Medisch en biologisch Blok 2.3
Sensorische systeem:
Het sensorische systeem loopt van de periferie naar het centrale zenuwstelsel. Het bestaat uit
2 soorten namelijk: het anterolaterale systeem voor de vitale sensibiliteit en de dorsale-
mediale lemniscus voor de gnostische sensibiliteit. Onder vitale sensibiliteit vallen pijn en
temperatuur en onder de dorsale/ mediale lemniscus de fijne tast en proprioceptie.
Anterolateraal systeem:
- Nocisensoren worden geprikkeld
- Dorsale ganglion (1st order neuron)
- Dorsale hoorn (2nd order neuron)
- Ascenderen contralateraal op ruggenmergniveau
- Tractus spinothalamicus
- Medulla oblongata
- Thalamus
- Cortex
Dorsale/ mediale lemniscus:
- Tastreceptor wordt geprikkeld
- Dorsale ganglion
- Dorsale hoorn
- Ascenderen ipsilateraal via fasciculus cutaneous of fasciculus gracilis
- Synaps in nucleus cutaneous of gracilis in de medulla oblongata. De vezels ascenderen
contralateraal via de mediale lemniscus. ‘’decussatio lemnisci mediales’’
- Thalamus
- Cortex
Motorische systeem:
Het motorische systeem loopt van de hersenen naar periferie. Er zijn 4 soorten systemen
namelijk: extrapiramidale systeem, cerebellum, visceromotorisch en het piramidale systeem.
Tractus corticospinalis:
- Cortex
- Tractus corticospinalis
- Medulla Oblongata
- De meeste vezels kruizen in de Medulla Oblongata en gaan naar de laterale tractus
corticospinalis.
- De overige vezels kruizen op ruggenmergniveau en gaan naar de ventrale tractus
corticospinalis.
- Ventrale hoorn
,Cerebrale cortex:
De cortex zorgt voor alle bewuste processen in het brein. Het is een stuk grijze stof dat veel
interneuronen bevat. Het bestaat uit 3 functionele gebieden: sensorische-, motorische-, en
associatie gebieden. De cortex bestaat uit 2 hemisferen: links en rechts, deze bevatten
informatie van de contralaterale lichaamshelft. De cortex bestaat uit gyrus (verhoogde rug),
fissures (spleet) en sulci (oppervlakkige groeve).
Fissures: De longitudinale spleet zorgt voor de verdeling tussen de linker en rechter hemisfeer.
De transversale spleet zorgt voor de verdeling tussen de hemisferen en het cerebellum.
Sulci: De groeves verdelen de hemisferen in 5 kwabben: frontale-, occiputale-, temporale-,
pariëtale kwab en de insula. De kwabben zijn vernoemd naar onderliggende botten. De
centrale sulcus ligt in het frontale vlak, het onderscheid de frontale en pariëtale kwab van
elkaar. De parieto-occiputale sulcus ligt aan de achterkant van de schedel aan de mediale
zijde. Het zorgt voor de verdeling tussen de occiputale en de pariëtale kwab. De laterale sulcus
loopt langs de temporale kwab en zorgt voor het onderscheid tussen frontale kwab en de
pariëtale kwab met de temporale kwab.
Motorische cortex: De motorische delen van de cortex zorgen voor het controleren van
vrijwillige bewegingen. De gebieden liggen in het achterste deel van de frontale kwab.
- Primaire motorische cortex: Zorgt voor het aansturen van vrijwillige motoriek aan de
contralaterale zijde. Lange neuronen/ piramidecellen vormen de tractus
corticospinalis, een dalende zenuwbaan die informatie vanuit de cortex naar het
ruggenmerg transporteert. In de primaire motorische cortex worden verschillende
lichaamsdelen gerepresenteerd volgens een somatotopische kaart. Lichaamsdelen die
veel gebruikt worden, zoals je hand en arm, nemen grotere gebieden in beslag.
- Premotorische cortex: Zorgt voor het plannen van bewegingen. De premotorische
cortex zet eenvoudige taken om in meer complexe taken, zoals typen of schrijven.
- Broca’s gebied: Dit gebied zorgt voor het aansturen van de spraakmusculatuur en
wordt actief bij het denken aan praten. Het is een motorisch spraak gebied.
- Frontale cortex oog: Zorgt voor het aansturen van vrijwillige oogbewegingen.
