Gezondheidspsychologie
Psychologie: (=het wetenschappelijk onderzoek naar mentale, psychosociale en
biologische processen en gedragsmatig functioneren).
- Basis wordt gevormd door empirisme = het elementaire principe dat we de wereld via
zintuiglijke waarneming kunnen leren kennen.
Wat is gezondheid? / Veranderende perspectieven
Gezondheid is een woord dat de meeste mensen gebruiken zonder te beseffen dat dit begrip
voor verschillende mensen en verschillende perioden in de geschiedenis, in verschillende
families, sociale klassen, culturen en andere betekenis kan hebben.
Vroeger gebruikte we het biomedisch model, nu hanteren we het bio-psycho-sociaalmodel.
Deze twee modellen hanteren het verschil tussen voor WO-II en erna.
Biomedisch model van ziekte, ook wel bekend als het diagnose-receptmodel
Bij dit model wordt aangenomen dat een symptoom van een ziekte een achterliggende
pathologie heeft die hopelijk (maar niet onvermijdelijk) via medische interventie kan worden
genezen.
Als we dit strikt bekijken zou dit ertoe lijden dat de voorstanders alleen met objectieve feiten
te maken hebben.
Echter wordt het biomedische standpunt wel reductionistisch genoemd, waarbij het een
elementair idee is, waarbij de geest, de materie (lichaam) en het menselijk gedrag
gereduceerd kunnen worden tot het niveau van cellen of het neurale of biochemische
activiteit, en dat ze op dit niveau verklaard kunnen worden.
- Het reductionisme negeert daarmee dat verschillende mensen op verschillende
wijzen kunnen reageren op eenzelfde ziekte.
Biopsychosociaal ziektemodel
Terwijl het biomedisch model zich enkel bezighoudt met de objectieve kant van gezondheid,
hanteert het biopsychosociaal model dezelfde visie, maar voegt daar ook nog de subjectieve
of belevingskant bij. Dit is het model waarop de gezondheidspsychologie zich focust.
- Dus: het standpunt dat ziekten en symptomen door een combinatie van lichamelijke,
sociale, culturele en psychosociale factoren kunnen worden verklaard.
Dit model vormt een complex en multidimensionaal, maar potentieel vollediger handvat voor
het bestuderen van de menselijke beleving van ziekte en gezondheid dan het biomedische
model.
Voorbeeld. Stressrijke situaties kunnen maken dat iemand chronisch vermoeid wordt, of tot
chronische pijn lijdt. Het gedrag dat je stelt kan een invloed hebben op je pijn. Cognities heeft
te maken met de wijze waarop je denkt over de wijze en het ontstaan van de ziekte.
Therapietrouw: als je andere visie hebt op de ziekte dan je dokter, dan geloof je niet in de
voorgeschreven behandeling en haak je af.
Psychologie: (=het wetenschappelijk onderzoek naar mentale, psychosociale en
biologische processen en gedragsmatig functioneren).
- Basis wordt gevormd door empirisme = het elementaire principe dat we de wereld via
zintuiglijke waarneming kunnen leren kennen.
Wat is gezondheid? / Veranderende perspectieven
Gezondheid is een woord dat de meeste mensen gebruiken zonder te beseffen dat dit begrip
voor verschillende mensen en verschillende perioden in de geschiedenis, in verschillende
families, sociale klassen, culturen en andere betekenis kan hebben.
Vroeger gebruikte we het biomedisch model, nu hanteren we het bio-psycho-sociaalmodel.
Deze twee modellen hanteren het verschil tussen voor WO-II en erna.
Biomedisch model van ziekte, ook wel bekend als het diagnose-receptmodel
Bij dit model wordt aangenomen dat een symptoom van een ziekte een achterliggende
pathologie heeft die hopelijk (maar niet onvermijdelijk) via medische interventie kan worden
genezen.
Als we dit strikt bekijken zou dit ertoe lijden dat de voorstanders alleen met objectieve feiten
te maken hebben.
Echter wordt het biomedische standpunt wel reductionistisch genoemd, waarbij het een
elementair idee is, waarbij de geest, de materie (lichaam) en het menselijk gedrag
gereduceerd kunnen worden tot het niveau van cellen of het neurale of biochemische
activiteit, en dat ze op dit niveau verklaard kunnen worden.
- Het reductionisme negeert daarmee dat verschillende mensen op verschillende
wijzen kunnen reageren op eenzelfde ziekte.
Biopsychosociaal ziektemodel
Terwijl het biomedisch model zich enkel bezighoudt met de objectieve kant van gezondheid,
hanteert het biopsychosociaal model dezelfde visie, maar voegt daar ook nog de subjectieve
of belevingskant bij. Dit is het model waarop de gezondheidspsychologie zich focust.
- Dus: het standpunt dat ziekten en symptomen door een combinatie van lichamelijke,
sociale, culturele en psychosociale factoren kunnen worden verklaard.
Dit model vormt een complex en multidimensionaal, maar potentieel vollediger handvat voor
het bestuderen van de menselijke beleving van ziekte en gezondheid dan het biomedische
model.
Voorbeeld. Stressrijke situaties kunnen maken dat iemand chronisch vermoeid wordt, of tot
chronische pijn lijdt. Het gedrag dat je stelt kan een invloed hebben op je pijn. Cognities heeft
te maken met de wijze waarop je denkt over de wijze en het ontstaan van de ziekte.
Therapietrouw: als je andere visie hebt op de ziekte dan je dokter, dan geloof je niet in de
voorgeschreven behandeling en haak je af.
