TAAK 1
Bedreigingen van volksgezondheid.
VTV-Model
VTV staat voor Volksgezondheid Toekomst Verkenning. De VTV verschijnt iedere vier jaar en wordt
door de RIVM opgesteld. Het geeft inzicht in de belangrijkste toekomstige opgaven op het gebied
van ziekte en gezondheid. Het RIVM doet wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van het
overheidsbeleid en het houdt toezicht op het gebied van volksgezondheid, milieu en natuur. Het
RIVM verzamelt, evalueert, integreert en verspreidt kennis over de volksgezondheid, factoren die
hierop van invloed zijn en de gevolgen van het zorgsysteem. Deze informatie brengt het RIVM naar
buiten in onder meer de Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (VTV) die elke vier jaar uitkomt.
Op basis van de VTV maakt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het
gezondheidsbeleid. In de VTV van 2018 wordt gezegd dat het goed gaat met de volksgezondheid.
We worden steeds ouder, maar mede hierdoor staan we voor een aantal grote toekomstige
opgaven. Het aantal mensen met chronische aandoeningen en sociale problemen zoals
eenzaamheid stijgt.
VTV model is de moderne variant, ontstaan uit die van Lalonde. Gaat voornamelijk om preventie.
D.m.v. het VTV model kun je goed inzien wat de aangrijpingspunten zijn voor het ontwikkelen van
preventie.
Determinanten van gezondheid (VTV):
Persoonsgebonden factoren:
Persoonsgebonden factoren ontwikkelen zich vaak via een wisselwerking tussen genen, leefstijl
en omgevingsfactoren. Deze factoren zijn dus zowel genetisch als verworven.
Erfelijke factoren (genetisch bepaalde aanleg voor bepaalde ziekten)
Verworven somatische factoren (hoog serumcholesterol, hoge bloeddruk, overgewicht,
enz.)
Verworven psychische factoren (psychosociale stress, controlebesef, copingstijl)
Omgeving:
Biotische omgeving (parasieten, bacteriën, virussen)
Fysieke omgeving (lawaai, luchtverontreiniging, verkeersonveiligheid, kwaliteit
binnenmilieu en lokale ruimtelijke ordening)
Sociale omgeving (sociale relaties, sociale cohesie, werkbelasting, sociaaleconomische
status)
Gedrag/leefstijl:
Bij leefstijlfactoren gaat het om gedrag dat een gunstige of een ongunstige invloed kan hebben
op de gezondheid, zoals lichaamsbeweging, voeding, seksueel gedrag, riskante gewoonten
zoals tabaks- en alcoholgebruik.
, Model van Lalonde
Determinanten van gezondheid zijn (Lalonde):
Biologische factoren (erfelijke factoren, veroudering, sekse)
Leefstijl/risicogedrag (bewegen, roken, alcohol, veilige seks, ontspannen, voeding)
Omgeving (sociale omgeving: naasten, sociale cohesie, voorzieningen, fysieke omgeving:
natuur & milieu, verkeer, huisvesting)
Zorgvoorzieningen (welke en hoeveelheid, kwaliteit, betaalbaarheid, beschikbaarheid en
toegankelijkheid)
Het determinantenmodel van gezondheid is een preventief ziektemodel, omdat het
aangrijpingspunten biedt om ziekte in de bevolking te voorkomen door middel van overheidsbeleid
op de factoren fysieke en sociale omgeving enerzijds en leefstijl en risicogedrag anderzijds. Dit
wordt gezondheidsbeleid genoemd (Boot, 2018, pp. 4,5).
Health field:
Het gezondheidszorgsysteem is belangrijk voor de ontwikkeling van een goede gezondheid maar hij
voegt hieraan toe dat gezondheid ook sterk wordt bepaald door de individuele leefstijl en door de
fysieke en sociale omgeving.
