Hoofdstuk 2 – Basics over communicatie
2.1 Basisbegrippen
► Communicatie is een proces van twee- richtingsverkeer waarbij zowel de zender als
de ontvanger actief zijn. Beiden kunnen van positie wisselen. Communicatie is daarom
een interactief proces. Interactie is geen voorwaarde, maar wel essentieel voor
communicatie.
► Het klassieke model van communicatie bestaat uit: zender - boodschap – medium -
ontvanger (ZBMO-model). Door feedback van de ontvanger en terugkoppeling van de
zender ontstaat er interactie.
► Encoderen en decoderen
- Encoderen = omzetten van gedachte (denken) in woorden en beeld.
- Decoderen = omzetten van boodschap in gedachten (denken).
► Feedback en terugkoppeling
- De reactie van de ontvanger noemen we feedback.
- Als de zender reageert op de ontvanger, noemen we dit terugkoppeling.
► Ruis is een verstoring in de communicatie.
- Interne ruis = als iemand slist en hem je daardoor niet goed kunt verstaan.
- Externe ruis = factoren buiten communicatieproces. Zoals muziek op een festival.
► Redundantie is herhaling van dezelfde informatie/ overtollige informatie.
► Referentiekader en context
- Referentiekader = geheel van gewoonten, regels, ervaringen, normen en
waarden waarop de ontvanger zijn denken en handelen baseert.
- Empathie = inlevingsvermogen in iemand.
- Interculturele communicatie = het communiceren van mensen uit verschillende
culturen.
► Het klassieke basismodel houdt in dat de ontvanger een passieve rol speelt in de
communicatie. Communicatie is echter tweerichtingsverkeer waarbij de rollen van
zender en ontvanger continu wisselen.
,2.2 Soorten communicatie
►Verbale communicatie gaat over gesproken en geschreven taal. Bij non-verbale
communicatie gebruikt de zender niet- talige vormen van communicatie zoals een blik of
gebaar.
2.3 Communicatietheorieën
► Er zijn verschillende theorieën over de invloed van massacommunicatie:
- Bij de stimulus-responstheorie bepaalt de zender wat de ontvanger denkt of
doet. (Injectienaaldtheorie).
- Volgens de two step flow-theorie laten mensen zich sterk beïnvloeden door
anderen uit de media en hun sociale omgeving.
- De theorie van uses and gratifications houdt in dat mensen de informatie
selecteren en gebruiken die ze nuttig lijkt.
- Volgens de agendasettingtheorie bepalen de media niet wat we denken maar wel
waarover we denken.
- Tegenwoordig communiceren we in netwerken waarbij de interactiviteit centraal
staat. Dit noem je netwerkmodellen.
► Framing is het inkaderen van een boodschap. Dit betekent dat je mensen overtuigd
om informatie op een bepaalde manier te presenteren. Hierbij kies je er bewust voor om
bepaalde woorden en beelden te gebruiken waarbij je zaken uitlicht (denk aan plofkip bij
Mac). Bij labeling kies je een specifiek woord met een emotionele lading die framing
expliciet maakt.
2.3 Communicatiemodaliteit
► Een communicatiemodaliteit is een communicatiewijze die zich onderscheid van
andere vormen van communicatie.
► Er zijn verschillende communicatiemodaliteiten zoals:
1. Voorlichting = is bewust gegeven hulp bij menings- en besluitvorming door
middel van communicatie.
2. Public relations = is het stelselmatig bevorderen van wederzijds begrip tussen een
organisatie en haar stakeholders.
3. Reclame = is overtuigende informatie over merken of organisaties via gekochte
en betaalde ruimte in de media.
4. Propaganda = is gericht op anderen overtuigen van ideeën.
, Hoofdstuk 5 – Communicatie Canvas
5.1 Visie op de aanpak van communicatie
► Communicatiemedewerkers laten zich te veel leiden door de waan van de dag. Het
management wil geen mensen die de hele dag “dingetjes doen”, ze willen een
doordachte aanpak met goede verantwoording.
► Je maakt geen allesomvattend communicatieplan meer, maar een communicatie
aanpak voor een specifieke vraag.
► Je begint het Communicatie Canvas met een oriënterende analyse. Wat is de
organisatievraag en wie is daarbij de probleemeigenaar, wat is de urgentie en wie zijn
de betrokken stakeholders? Je vraagt je ook af in hoeverre de organisatievraag met
communicatie is op te lossen. Een brede interne en externe analyse leggen het
fundament voor je aanpak van de communicatie.
5.2 Elementen van het communicatiecanvas
► Er zijn 3 lagen:
- Onderzoek: Organisatieanalyse, interne en externe analyse.
- Strategie: Positionering, propositie en concept.
- Uitvoering: Content, middelen, tijd en budget.
► Er zijn 12 elementen binnen het communicatiecanvas:
► Organisatie- en communicatievraag
- Wat is de organisatievraag?
- Hoe kan de communicatie bijdragen aan het oplossen van de organisatievraag?
► Interne analyse
- Wat zijn de missie, de visie en de collectieve ambitie?
- Wat zijn de structuur en de cultuur van de organisatie?
► Externe analyse
- Welke trends en ontwikkelingen zijn voor de organisatie relevant?
- Wie zijn de belangrijkste concurrenten?
► Stakeholders/ doelgroepen
- Welke betrokkenheid en invloed hebben de stakeholders?
- Welke segmentatie passen we toe bij de doelgroepen?
► Positionering
- Wat maakt de organisatie of het merk onderscheidend?
► Propositie
- Wat is de belofte van de organisatie?
- Wat zijn daar de bewijzen voor?
► Strategie
- Wat communiceert de organisatie wanneer, hoe en met wie?
► Concept
- Welk creatief idee is bepalend voor alle uitingen in tekst en beeld?
