD ingevoerd. Straffen naar mate van schuld wordt hier verlaten: 2 jaar gevangenisstraf
voor stelen van 1 biertje is mogelijk.
Aandacht voor slachtoffer groeit, art. 14c lid 2 Sr, art. 36f Sr, 51a e.v. Sr.
Straffen combineren is mogelijk, art. 9 Sr. Straffen combineren met maatregelen mogelijk?
Afhankelijk van de regeling.
Rechter is vrij om doel voor sanctie te stellen. Hij is wel gebonden aan wettelijke
minima/maxima en deugdelijke/begrijpelijke motivering en art. 3 EVRM. Door deze vrijheid
heb je straf op maat (voordeel), maar ook rechtsongelijkheid (nadeel). Dit nadeel wordt
(deels) ondervangen door minima/maxima.
Art. 1 Sr: legaliteitsbeginsel: verbod te straffen voor iets dat niet strafbaar was t.t.v. de
daad, verbod van vage wetgeving, verbod terugwerkende kracht en geldt ook voor de
strafbedreiging.
Situatie 1: wijziging van de sanctie na delict, maar voor strafoplegging. Hier geldt:
SCOPPOLA: geen toetsing aan gewijzigd inzicht van de wetgever t.a.v. van de sanctie, maar
de rechter moet met onmiddellijke ingang de gewijzigde sanctie toepassen, mits dit voor de
verdachte de gunstigste sanctie is. Niet wanneer: er alleen nog maar gesproken wordt over
evt. wijziging (het is dan nog toekomstig en dat ontleent geen rechten). Het gaat hier dus
om een verdachte.
Situatie 2: wijziging van de sanctie, terwijl veroordeelde al is veroordeeld. Over deze
situatie spreken art. 1 Sr en art. 7 EVRM niet (zien op verdachte). Dan: DEL RIO PRADA: er
ontstaat een nieuwe sanctie, terwijl je je oude sanctie uitzit (bijv. door een gewijzigd
maatschappelijk inzicht). Dit is niet toegestaan, want het overkomt je. Het was niet
voorzienbaar dat de sanctie zou wijzigen. Gaat om ‘the scope of the penalty imposed’ en
om de intrinsieke aard van de straf. Dan moet het wel gaan om een grote wijziging, niet
bijv. van algemene gemeenschap naar beperkte gemeenschap in een inrichting.
Art. 38j: wet langdurig toezicht: TBS met dwangverpleging kan alleen worden beëindigd,
als het eerst voorwaardelijk is beëindigd. Deze voorwaardelijke beëindiging is van een
aantal jaar naar onbeperkt gegaan. Deze wetswijziging geldt alleen voor diegenen die nog in
TBS zitten, niet voor hen waarvan de TBS al is beëindigd.
Conclusie: als het regime zwaarder wordt, leidt dat in beginsel niet tot een schending van
een grondrecht, maar in extreme gevallen wel (DEL RIO PRADA).
HC1B: GEVANGENISSTRAF
Art. 15 GW, met name lid 4: iemand kan worden beperkt in zijn grondrechten, voor zover
deze beperkingen zich met de vrijheidsontneming verdragen. Of te wel: zolang het
uitoefenen van het grondrecht geen probleem is, mag je daarin niet worden beperkt. Vraag:
is deze beperking nodig?
Art 5 lid 1 EVRM: vrijheidsontneming mag alleen als er sprake is van een situatie als
beschreven in a-f.
o After conviction: er moet een belangrijke relatie bestaan tussen de straf en
oorspronkelijke oplegging.
1
HC1A: INLEIDING
1886: straffen waren alternatief, een combinatie was niet mogelijk. Idee: eerlijke en
vergelijkbare straffen. Straf wegens vergelding, straffen naar mate van schuld. Stond onder
invloed van Lombrose’s l’huomo delinquente.