Er zijn 2 routes om gezondheid te bevorderen:
1. Door risicofactoren voor ziekte of ongezondheid (pathogenese) aan te pakken.
2. Door een gezonde omgeving en gezond gedrag te stimuleren (salutogenese).
Sickness, Disease en illness
Ziekte kan omschreven worden als een medisch-biologische afwijking. Ziekte is dan de
aanwezigheid van een ontsteking, een virus of handicap. Het onderscheid met gezondheid is dan
medisch, objectief vast te stellen. Voor geestelijke gezondheid gaat dat niet op, omdat het in dat
geval gaat om afwijkingen in het normale functioneren van mensen. En voor normaal functioneren
is er geen objectieve maatstaf.
Determinanten van ziekte zijn:
Disease (medisch-biologisch): Lichamelijk gebied
Staat voor aantoonbare medisch- biologische afwijking. Objectief.
Illness (ervaring): Psychische component
Staat voor de ziekte-ervaring: het zich niet wel voelen. De patiënt beoordeelt. Subjectief.
Sickness (gedrag): Sociale component
Men gedraag zich als patiënt en dat wordt ook erkend door de omgeving.
, Ziekte model van disease, illness en sickness (Boot, 2018, pp. 8,9):
Sectoren (7 soorten patiënten):
1. Staat voor onopgemerkte, doch
medisch
biologisch wel aanwezige
ziekte.
2. Staat voor ervaren klachten
waaraan geen consequenties
worden verbonden in de zin
van ziektegedrag. Men
gedraagt zich als ‘gezonde’.
3. Staat voor de simulerende
patiënt. Hij gedraag zich als
zieke maar heeft ‘geen’
klachten of constateerbare
afwijkingen.
4. Staat voor de patiënt die een
arts bezoekt, klachten
heeft, maar bij wie geen
ziekte in medisch-
biologische zin kan worden
vastgesteld.
5. Staat voor de patiënt die een
ziekte heeft, zich daarnaar
gedraagt, maar deze ziekte
niet daadwerkelijk in
klachten ervaart. Preventief
onderzoek is onder meer toegangspoort tot deze sector van ziekte.
6. Staat voor iemand die zich ziek voelt en ziek is (medisch-biologisch), maar zich
daar niet naar gedraagt.
7. Staat voor de ‘modelpatiënt’: hij ervaart klachten, gedraagt zich ernaar en heeft een
medische diagnose.
Bedreigingen van volksgezondheid.
VTV-Model
VTV staat voor Volksgezondheid Toekomst Verkenning. De VTV verschijnt iedere vier jaar en wordt
door de RIVM opgesteld. Het geeft inzicht in de belangrijkste toekomstige opgaven op het gebied
van ziekte en gezondheid. Het RIVM doet wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van het
overheidsbeleid en het houdt toezicht op het gebied van volksgezondheid, milieu en natuur. Het
RIVM verzamelt, evalueert, integreert en verspreidt kennis over de volksgezondheid, factoren die
hierop van invloed zijn en de gevolgen van het zorgsysteem. Deze informatie brengt het RIVM naar
buiten in onder meer de Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (VTV) die elke vier jaar uitkomt.
Op basis van de VTV maakt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het
gezondheidsbeleid. In de VTV van 2018 wordt gezegd dat het goed gaat met de volksgezondheid.
We worden steeds ouder, maar mede hierdoor staan we voor een aantal grote toekomstige
opgaven. Het aantal mensen met chronische aandoeningen en sociale problemen zoals
eenzaamheid stijgt.
VTV model is de moderne variant, ontstaan uit die van Lalonde. Gaat voornamelijk om preventie.
D.m.v. het VTV model kun je goed inzien wat de aangrijpingspunten zijn voor het ontwikkelen van
preventie.
Determinanten van gezondheid (VTV):
Persoonsgebonden factoren:
Persoonsgebonden factoren ontwikkelen zich vaak via een wisselwerking tussen genen, leefstijl
en omgevingsfactoren. Deze factoren zijn dus zowel genetisch als verworven.
Erfelijke factoren (genetisch bepaalde aanleg voor bepaalde ziekten)
Verworven somatische factoren (hoog serumcholesterol, hoge bloeddruk, overgewicht,
enz.)