Cortex Locatie
Primaire motorische schors Precentrale gyrus van frontale kwabben
Premotorische cortex Anterior van primaire motorische cortex
Broca’s gebied Anterior van onderste delen van de
premotorische cortex (vaak links)
Frontale oog cortex Anterior van de premotorische cortex en
superior van Broca’s gebied
,Sensorische cortex:
- Primaire somatosensorische cortex: Dit gebied in de cortex ontvangt sensorische
informatie uit receptoren in de huid en van proprioreceptoren in spieren, pezen en
gewrichten. De neuronen herkennen welke lichaamsregio gestimuleerd wordt. De
primaire somatosensorische cortex, is net als de primaire motorische cortex,
somatotopisch georganiseerd.
- Somatosensorische associatie cortex: De belangrijkste functie is het integreren van
sensorische informatie, waardoor je een voorwerp kunt herkennen (grote, textuur,
verhouding tussen onderdelen).
- Primaire visuele cortex: Sensorische informatie van receptoren uit het oog gaat naar
dit deel van de cortex. Hier nemen we kleur, vorm en beweging waar. Het
associatiegebied gebruikt eerdere visuele ervaringen om betekenis te geven aan de
impuls. Zo weten we wat we zien, bijvoorbeeld een bloem, een mens of een gebouw.
- Primaire auditieve cortex: Sensorische informatie uit receptoren uit het oor gaat naar
dit deel van de cortex. Hier nemen we toonhoogte, luidheid en locatie waar. Het
associatiegebied geeft betekenis aan wat we horen op basis van eerder opgedane
ervaringen zoals muziek, onweer ect.
- Primaire reuk cortex: Affarente informatie afkomstig van sensoren in de neus wordt
naar de primaire reuk cortex gestuurd. Hierdoor wordt je bewust van geuren.
Cortex Locatie
Primaire somatosensorische cortex Postcentrale gyrus van de pariëtale kwab
Somatosensorische associatie cortex Posterior van primaire somatosensorische
cortex
Primaire visuele cortex Occiputale kwab
Primaire auditieve cortex Temporale kwab naast de laterale sulcus
Primaire reuk cortex Mediale gedeelte van temporale kwab
Multimodale associatie cortex: De multimodale cortex geeft betekenis aan de informatie die
we krijgen, slaat het op in het geheugen en beslist wat we gaan doen. In dit gebied word je
bewust van sensaties, gedachtes en emoties.
Cortex links Cortex rechts
Analytisch denken Oriëntatie in ruimte, tijd en plaats
Detail georiënteerd Avontuur
Voorzichtig Impulsief
Verbaal Creatief
Planning Non-verbaal
Rekenen en science Emotioneel
Logica Denkbeeldig
Geordend Holistisch denken
,Craniale zenuwen:
Zenuw Soort Functie
I: Nervus olfactorius Sensorisch Reukzin
II: Nervus opticus Sensorisch Zicht
III: Nervus oculomotorisch Motorisch Oogbewegingen
IV: Nervus trochlearis Motorisch Oogbewegingen
V: Nervus trigmenius Gemengd Waarneming gezicht en motoriek kauwspieren
VI: Nervus abducens Motorisch Oogbewegingen
VII: Nervus Facialis Gemengd Gezichtsuitdrukkingen, smaak tong
IIX: Nervus vestilocochlearis Sensorisch Gehoor en evenwichtsorgaan
IX: Nervus glossopharyngeus Gemengd Smaak tong, keelspieren aansturen
X: Nervus Vagus Gemengd Autonome zenuwstelsel parasympaticus
XI: Nervus Accerssorius Motorisch SCM, Trapezius
XII: Nervus Hypoglossus Motorisch Tong
Het cerebellum:
Het cerebellum bestaat uit 3 delen namelijk: lobus anterior (voorkwab), posterior
(achterkwab) en flocculonodulaire (vestilocerebellum). De floccunodulaire kwab ontvangt
informatie van het equilibrium apparatus/ evenwichtsorgaan in het oor en regelt zo de
postuur en balans. Het anteriore en posteriore deel coördineren bewegingen van het lichaam
en hebben 3 sensorische mappen. Functies zijn coördinatie, cognitieve functies en impliciet
leren. Het cerebellum maakt een kopie voor een controle. Een uitgaand motorisch signaal
wordt eerst gecontroleerd in het cerebellum op basis van eerdere ervaringen. Vervolgens
wordt het signaal aangepast voordat het signaal naar het ruggenmerg gaat.
