Hoe ervaren jongeren met een migratieachtergrond de
kansengelijkheid in het onderwijs?
(Onderwijs - De Kinderombudsman, z.d.)
Naam: Sara Said Studentnummer: 500826543
Thema: Sociale inclusie Datum: 14-06-2023
Woorden:18.530 Docent: Wietse W.
Profiel: Jeugd
Opdracht: Onderzoeksverslag (scriptie)
1
,Hogeschool van Amsterdam
Social Work
Docent: Wietse W.
Uitgevoerd door:
Sara Said
Alphen aan den Rijn, juni 2023
Samenvatting
2
,Dit onderzoek richt op kansenongelijkheid in het onderwijs van jongeren met een migratieachtergrond.
Zij ervaren kansongelijkheid en dit heeft veel impact op hun schoolprestaties en toekomst. De kloof in
onderwijskansen van kinderen en jongeren is al decennia lang een bron van zorg. Ondanks het
verzamelde inzicht door onderzoekers en de implementatie van verschillende beleidsinitiatieven en
interventies, blijft onderwijsongelijkheid een aanhoudend verschijnsel. Dit probleem wordt veroorzaakt
door diverse mechanismen, waarbij verschillende factoren en betrokkenen een rol spelen. Een
voorbeeld van een factor is taalbarrière en onderschatting van het leerniveau.
De hoofdvraag is dan ook hoe jongeren de kansenongelijkheid ervaren in het onderwijs met een
migratieachtergrond. Om hier antwoord op te krijgen, heb ik zowel desk- als fieldresearch uitgevoerd.
Zo heb ik kwalitatief onderzoek gedaan en eerst naar de risicofactoren gekeken. Op macroniveau blijkt
dat jongeren met een migratieachtergrond vaker laagopgeleid zijn. Hierdoor lopen ze meer risico op
armoede en sociale uitsluiting. Dit komt doordat gezinnen met een migratieachtergrond vaak tot de
lagere sociaaleconomische klasse behoren en een taalbarrière hebben. Sociale uitsluiting kan diverse
oorzaken hebben, waaronder het niet kunnen deelnemen aan sport, buitenschoolse activiteiten en
schooluitjes. Dit kan komen door armoede (te kort aan financiële middelen). Daarnaast kunnen
psychologische klachten hiermee samenhangen. Dit zorgt voor negatieve levenservaringen en
stressklachten.
Uit onderzoek op mesoniveau blijkt dat diverse instellingen zich inzetten voor kansengelijkheid in het
onderwijs. Ook de overheid draagt hier een steentje aan bij door subsidies beschikbaar te stellen. Eén
van de subsidies geeft scholen de mogelijkheid om buitenschoolse activiteiten te organiseren voor
kinderen met een ´risico-achtergrond’. Daaronder valt een migratie-achtergrond. Sociaalwerkers
kunnen in positieve zin bijdragen aan het bevorderen van kansengelijkheid. Hiervoor is basiskennis en
bewustwording van gezinssituaties belangrijk.
Op microniveau zijn de bevindingen vooral gericht op identiteit en discriminatie. Kortom, de gevoelens
van de onderzoeksgroep. Daaruit blijkt dat uitsluiting van jongeren met een migratie-achtergrond leidt
tot een lager zelfbeeld. Zij kunnen zichzelf niet identificeren in het gegeven onderwijs. De gevoelens
van discriminatie komt onder meer naar voren tijdens het zoeken naar stages. Hierbij ervaren
leerlingen dat ze langer moeten zoeken en meer moeten solliciteren in vergelijking met Nederlandse
leerlingen.
Voor mijn fieldresearch zijn zes respondenten geïnterviewd. De resultaten van de interviews zijn
vervolgens getranscribeerd, gecodeerd (codeboom), en geanalyseerd. Uit de resultaten blijkt dat
jongeren met een migratieachtergrond inderdaad ongelijke kansen ervaren. Toch blijkt dit niet voor
alle jongeren het geval te zijn, en zijn er ook jongeren met positieve onderwijservaringen waarbij er
wel sprake is van gelijke kansen. Ook de visie van docenten is meegenomen in het onderzoek, en
cruciaal om te kunnen begrijpen waar de obstakels precies liggen in het onderwijs. Dat is dat docenten
aangeven dat er aandacht besteed moet worden aan het includeren van jongeren in het onderwijs.
Sociale uitsluiting kan als leerkracht vermeden worden door geen termen te gebruiken waarin er in het
‘wij-jullie’ wordt gesproken.
3
, Inhoudsopgaven
Inleiding: 5-6
Leeswijzer 7
1. Themaverkenning: 8-16
2. Doel- en vraagstelling 17-19
3. Analyse 20-26
4. Bronnenlijst 31-35
5. Bijlage 1 Interviews 36-85
6. Bijlage 2 Codeboom 86-95
7. Bijlage 3 Beroepsproduct 96-102
4
kansengelijkheid in het onderwijs?