2.1 Basisbegrippen
► Communicatie is een proces van twee- richtingsverkeer waarbij zowel de zender als
de ontvanger actief zijn. Beiden kunnen van positie wisselen. Communicatie is daarom
een interactief proces. Interactie is geen voorwaarde, maar wel essentieel voor
communicatie.
► Het klassieke model van communicatie bestaat uit: zender - boodschap – medium -
ontvanger (ZBMO-model). Door feedback van de ontvanger en terugkoppeling van de
zender ontstaat er interactie.
► Encoderen en decoderen
- Encoderen = omzetten van gedachte (denken) in woorden en beeld.
- Decoderen = omzetten van boodschap in gedachten (denken).
► Feedback en terugkoppeling
- De reactie van de ontvanger noemen we feedback.
- Als de zender reageert op de ontvanger, noemen we dit terugkoppeling.
► Ruis is een verstoring in de communicatie.
- Interne ruis = als iemand slist en hem je daardoor niet goed kunt verstaan.
- Externe ruis = factoren buiten communicatieproces. Zoals muziek op een festival.
► Redundantie is herhaling van dezelfde informatie/ overtollige informatie.
► Referentiekader en context
- Referentiekader = geheel van gewoonten, regels, ervaringen, normen en
waarden waarop de ontvanger zijn denken en handelen baseert.
- Empathie = inlevingsvermogen in iemand.
- Interculturele communicatie = het communiceren van mensen uit verschillende
culturen.
► Het klassieke basismodel houdt in dat de ontvanger een passieve rol speelt in de
communicatie. Communicatie is echter tweerichtingsverkeer waarbij de rollen van
zender en ontvanger continu wisselen.
,2.2 Soorten communicatie
►Verbale communicatie gaat over gesproken en geschreven taal. Bij non-verbale
communicatie gebruikt de zender niet- talige vormen van communicatie zoals een blik of
gebaar.
2.3 Communicatietheorieën
► Er zijn verschillende theorieën over de invloed van massacommunicatie:
- Bij de stimulus-responstheorie bepaalt de zender wat de ontvanger denkt of
doet. (Injectienaaldtheorie).
- Volgens de two step flow-theorie laten mensen zich sterk beïnvloeden door
anderen uit de media en hun sociale omgeving.
- De theorie van uses and gratifications houdt in dat mensen de informatie
selecteren en gebruiken die ze nuttig lijkt.
- Volgens de agendasettingtheorie bepalen de media niet wat we denken maar wel
waarover we denken.
- Tegenwoordig communiceren we in netwerken waarbij de interactiviteit centraal
staat. Dit noem je netwerkmodellen.
► Framing is het inkaderen van een boodschap. Dit betekent dat je mensen overtuigd
om informatie op een bepaalde manier te presenteren. Hierbij kies je er bewust voor om
bepaalde woorden en beelden te gebruiken waarbij je zaken uitlicht (denk aan plofkip bij
Mac). Bij labeling kies je een specifiek woord met een emotionele lading die framing
expliciet maakt.
2.3 Communicatiemodaliteit
► Een communicatiemodaliteit is een communicatiewijze die zich onderscheid van
andere vormen van communicatie.
► Er zijn verschillende communicatiemodaliteiten zoals:
1. Voorlichting = is bewust gegeven hulp bij menings- en besluitvorming door
middel van communicatie.
2. Public relations = is het stelselmatig bevorderen van wederzijds begrip tussen een
organisatie en haar stakeholders.
3. Reclame = is overtuigende informatie over merken of organisaties via gekochte
en betaalde ruimte in de media.
4. Propaganda = is gericht op anderen overtuigen van ideeën.
, Hoofdstuk 5 – Communicatie Canvas
5.1 Visie op de aanpak van communicatie
► Communicatiemedewerkers laten zich te veel leiden door de waan van de dag. Het
management wil geen mensen die de hele dag “dingetjes doen”, ze willen een
doordachte aanpak met goede verantwoording.
► Je maakt geen allesomvattend communicatieplan meer, maar een communicatie
aanpak voor een specifieke vraag.
► Je begint het Communicatie Canvas met een oriënterende analyse. Wat is de
organisatievraag en wie is daarbij de probleemeigenaar, wat is de urgentie en wie zijn
de betrokken stakeholders? Je vraagt je ook af in hoeverre de organisatievraag met
communicatie is op te lossen. Een brede interne en externe analyse leggen het
fundament voor je aanpak van de communicatie.
5.2 Elementen van het communicatiecanvas
► Er zijn 3 lagen:
- Onderzoek: Organisatieanalyse, interne en externe analyse.
- Strategie: Positionering, propositie en concept.
- Uitvoering: Content, middelen, tijd en budget.
► Er zijn 12 elementen binnen het communicatiecanvas:
► Organisatie- en communicatievraag
- Wat is de organisatievraag?
- Hoe kan de communicatie bijdragen aan het oplossen van de organisatievraag?
► Interne analyse
- Wat zijn de missie, de visie en de collectieve ambitie?
- Wat zijn de structuur en de cultuur van de organisatie?
► Externe analyse
- Welke trends en ontwikkelingen zijn voor de organisatie relevant?
- Wie zijn de belangrijkste concurrenten?
► Stakeholders/ doelgroepen
- Welke betrokkenheid en invloed hebben de stakeholders?
- Welke segmentatie passen we toe bij de doelgroepen?
► Positionering
- Wat maakt de organisatie of het merk onderscheidend?
► Propositie
- Wat is de belofte van de organisatie?
- Wat zijn daar de bewijzen voor?
► Strategie
- Wat communiceert de organisatie wanneer, hoe en met wie?
► Concept
- Welk creatief idee is bepalend voor alle uitingen in tekst en beeld?