Indeling naar functie:
- Spinocerebellum Locomotie (voortbeweging)
- Vestilocerebellum Evenwicht en coördinatie
- Cerebrocerebellum Precisie en plannen
De hersenstam:
De Medulla oblongata (verlengde merg) is de overgang tussen het ruggenmerg en de
hersenstam. In dit gedeelte kruizen de vezels van de piramidebanen. Hier liggen ook cruciale
autonome centra zoals het cardiovasculaire centrum, respiratoire centrum en verschillende
andere centra voor hoesten, braken, slikken ect. De pons (brug) is het uitpuilende gebied
tussen de Medulla Oblongata en het Mesencephalon. Het geleid impulsen naar het
cerebellum en ruggenmerg en speelt een belangrijke rol bij het slaap-waakritme,
ademhalingsregulatie en smaak. Het mesencephalon (middenhersenen) is het bovenste deel
van de hersenstam. Het bevat aan de voorkant 2 peduncles/ steeltjes die motorische banen
hebben naar het ruggenmerg en het cerebellum. De cerebrale aquaduct verbindt het 3e en 4e
ventrikel met elkaar. Om het aquaduct van Sylvius ligt de PAG dat inhiberende banen heeft
om pijn te onderdrukken en bijdraagt aan het emotioneel motorisch systeem. Vanuit Utrecht
kun je overal naar toe, zo kan Formatio Reticularis dat ook. De FR reguleert de tonus en arousal
niveau. Het ARAS is het ascenderende systeem dat de cortex kan activeren om het arousal aan
te passen. De DRAS stuurt een signaal terug naar de periferie om de spiertonus aan te passen.
,Reflexen:
Primitieve reflexen:
Primitieve reflexen worden ook wel overlevingsreflexen of primaire reflexen genoemd. Er is
een onwillekeurige reactie op een bepaalde prikkel. Functies van primitieve reflexen zijn:
aanzetten tot groei in de baarmoeder, stimuleren spierspanning, stimuleren vaardigheden
zoals grijpen of evenwicht en invloed op eerste ademhaling. Primitieve reflexen verdwijnen
op den duur doordat ze worden overgenomen door hoger gelegen gebieden. Voorbeelden
zijn: asymmetrische tonische nekreflex, symmetrische tonische nekreflex, tonische Labyrinth
reflex en de grijpreflex.
Houdingsreflexen:
Houdingsreflexen ontwikkelen zich na de geboorte en blijven de rest van ons leven bij ons.
Door het ontwikkelen van posturale reflexen krijgt de baby meer controle over zijn hoofd,
ledematen en de romp. Dit is nodig om te kunnen staan, lopen en om evenwicht te bewaren.
- Hoofd rechterhoudingreflex: Het hoofd verticaal boven het lichaam houden als het
lichaam van positie veranderd.
- Segmentale rol reflex: Maakt het mogelijk om de onder- en bovenlichaam rotatie
gecoördineerd te laten verlopen.
- Amfibiereflex
Spierspoelreflex:
Spierspoeltjes bevatten 3-10 intrafusale spiervezels die worden geïnnerveerd door Y-gamma
neuronen. Spierspoeltjes nemen verlenging van intrafusale spiervezels waar. Sensorische
informatie gaat naar het ruggenmerg waarna motorische informatie teruggaat naar de
extrafusale spiervezels die moeten contraheren.
Peesreflex: Golgipees orgaantjes nemen de spierspanning waar, ze hebben een hoge
prikkeldrempel voor activatie. Signalen gaan via ruggenmerg naar het cerebellum en naar de
agnost/antagonist. Hier kan de spierspanning worden aangepast (poly synaptisch). Er vindt
inhibitie van de agonist plaats en excitatie van de antagonist.
,Spasticiteit:
Tremoren
- Knipmesfenomeen ect.
,Week 1: Motor learning, Motor rehab
http://michaeldmann.net/NeuroQuiz.php
Motorisch leren en herstel:
Leren en herstel doe je met het hele centrale zenuwstelsel.
Wat heb je nodig om te kunnen leren?
1. Leren is alleen mogelijk door de plasticiteit van de hersenen. Het brein moet in staat
zijn om te kunnen veranderen waardoor er nieuwe en snellere verbindingen ontstaan.
