3 kaarten, kaartvaardigheden en kaartbeeld
3.1 wat is een kaart?
De kaart en de atlas zijn de onmisbare aardrijkskundige hulpmiddelen bij het verkennen en
onderzoeken van de geografische ruimte en de daarin voorkomende ruimtelijke elementen en
processen.
Veel Nederlanders zijn kaartanalfabeet. Dit wordt veroorzaakt door een gebrekkig kaartbegrip of
plattegrondbesef, mede ontstaan door de eenzijdige aandacht voor het aanleren van parate
topografische kennis en door te weinig aandacht voor ruimtelijke oriëntatie, het werkelijk leren
kaartlezen en het trainen van kaartvaardigheden op de basisschool en in de basisvorming van het
voortgezet onderwijs.
Door een steeds complexere inrichting en de toenemende mobiliteit, wordt het steeds belangrijker
dat men zich ruimtelijk kan oriënteren, zowel in de werkelijkheid als op de kaart.
Kaartlezen wordt steeds meer gezien als vorm van sociale zelfredzaamheid. Zonder de hulp van
andere materialen zich toch kunnen oriënteren in een onbekende omgeving.
3.1.1 Loodrechtperspectief
Om de overgang van echt (driedimensionaal) naar kaart (tweedimensionaal) te begrijpen, moet je je
een heldere voorstelling kunnen maken van de volgende vier stadia en hun specifieke kenmerken:
1. Grondperspectief grondfoto’s
2. Vogelvluchtperspectief panoramafoto’s
3. Loodrechtperspectief loodrechtopnames of luchtfoto’s
4. Plattegrond en topografische kaart
Grondperspectief: grondfoto’s
Met een grondfoto kan je uitstekend het hoogteverschil waarnemen, maar er is absoluut gen
overzicht van de totale plaats. Zonder vliegtuig kan je geen kaart maken van veel steden.
Om het totale overzicht te zien moet er dus een panoramafoto worden gemaakt
Vogelvluchtperspectief: panoramafoto’s
Vanuit vogelvluchtperspectief zijn er bijvoorbeeld niet alleen bomen en een kerk te zien wat je ziet
als je kijkt vanaf de grond maar je ziet ook alle zijstraten, huizen en andere gebouwen. Met een
panoramafoto kan je nog steeds hoogteverschillen waarnemen tussen verschillende gebouwen. Dit
komt doordat de foto niet recht maar schuin wordt genomen. Dit zorgt er ook voor dat er bepaalde
beelden anders worden weergegeven dan dat ze in werkelijkheid zijn. De schaal is overal anders.
Loodrechtperspectief: loodrechtopnames of luchtfoto’s
Vanuit loordrechtperspectief heb je een perfect overzicht over een stad. De structuur van de gehele
stad wordt duidelijk. Alle hoogte verschillende zijn echter wel verdwenen. De loodrechte luchtfoto
wordt door een opening in de vloer vanuit een vliegtuig gemaakt. Hiervan kunnen wel kaarten
worden gemaakt.
Plattegrond of topografische kaart
Alles lijkt plat-op-de-grond te liggen, vandaar het woord plattegrond. Op een kaart zijn mobiele
elementen weggelaten, maar je kunt veel beter zien waarvoor alles gebruikt wordt. Een plattegrond
heeft een schaal van 1:10000. Wanneer een kaart een schaal van 1:25000 is op deze kaart 6 x zoveel
afgebeeld. Dit betekend dat er stukken worden samengevoegd omdat het anders niet past. Dus
huizen, flats en kantoren worden samengevoegd tot bebouwing. Als dit gebeurd op een kaart
noemen ze dat vereenvoudiging of generalisatie.
3.1 wat is een kaart?
De kaart en de atlas zijn de onmisbare aardrijkskundige hulpmiddelen bij het verkennen en
onderzoeken van de geografische ruimte en de daarin voorkomende ruimtelijke elementen en
processen.
Veel Nederlanders zijn kaartanalfabeet. Dit wordt veroorzaakt door een gebrekkig kaartbegrip of
plattegrondbesef, mede ontstaan door de eenzijdige aandacht voor het aanleren van parate
topografische kennis en door te weinig aandacht voor ruimtelijke oriëntatie, het werkelijk leren
kaartlezen en het trainen van kaartvaardigheden op de basisschool en in de basisvorming van het
voortgezet onderwijs.
Door een steeds complexere inrichting en de toenemende mobiliteit, wordt het steeds belangrijker
dat men zich ruimtelijk kan oriënteren, zowel in de werkelijkheid als op de kaart.
Kaartlezen wordt steeds meer gezien als vorm van sociale zelfredzaamheid. Zonder de hulp van
andere materialen zich toch kunnen oriënteren in een onbekende omgeving.
3.1.1 Loodrechtperspectief
Om de overgang van echt (driedimensionaal) naar kaart (tweedimensionaal) te begrijpen, moet je je
een heldere voorstelling kunnen maken van de volgende vier stadia en hun specifieke kenmerken:
1. Grondperspectief grondfoto’s
2. Vogelvluchtperspectief panoramafoto’s
3. Loodrechtperspectief loodrechtopnames of luchtfoto’s
4. Plattegrond en topografische kaart
Grondperspectief: grondfoto’s
Met een grondfoto kan je uitstekend het hoogteverschil waarnemen, maar er is absoluut gen
overzicht van de totale plaats. Zonder vliegtuig kan je geen kaart maken van veel steden.
Om het totale overzicht te zien moet er dus een panoramafoto worden gemaakt
Vogelvluchtperspectief: panoramafoto’s
Vanuit vogelvluchtperspectief zijn er bijvoorbeeld niet alleen bomen en een kerk te zien wat je ziet
als je kijkt vanaf de grond maar je ziet ook alle zijstraten, huizen en andere gebouwen. Met een
panoramafoto kan je nog steeds hoogteverschillen waarnemen tussen verschillende gebouwen. Dit
komt doordat de foto niet recht maar schuin wordt genomen. Dit zorgt er ook voor dat er bepaalde
beelden anders worden weergegeven dan dat ze in werkelijkheid zijn. De schaal is overal anders.
Loodrechtperspectief: loodrechtopnames of luchtfoto’s
Vanuit loordrechtperspectief heb je een perfect overzicht over een stad. De structuur van de gehele
stad wordt duidelijk. Alle hoogte verschillende zijn echter wel verdwenen. De loodrechte luchtfoto
wordt door een opening in de vloer vanuit een vliegtuig gemaakt. Hiervan kunnen wel kaarten
worden gemaakt.
Plattegrond of topografische kaart
Alles lijkt plat-op-de-grond te liggen, vandaar het woord plattegrond. Op een kaart zijn mobiele
elementen weggelaten, maar je kunt veel beter zien waarvoor alles gebruikt wordt. Een plattegrond
heeft een schaal van 1:10000. Wanneer een kaart een schaal van 1:25000 is op deze kaart 6 x zoveel
afgebeeld. Dit betekend dat er stukken worden samengevoegd omdat het anders niet past. Dus
huizen, flats en kantoren worden samengevoegd tot bebouwing. Als dit gebeurd op een kaart
noemen ze dat vereenvoudiging of generalisatie.