Verworven psychische factoren (psychosociale stress, controlebesef, copingstijl)
Omgeving:
Biotische omgeving (parasieten, bacteriën, virussen)
Fysieke omgeving (lawaai, luchtverontreiniging, verkeersonveiligheid, kwaliteit
binnenmilieu en lokale ruimtelijke ordening)
Sociale omgeving (sociale relaties, sociale cohesie, werkbelasting, sociaaleconomische
status)
Gedrag/leefstijl:
Bij leefstijlfactoren gaat het om gedrag dat een gunstige of een ongunstige invloed kan hebben
op de gezondheid, zoals lichaamsbeweging, voeding, seksueel gedrag, riskante gewoonten
zoals tabaks- en alcoholgebruik.
, Model van Lalonde
Determinanten van gezondheid zijn (Lalonde):
Biologische factoren (erfelijke factoren, veroudering, sekse)
Leefstijl/risicogedrag (bewegen, roken, alcohol, veilige seks, ontspannen, voeding)
Omgeving (sociale omgeving: naasten, sociale cohesie, voorzieningen, fysieke omgeving:
natuur & milieu, verkeer, huisvesting)
Zorgvoorzieningen (welke en hoeveelheid, kwaliteit, betaalbaarheid, beschikbaarheid en
toegankelijkheid)
Het determinantenmodel van gezondheid is een preventief ziektemodel, omdat het
aangrijpingspunten biedt om ziekte in de bevolking te voorkomen door middel van overheidsbeleid
op de factoren fysieke en sociale omgeving enerzijds en leefstijl en risicogedrag anderzijds. Dit
wordt gezondheidsbeleid genoemd (Boot, 2018, pp. 4,5).
Health field:
Het gezondheidszorgsysteem is belangrijk voor de ontwikkeling van een goede gezondheid maar hij
voegt hieraan toe dat gezondheid ook sterk wordt bepaald door de individuele leefstijl en door de
fysieke en sociale omgeving.
Er zijn 2 routes om gezondheid te bevorderen:
1. Door risicofactoren voor ziekte of ongezondheid (pathogenese) aan te pakken.
2. Door een gezonde omgeving en gezond gedrag te stimuleren (salutogenese).
Sickness, Disease en illness
Ziekte kan omschreven worden als een medisch-biologische afwijking. Ziekte is dan de
aanwezigheid van een ontsteking, een virus of handicap. Het onderscheid met gezondheid is dan
medisch, objectief vast te stellen. Voor geestelijke gezondheid gaat dat niet op, omdat het in dat
geval gaat om afwijkingen in het normale functioneren van mensen. En voor normaal functioneren
is er geen objectieve maatstaf.
Determinanten van ziekte zijn:
Disease (medisch-biologisch): Lichamelijk gebied
Staat voor aantoonbare medisch- biologische afwijking. Objectief.
Illness (ervaring): Psychische component
Staat voor de ziekte-ervaring: het zich niet wel voelen. De patiënt beoordeelt. Subjectief.
Sickness (gedrag): Sociale component
Men gedraag zich als patiënt en dat wordt ook erkend door de omgeving.
, Ziekte model van disease, illness en sickness (Boot, 2018, pp. 8,9):
Sectoren (7 soorten patiënten):
1. Staat voor onopgemerkte, doch
medisch
biologisch wel aanwezige
ziekte.
2. Staat voor ervaren klachten
waaraan geen consequenties
worden verbonden in de zin
van ziektegedrag. Men
gedraagt zich als ‘gezonde’.
3. Staat voor de simulerende
patiënt. Hij gedraag zich als
zieke maar heeft ‘geen’
klachten of constateerbare
afwijkingen.
4. Staat voor de patiënt die een
arts bezoekt, klachten
heeft, maar bij wie geen
ziekte in medisch-
biologische zin kan worden
vastgesteld.
5. Staat voor de patiënt die een
ziekte heeft, zich daarnaar
gedraagt, maar deze ziekte
niet daadwerkelijk in
klachten ervaart. Preventief
onderzoek is onder meer toegangspoort tot deze sector van ziekte.
6. Staat voor iemand die zich ziek voelt en ziek is (medisch-biologisch), maar zich
daar niet naar gedraagt.
7. Staat voor de ‘modelpatiënt’: hij ervaart klachten, gedraagt zich ernaar en heeft een
medische diagnose.