Op jonge leeftijd kunnen er makkelijker nieuwe verbindingen worden gelegd.
2. Er is geheugen nodig om nieuwe informatie op te slaan (hippocampus en amygdala).
De hippocampus is een onderdeel van het limbisch systeem, het legt de verbinding
tussen het kortetermijngeheugen en het lange termijn geheugen.
3. Ten derde moet het cerebellum zorgen voor de feedforward processen. Het
cerebellum zorgt ervoor dat een uitgaand motorisch signaal wordt vergeleken met een
eerder opgeslagen ‘’kopieën’’ van bewegingen. Het signaal wordt gecontroleerd,
bijgestuurd en verder getransporteerd richting het ruggenmerg. Uitval van het
cerebellum veroorzaakt een atactisch bewegingspatroon/ ataxie.
Dit allen resulteert in een voorgeprogrammeerd brein om situaties snel te herkennen en
daarop te anticiperen. Deze geautomatiseerde bewegingspatronen kun je gebruiken in de
revalidatie.
Plasticiteit:
Op korte termijn veranderingen in efficiëntie en kracht van neuronale verbindingen. Korte
termijn verandering kunnen overgaan in structurele veranderingen zoals het verdwijnen van
synapsen die niet meer gebruikt worden of een toegenomen dikte van vaak gebruikte
verbindingen. Nadeel is dat primaire motorische gebieden meer moeite hebben dan
secundaire en tertiaire gebieden om te veranderen in functie en structuur.
Korte- en lange termijngeheugen:
Geheugenfuncties liggen opgeslagen in de associatie- of tertiaire cortex. Geheugen is het
opslaan van informatie en de mogelijkheid om informatie terug te halen.
1. Het kortetermijngeheugen heeft een gelimiteerde capaciteit van hooguit secondes tot
minuten. Werkt meestal akoestisch door klanken op te slaan.
2. Het lange termijn geheugen zorgt ervoor dat functionele veranderingen in efficiëntie
van het brein wordt omgezet tot structurele veranderingen.
, Non-associatief leren:
1. Habituatie (gewenning): Herhaalde blootstelling aan een prikkel lijdt tot afgenomen
reactie door een afgenomen activiteit van het EPSP en een verminderd aan synapsen
(‘’uitdoving’’). Het effect bereikt de associatiegebieden van de hersenen niet,
waardoor er geen leerproces plaatsvindt en de aanpassing dus tijdelijk is. Vb: Een
horloge voel je na een uur niet meer zitten of steeds dezelfde oefentherapie lijdt tot
steeds minder vooruitgang.
2. Sensitisatie (gevoeliger): Meerdere prikkels worden tegelijk aangeboden wat lijdt tot
een heftige reactie. Er is een toegenomen activiteit van het EPSP en er zijn meer
synapsen + neurotransmitters aanwezig. Er vinden neurofysiologische veranderingen
plaats op lange termijn, waardoor er een leerproces plaatsvindt.
Associatief leren (stimulus-respons leren):
1. Klassiek conditioneren: Pavlov ontdekte tijdens een onderzoek dat honden al
begonnen te kwijlen als de honden het eten zagen. Pavlov onderzocht of de honden
ook begonnen te kwijlen bij een andere stimulus dan eten. Klassiek conditioneren is
een vorm van leren waarbij een ongeconditioneerde stimulus geconditioneerd wordt
en een respons opwekt. De stimulus moet van psychosociale aard zijn.
2. Operant conditioneren: Hetzelfde leerprincipe als bij klassiek conditioneren alleen is
de stimulus niet psychosociaal, maar sociaal van aard. Er wordt geleerd door middel
van bekrachtiging, deze kan positief zijn (belonen) of negatief (straffen).
3. Declaratief leren: Informatie wordt opgeslagen in het lange termijn geheugen als
expliciete kennis. Hierbij kunnen mensen bewust opgeslagen kennis opnieuw
vertellen. De hippocampus en de temporale kwab zijn hierbij betrokken.
4. Procedureel leren: Een belangrijk principe van motorisch leren, waarbij een beweging
is geautomatiseerd door veel herhaling. In het begin is de cortex heel actief, als de
beweging is geautomatiseerd dan gaan lager gelegen gebieden meer meedoen. De
cortex is dan vrij om nieuwe informatie op te nemen.
5. Perceptueel leren: Heeft te maken met het herkennen en categoriseren van dingen
door middel van het visuele geheugen.