Sinds 1886: Moderne richting: wilde behandelen i.p.v. bestraffen. Dus ook resocialisatie. De
VI, de VV en de TBS werden ingevoerd.
Sinds 20e eeuw: afschaffing cumulatieverbod, geldboete uitgebreid, taakstraf ingevoerd.
Daarnaast ondersteuning sancties middels elektronisch toezicht (geen zelfstandige sanctie).
ISD ingevoerd. Straffen naar mate van schuld wordt hier verlaten: 2 jaar gevangenisstraf
voor stelen van 1 biertje is mogelijk.
Aandacht voor slachtoffer groeit, art. 14c lid 2 Sr, art. 36f Sr, 51a e.v. Sr.
Straffen combineren is mogelijk, art. 9 Sr. Straffen combineren met maatregelen mogelijk?
Afhankelijk van de regeling.
Rechter is vrij om doel voor sanctie te stellen. Hij is wel gebonden aan wettelijke
minima/maxima en deugdelijke/begrijpelijke motivering en art. 3 EVRM. Door deze vrijheid
heb je straf op maat (voordeel), maar ook rechtsongelijkheid (nadeel). Dit nadeel wordt
(deels) ondervangen door minima/maxima.
Art. 1 Sr: legaliteitsbeginsel: verbod te straffen voor iets dat niet strafbaar was t.t.v. de
daad, verbod van vage wetgeving, verbod terugwerkende kracht en geldt ook voor de
strafbedreiging.
Situatie 1: wijziging van de sanctie na delict, maar voor strafoplegging. Hier geldt:
SCOPPOLA: geen toetsing aan gewijzigd inzicht van de wetgever t.a.v. van de sanctie, maar
de rechter moet met onmiddellijke ingang de gewijzigde sanctie toepassen, mits dit voor de
verdachte de gunstigste sanctie is. Niet wanneer: er alleen nog maar gesproken wordt over
evt. wijziging (het is dan nog toekomstig en dat ontleent geen rechten). Het gaat hier dus
om een verdachte.
Situatie 2: wijziging van de sanctie, terwijl veroordeelde al is veroordeeld. Over deze
situatie spreken art. 1 Sr en art. 7 EVRM niet (zien op verdachte). Dan: DEL RIO PRADA: er
ontstaat een nieuwe sanctie, terwijl je je oude sanctie uitzit (bijv. door een gewijzigd
maatschappelijk inzicht). Dit is niet toegestaan, want het overkomt je. Het was niet
voorzienbaar dat de sanctie zou wijzigen. Gaat om ‘the scope of the penalty imposed’ en
om de intrinsieke aard van de straf. Dan moet het wel gaan om een grote wijziging, niet
bijv. van algemene gemeenschap naar beperkte gemeenschap in een inrichting.
Art. 38j: wet langdurig toezicht: TBS met dwangverpleging kan alleen worden beëindigd,
als het eerst voorwaardelijk is beëindigd. Deze voorwaardelijke beëindiging is van een
aantal jaar naar onbeperkt gegaan. Deze wetswijziging geldt alleen voor diegenen die nog in
TBS zitten, niet voor hen waarvan de TBS al is beëindigd.
Conclusie: als het regime zwaarder wordt, leidt dat in beginsel niet tot een schending van
een grondrecht, maar in extreme gevallen wel (DEL RIO PRADA).
HC1B: GEVANGENISSTRAF
Art. 15 GW, met name lid 4: iemand kan worden beperkt in zijn grondrechten, voor zover
deze beperkingen zich met de vrijheidsontneming verdragen. Of te wel: zolang het
uitoefenen van het grondrecht geen probleem is, mag je daarin niet worden beperkt. Vraag:
is deze beperking nodig?
Art 5 lid 1 EVRM: vrijheidsontneming mag alleen als er sprake is van een situatie als
beschreven in a-f.
o After conviction: er moet een belangrijke relatie bestaan tussen de straf en
oorspronkelijke oplegging.
1