(Onderwijs - De Kinderombudsman, z.d.)
Naam: Sara Said Studentnummer: 500826543
Thema: Sociale inclusie Datum: 14-06-2023
Woorden:18.530 Docent: Wietse W.
Profiel: Jeugd
Opdracht: Onderzoeksverslag (scriptie)
1
,Hogeschool van Amsterdam
Social Work
Docent: Wietse W.
Uitgevoerd door:
Sara Said
Alphen aan den Rijn, juni 2023
Samenvatting
2
,Dit onderzoek richt op kansenongelijkheid in het onderwijs van jongeren met een migratieachtergrond.
Zij ervaren kansongelijkheid en dit heeft veel impact op hun schoolprestaties en toekomst. De kloof in
onderwijskansen van kinderen en jongeren is al decennia lang een bron van zorg. Ondanks het
verzamelde inzicht door onderzoekers en de implementatie van verschillende beleidsinitiatieven en
interventies, blijft onderwijsongelijkheid een aanhoudend verschijnsel. Dit probleem wordt veroorzaakt
door diverse mechanismen, waarbij verschillende factoren en betrokkenen een rol spelen. Een
voorbeeld van een factor is taalbarrière en onderschatting van het leerniveau.
De hoofdvraag is dan ook hoe jongeren de kansenongelijkheid ervaren in het onderwijs met een
migratieachtergrond. Om hier antwoord op te krijgen, heb ik zowel desk- als fieldresearch uitgevoerd.
Zo heb ik kwalitatief onderzoek gedaan en eerst naar de risicofactoren gekeken. Op macroniveau blijkt
dat jongeren met een migratieachtergrond vaker laagopgeleid zijn. Hierdoor lopen ze meer risico op
armoede en sociale uitsluiting. Dit komt doordat gezinnen met een migratieachtergrond vaak tot de
lagere sociaaleconomische klasse behoren en een taalbarrière hebben. Sociale uitsluiting kan diverse
oorzaken hebben, waaronder het niet kunnen deelnemen aan sport, buitenschoolse activiteiten en
schooluitjes. Dit kan komen door armoede (te kort aan financiële middelen). Daarnaast kunnen
psychologische klachten hiermee samenhangen. Dit zorgt voor negatieve levenservaringen en
stressklachten.
Uit onderzoek op mesoniveau blijkt dat diverse instellingen zich inzetten voor kansengelijkheid in het
onderwijs. Ook de overheid draagt hier een steentje aan bij door subsidies beschikbaar te stellen. Eén
van de subsidies geeft scholen de mogelijkheid om buitenschoolse activiteiten te organiseren voor
kinderen met een ´risico-achtergrond’. Daaronder valt een migratie-achtergrond. Sociaalwerkers
kunnen in positieve zin bijdragen aan het bevorderen van kansengelijkheid. Hiervoor is basiskennis en
bewustwording van gezinssituaties belangrijk.
Op microniveau zijn de bevindingen vooral gericht op identiteit en discriminatie. Kortom, de gevoelens
van de onderzoeksgroep. Daaruit blijkt dat uitsluiting van jongeren met een migratie-achtergrond leidt
tot een lager zelfbeeld. Zij kunnen zichzelf niet identificeren in het gegeven onderwijs. De gevoelens
van discriminatie komt onder meer naar voren tijdens het zoeken naar stages. Hierbij ervaren
leerlingen dat ze langer moeten zoeken en meer moeten solliciteren in vergelijking met Nederlandse
leerlingen.
Voor mijn fieldresearch zijn zes respondenten geïnterviewd. De resultaten van de interviews zijn
vervolgens getranscribeerd, gecodeerd (codeboom), en geanalyseerd. Uit de resultaten blijkt dat
jongeren met een migratieachtergrond inderdaad ongelijke kansen ervaren. Toch blijkt dit niet voor
alle jongeren het geval te zijn, en zijn er ook jongeren met positieve onderwijservaringen waarbij er
wel sprake is van gelijke kansen. Ook de visie van docenten is meegenomen in het onderzoek, en
cruciaal om te kunnen begrijpen waar de obstakels precies liggen in het onderwijs. Dat is dat docenten
aangeven dat er aandacht besteed moet worden aan het includeren van jongeren in het onderwijs.
Sociale uitsluiting kan als leerkracht vermeden worden door geen termen te gebruiken waarin er in het
‘wij-jullie’ wordt gesproken.
3
, Inhoudsopgaven
Inleiding: 5-6
Leeswijzer 7
1. Themaverkenning: 8-16
2. Doel- en vraagstelling 17-19
3. Analyse 20-26
4. Bronnenlijst 31-35
5. Bijlage 1 Interviews 36-85
6. Bijlage 2 Codeboom 86-95
7. Bijlage 3 Beroepsproduct 96-102
4