Sensorische systeem:
Het sensorische systeem loopt van de periferie naar het centrale zenuwstelsel. Het bestaat uit
2 soorten namelijk: het anterolaterale systeem voor de vitale sensibiliteit en de dorsale-
mediale lemniscus voor de gnostische sensibiliteit. Onder vitale sensibiliteit vallen pijn en
temperatuur en onder de dorsale/ mediale lemniscus de fijne tast en proprioceptie.
Anterolateraal systeem:
- Nocisensoren worden geprikkeld
- Dorsale ganglion (1st order neuron)
- Dorsale hoorn (2nd order neuron)
- Ascenderen contralateraal op ruggenmergniveau
- Tractus spinothalamicus
- Medulla oblongata
- Thalamus
- Cortex
Dorsale/ mediale lemniscus:
- Tastreceptor wordt geprikkeld
- Dorsale ganglion
- Dorsale hoorn
- Ascenderen ipsilateraal via fasciculus cutaneous of fasciculus gracilis
- Synaps in nucleus cutaneous of gracilis in de medulla oblongata. De vezels ascenderen
contralateraal via de mediale lemniscus. ‘’decussatio lemnisci mediales’’
- Thalamus
- Cortex
Motorische systeem:
Het motorische systeem loopt van de hersenen naar periferie. Er zijn 4 soorten systemen
namelijk: extrapiramidale systeem, cerebellum, visceromotorisch en het piramidale systeem.
Tractus corticospinalis:
- Cortex
- Tractus corticospinalis
- Medulla Oblongata
- De meeste vezels kruizen in de Medulla Oblongata en gaan naar de laterale tractus
corticospinalis.
- De overige vezels kruizen op ruggenmergniveau en gaan naar de ventrale tractus
corticospinalis.
- Ventrale hoorn
,Cerebrale cortex:
De cortex zorgt voor alle bewuste processen in het brein. Het is een stuk grijze stof dat veel
interneuronen bevat. Het bestaat uit 3 functionele gebieden: sensorische-, motorische-, en
associatie gebieden. De cortex bestaat uit 2 hemisferen: links en rechts, deze bevatten
informatie van de contralaterale lichaamshelft. De cortex bestaat uit gyrus (verhoogde rug),
fissures (spleet) en sulci (oppervlakkige groeve).
Fissures: De longitudinale spleet zorgt voor de verdeling tussen de linker en rechter hemisfeer.
De transversale spleet zorgt voor de verdeling tussen de hemisferen en het cerebellum.
Sulci: De groeves verdelen de hemisferen in 5 kwabben: frontale-, occiputale-, temporale-,
pariëtale kwab en de insula. De kwabben zijn vernoemd naar onderliggende botten. De
centrale sulcus ligt in het frontale vlak, het onderscheid de frontale en pariëtale kwab van
elkaar. De parieto-occiputale sulcus ligt aan de achterkant van de schedel aan de mediale
zijde. Het zorgt voor de verdeling tussen de occiputale en de pariëtale kwab. De laterale sulcus
loopt langs de temporale kwab en zorgt voor het onderscheid tussen frontale kwab en de
pariëtale kwab met de temporale kwab.
Motorische cortex: De motorische delen van de cortex zorgen voor het controleren van
vrijwillige bewegingen. De gebieden liggen in het achterste deel van de frontale kwab.
- Primaire motorische cortex: Zorgt voor het aansturen van vrijwillige motoriek aan de
contralaterale zijde. Lange neuronen/ piramidecellen vormen de tractus
corticospinalis, een dalende zenuwbaan die informatie vanuit de cortex naar het
ruggenmerg transporteert. In de primaire motorische cortex worden verschillende
lichaamsdelen gerepresenteerd volgens een somatotopische kaart. Lichaamsdelen die
veel gebruikt worden, zoals je hand en arm, nemen grotere gebieden in beslag.
- Premotorische cortex: Zorgt voor het plannen van bewegingen. De premotorische
cortex zet eenvoudige taken om in meer complexe taken, zoals typen of schrijven.
- Broca’s gebied: Dit gebied zorgt voor het aansturen van de spraakmusculatuur en
wordt actief bij het denken aan praten. Het is een motorisch spraak gebied.
- Frontale cortex oog: Zorgt voor het aansturen van vrijwillige oogbewegingen.
Cortex Locatie
Primaire motorische schors Precentrale gyrus van frontale kwabben
Premotorische cortex Anterior van primaire motorische cortex
Broca’s gebied Anterior van onderste delen van de
premotorische cortex (vaak links)
Frontale oog cortex Anterior van de premotorische cortex en
superior van Broca’s gebied
,Sensorische cortex:
- Primaire somatosensorische cortex: Dit gebied in de cortex ontvangt sensorische
informatie uit receptoren in de huid en van proprioreceptoren in spieren, pezen en
gewrichten. De neuronen herkennen welke lichaamsregio gestimuleerd wordt. De
primaire somatosensorische cortex, is net als de primaire motorische cortex,
somatotopisch georganiseerd.
- Somatosensorische associatie cortex: De belangrijkste functie is het integreren van
sensorische informatie, waardoor je een voorwerp kunt herkennen (grote, textuur,
verhouding tussen onderdelen).
- Primaire visuele cortex: Sensorische informatie van receptoren uit het oog gaat naar
dit deel van de cortex. Hier nemen we kleur, vorm en beweging waar. Het
associatiegebied gebruikt eerdere visuele ervaringen om betekenis te geven aan de
impuls. Zo weten we wat we zien, bijvoorbeeld een bloem, een mens of een gebouw.
- Primaire auditieve cortex: Sensorische informatie uit receptoren uit het oor gaat naar
dit deel van de cortex. Hier nemen we toonhoogte, luidheid en locatie waar. Het
associatiegebied geeft betekenis aan wat we horen op basis van eerder opgedane
ervaringen zoals muziek, onweer ect.
- Primaire reuk cortex: Affarente informatie afkomstig van sensoren in de neus wordt
naar de primaire reuk cortex gestuurd. Hierdoor wordt je bewust van geuren.
Cortex Locatie
Primaire somatosensorische cortex Postcentrale gyrus van de pariëtale kwab
Somatosensorische associatie cortex Posterior van primaire somatosensorische
cortex
Primaire visuele cortex Occiputale kwab
Primaire auditieve cortex Temporale kwab naast de laterale sulcus
Primaire reuk cortex Mediale gedeelte van temporale kwab
Multimodale associatie cortex: De multimodale cortex geeft betekenis aan de informatie die
we krijgen, slaat het op in het geheugen en beslist wat we gaan doen. In dit gebied word je
bewust van sensaties, gedachtes en emoties.
Cortex links Cortex rechts
Analytisch denken Oriëntatie in ruimte, tijd en plaats
Detail georiënteerd Avontuur
Voorzichtig Impulsief
Verbaal Creatief
Planning Non-verbaal
Rekenen en science Emotioneel
Logica Denkbeeldig
Geordend Holistisch denken
,Craniale zenuwen:
Zenuw Soort Functie
I: Nervus olfactorius Sensorisch Reukzin
II: Nervus opticus Sensorisch Zicht
III: Nervus oculomotorisch Motorisch Oogbewegingen
IV: Nervus trochlearis Motorisch Oogbewegingen
V: Nervus trigmenius Gemengd Waarneming gezicht en motoriek kauwspieren
VI: Nervus abducens Motorisch Oogbewegingen
VII: Nervus Facialis Gemengd Gezichtsuitdrukkingen, smaak tong
IIX: Nervus vestilocochlearis Sensorisch Gehoor en evenwichtsorgaan
IX: Nervus glossopharyngeus Gemengd Smaak tong, keelspieren aansturen
X: Nervus Vagus Gemengd Autonome zenuwstelsel parasympaticus
XI: Nervus Accerssorius Motorisch SCM, Trapezius
XII: Nervus Hypoglossus Motorisch Tong
Het cerebellum:
Het cerebellum bestaat uit 3 delen namelijk: lobus anterior (voorkwab), posterior
(achterkwab) en flocculonodulaire (vestilocerebellum). De floccunodulaire kwab ontvangt
informatie van het equilibrium apparatus/ evenwichtsorgaan in het oor en regelt zo de
postuur en balans. Het anteriore en posteriore deel coördineren bewegingen van het lichaam
en hebben 3 sensorische mappen. Functies zijn coördinatie, cognitieve functies en impliciet
leren. Het cerebellum maakt een kopie voor een controle. Een uitgaand motorisch signaal
wordt eerst gecontroleerd in het cerebellum op basis van eerdere ervaringen. Vervolgens
wordt het signaal aangepast voordat het signaal naar het ruggenmerg gaat.
Indeling naar functie:
- Spinocerebellum Locomotie (voortbeweging)
- Vestilocerebellum Evenwicht en coördinatie
- Cerebrocerebellum Precisie en plannen
De hersenstam:
De Medulla oblongata (verlengde merg) is de overgang tussen het ruggenmerg en de
hersenstam. In dit gedeelte kruizen de vezels van de piramidebanen. Hier liggen ook cruciale
autonome centra zoals het cardiovasculaire centrum, respiratoire centrum en verschillende
andere centra voor hoesten, braken, slikken ect. De pons (brug) is het uitpuilende gebied
tussen de Medulla Oblongata en het Mesencephalon. Het geleid impulsen naar het
cerebellum en ruggenmerg en speelt een belangrijke rol bij het slaap-waakritme,
ademhalingsregulatie en smaak. Het mesencephalon (middenhersenen) is het bovenste deel
van de hersenstam. Het bevat aan de voorkant 2 peduncles/ steeltjes die motorische banen
hebben naar het ruggenmerg en het cerebellum. De cerebrale aquaduct verbindt het 3e en 4e
ventrikel met elkaar. Om het aquaduct van Sylvius ligt de PAG dat inhiberende banen heeft
om pijn te onderdrukken en bijdraagt aan het emotioneel motorisch systeem. Vanuit Utrecht
kun je overal naar toe, zo kan Formatio Reticularis dat ook. De FR reguleert de tonus en arousal
niveau. Het ARAS is het ascenderende systeem dat de cortex kan activeren om het arousal aan
te passen. De DRAS stuurt een signaal terug naar de periferie om de spiertonus aan te passen.
,Reflexen:
Primitieve reflexen:
Primitieve reflexen worden ook wel overlevingsreflexen of primaire reflexen genoemd. Er is
een onwillekeurige reactie op een bepaalde prikkel. Functies van primitieve reflexen zijn:
aanzetten tot groei in de baarmoeder, stimuleren spierspanning, stimuleren vaardigheden
zoals grijpen of evenwicht en invloed op eerste ademhaling. Primitieve reflexen verdwijnen
op den duur doordat ze worden overgenomen door hoger gelegen gebieden. Voorbeelden
zijn: asymmetrische tonische nekreflex, symmetrische tonische nekreflex, tonische Labyrinth
reflex en de grijpreflex.
Houdingsreflexen:
Houdingsreflexen ontwikkelen zich na de geboorte en blijven de rest van ons leven bij ons.
Door het ontwikkelen van posturale reflexen krijgt de baby meer controle over zijn hoofd,
ledematen en de romp. Dit is nodig om te kunnen staan, lopen en om evenwicht te bewaren.
- Hoofd rechterhoudingreflex: Het hoofd verticaal boven het lichaam houden als het
lichaam van positie veranderd.
- Segmentale rol reflex: Maakt het mogelijk om de onder- en bovenlichaam rotatie
gecoördineerd te laten verlopen.
- Amfibiereflex
Spierspoelreflex:
Spierspoeltjes bevatten 3-10 intrafusale spiervezels die worden geïnnerveerd door Y-gamma
neuronen. Spierspoeltjes nemen verlenging van intrafusale spiervezels waar. Sensorische
informatie gaat naar het ruggenmerg waarna motorische informatie teruggaat naar de
extrafusale spiervezels die moeten contraheren.
Peesreflex: Golgipees orgaantjes nemen de spierspanning waar, ze hebben een hoge
prikkeldrempel voor activatie. Signalen gaan via ruggenmerg naar het cerebellum en naar de
agnost/antagonist. Hier kan de spierspanning worden aangepast (poly synaptisch). Er vindt
inhibitie van de agonist plaats en excitatie van de antagonist.
,Spasticiteit:
Tremoren
- Knipmesfenomeen ect.
,Week 1: Motor learning, Motor rehab
http://michaeldmann.net/NeuroQuiz.php
Motorisch leren en herstel:
Leren en herstel doe je met het hele centrale zenuwstelsel.
Wat heb je nodig om te kunnen leren?
1. Leren is alleen mogelijk door de plasticiteit van de hersenen. Het brein moet in staat
zijn om te kunnen veranderen waardoor er nieuwe en snellere verbindingen ontstaan.
Op jonge leeftijd kunnen er makkelijker nieuwe verbindingen worden gelegd.
2. Er is geheugen nodig om nieuwe informatie op te slaan (hippocampus en amygdala).
De hippocampus is een onderdeel van het limbisch systeem, het legt de verbinding
tussen het kortetermijngeheugen en het lange termijn geheugen.
3. Ten derde moet het cerebellum zorgen voor de feedforward processen. Het
cerebellum zorgt ervoor dat een uitgaand motorisch signaal wordt vergeleken met een
eerder opgeslagen ‘’kopieën’’ van bewegingen. Het signaal wordt gecontroleerd,
bijgestuurd en verder getransporteerd richting het ruggenmerg. Uitval van het
cerebellum veroorzaakt een atactisch bewegingspatroon/ ataxie.
Dit allen resulteert in een voorgeprogrammeerd brein om situaties snel te herkennen en
daarop te anticiperen. Deze geautomatiseerde bewegingspatronen kun je gebruiken in de
revalidatie.
Plasticiteit:
Op korte termijn veranderingen in efficiëntie en kracht van neuronale verbindingen. Korte
termijn verandering kunnen overgaan in structurele veranderingen zoals het verdwijnen van
synapsen die niet meer gebruikt worden of een toegenomen dikte van vaak gebruikte
verbindingen. Nadeel is dat primaire motorische gebieden meer moeite hebben dan
secundaire en tertiaire gebieden om te veranderen in functie en structuur.
Korte- en lange termijngeheugen:
Geheugenfuncties liggen opgeslagen in de associatie- of tertiaire cortex. Geheugen is het
opslaan van informatie en de mogelijkheid om informatie terug te halen.
1. Het kortetermijngeheugen heeft een gelimiteerde capaciteit van hooguit secondes tot
minuten. Werkt meestal akoestisch door klanken op te slaan.
2. Het lange termijn geheugen zorgt ervoor dat functionele veranderingen in efficiëntie
van het brein wordt omgezet tot structurele veranderingen.
, Non-associatief leren:
1. Habituatie (gewenning): Herhaalde blootstelling aan een prikkel lijdt tot afgenomen
reactie door een afgenomen activiteit van het EPSP en een verminderd aan synapsen
(‘’uitdoving’’). Het effect bereikt de associatiegebieden van de hersenen niet,
waardoor er geen leerproces plaatsvindt en de aanpassing dus tijdelijk is. Vb: Een
horloge voel je na een uur niet meer zitten of steeds dezelfde oefentherapie lijdt tot
steeds minder vooruitgang.
2. Sensitisatie (gevoeliger): Meerdere prikkels worden tegelijk aangeboden wat lijdt tot
een heftige reactie. Er is een toegenomen activiteit van het EPSP en er zijn meer
synapsen + neurotransmitters aanwezig. Er vinden neurofysiologische veranderingen
plaats op lange termijn, waardoor er een leerproces plaatsvindt.
Associatief leren (stimulus-respons leren):
1. Klassiek conditioneren: Pavlov ontdekte tijdens een onderzoek dat honden al
begonnen te kwijlen als de honden het eten zagen. Pavlov onderzocht of de honden
ook begonnen te kwijlen bij een andere stimulus dan eten. Klassiek conditioneren is
een vorm van leren waarbij een ongeconditioneerde stimulus geconditioneerd wordt
en een respons opwekt. De stimulus moet van psychosociale aard zijn.
2. Operant conditioneren: Hetzelfde leerprincipe als bij klassiek conditioneren alleen is
de stimulus niet psychosociaal, maar sociaal van aard. Er wordt geleerd door middel
van bekrachtiging, deze kan positief zijn (belonen) of negatief (straffen).
3. Declaratief leren: Informatie wordt opgeslagen in het lange termijn geheugen als
expliciete kennis. Hierbij kunnen mensen bewust opgeslagen kennis opnieuw
vertellen. De hippocampus en de temporale kwab zijn hierbij betrokken.
4. Procedureel leren: Een belangrijk principe van motorisch leren, waarbij een beweging
is geautomatiseerd door veel herhaling. In het begin is de cortex heel actief, als de
beweging is geautomatiseerd dan gaan lager gelegen gebieden meer meedoen. De
cortex is dan vrij om nieuwe informatie op te nemen.
5. Perceptueel leren: Heeft te maken met het herkennen en categoriseren van dingen
door middel van het visuele geheugen.
