SAMENVATTINGEN H11
KENMERKENDE ASPECTEN:
Rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie
Het in de praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme
/nationaalsocialisme
De crisis van het wereldkapitalisme
Het voeren van twee wereldoorlogen
Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de
betrokkenheid van burgerbevolking bij oorlogvoering
BEGRIPPEN
communicatiemiddel
consumptiemaatschappij
cultuurpessimisme
economische crisis
ideologie
massaorganisatie
propaganda
segregatie
totalitarisme
tweede industriële revolutie
wereldkapitalisme
wereldoorlog
, 11.1. EEN MODERNE WERELD
3 nieuwe ontwikkelingen rond 1900:
1. Bevolkingsgroei: vooral in West-Europese steden en industriegebieden steef het inwonertal
snel, onder andere te danken aan de nieuwe inzichten in ziekte bestrijding. Louis Pasteur
ontdekte de bacillen die een aantal ziektes veroorzaken waardoor er bestrijding kon komen.
2. Sneller transport: door nieuwe vervoersmiddelen als de auto, metro, tram en later vliegtuig
werd de wereld als het ware kleiner. Er waren veel auto uitvinders en ondernemers, het
aantal klimeter rails nam toe en het Panamakanaal (1903-1914) zorgde voor enorme
besparing van tijd en brandstof.
3. Nieuw communicatie middelen: hierdoor konden cultuur, kennis en informatie op een
snellere manier overgebracht worden op een groot publiek. Mensen kregen thuis radio’s,
bioscoop werd geïntroduceerd door Pathé en de telefoon kwam.
Deze ontwikkelingen veranderde de samenleving in West-Europa en de VS ingrijpend en de moderne
samenleving ontstond, die toenemende mate ook een massasamenleving werd.
Rond 1875 kwam de technologische ontwikkeling in een stroomversnelling en deze ontwikkeling
wordt de tweede industriële revolutie genoemd:
Het onderscheidde zich van de eerste revolutie door het gebruikt van elektriciteit, staal en
verbrandingsmotoren op diesel of benzine.
Er ontstonden nieuwe industrieën: chemische- en elektrotechnische industrie
Voordelen:
Sneller en goedkoper produceren, onder andere door de lopende band
Handige en interessante nieuwe producten in het huishouden
Betere communicatie middelen
Snellere vervoersmiddelen: steeds grotere groep ging de wereld ontdekken
Nadelen:
Cultuurpessimisme: mensen hadden zorgen over de massasamenleving en waren overtuigd
dat de westerse beschaving op korte termijn ten onder zal gaan. Oswald Spengler bekende
vertegenwoordiger van deze stroming (ondergang van het Avondland, 1918-1922).
Maar een klein deel profiteerde en een groot deel van de bevolking leefde in armoede en
onder slechte omstandigheden
De bevolking lukte het niet om het zelf te veranderen en overheden gingen een actievere rol spelen:
Woningwijken aanleggen die moesten voldoen aan de woningwet van 1901
Instanties opgericht om toezicht te houden en regeringen te adviseren over gezondheidzorg
Onderwijs voor grotere groepen mensen toegankelijk maken,
o Groot-Brittannië: Education Acts, ieder kind recht op onderwijs en leerplicht tot 14
o Nederland: leerplicht wet 1900 voor kinderen van 6 tot 12
Waar overheden zich niet bewust van waren is dat de nieuwe technieken een rol speelde bij de
rivaliteit tussen landen (produceren wapens). Groot-Brittannië was aan het begin van de 20 e eeuw
het belangrijkste land ter wereld met veel kolonies. Andere landen wilde niet achterblijven, daarom
ging de Duitse Keizer Wilhelm II de industrie (voor wapens) op volle kracht laten draaien.
propaganda: politieke partijen gingen radio/bioscoop misbruiken om massa op te hitsen/misleiden
KENMERKENDE ASPECTEN:
Rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie
Het in de praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme
/nationaalsocialisme
De crisis van het wereldkapitalisme
Het voeren van twee wereldoorlogen
Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de
betrokkenheid van burgerbevolking bij oorlogvoering
BEGRIPPEN
communicatiemiddel
consumptiemaatschappij
cultuurpessimisme
economische crisis
ideologie
massaorganisatie
propaganda
segregatie
totalitarisme
tweede industriële revolutie
wereldkapitalisme
wereldoorlog
, 11.1. EEN MODERNE WERELD
3 nieuwe ontwikkelingen rond 1900:
1. Bevolkingsgroei: vooral in West-Europese steden en industriegebieden steef het inwonertal
snel, onder andere te danken aan de nieuwe inzichten in ziekte bestrijding. Louis Pasteur
ontdekte de bacillen die een aantal ziektes veroorzaken waardoor er bestrijding kon komen.
2. Sneller transport: door nieuwe vervoersmiddelen als de auto, metro, tram en later vliegtuig
werd de wereld als het ware kleiner. Er waren veel auto uitvinders en ondernemers, het
aantal klimeter rails nam toe en het Panamakanaal (1903-1914) zorgde voor enorme
besparing van tijd en brandstof.
3. Nieuw communicatie middelen: hierdoor konden cultuur, kennis en informatie op een
snellere manier overgebracht worden op een groot publiek. Mensen kregen thuis radio’s,
bioscoop werd geïntroduceerd door Pathé en de telefoon kwam.
Deze ontwikkelingen veranderde de samenleving in West-Europa en de VS ingrijpend en de moderne
samenleving ontstond, die toenemende mate ook een massasamenleving werd.
Rond 1875 kwam de technologische ontwikkeling in een stroomversnelling en deze ontwikkeling
wordt de tweede industriële revolutie genoemd:
Het onderscheidde zich van de eerste revolutie door het gebruikt van elektriciteit, staal en
verbrandingsmotoren op diesel of benzine.
Er ontstonden nieuwe industrieën: chemische- en elektrotechnische industrie
Voordelen:
Sneller en goedkoper produceren, onder andere door de lopende band
Handige en interessante nieuwe producten in het huishouden
Betere communicatie middelen
Snellere vervoersmiddelen: steeds grotere groep ging de wereld ontdekken
Nadelen:
Cultuurpessimisme: mensen hadden zorgen over de massasamenleving en waren overtuigd
dat de westerse beschaving op korte termijn ten onder zal gaan. Oswald Spengler bekende
vertegenwoordiger van deze stroming (ondergang van het Avondland, 1918-1922).
Maar een klein deel profiteerde en een groot deel van de bevolking leefde in armoede en
onder slechte omstandigheden
De bevolking lukte het niet om het zelf te veranderen en overheden gingen een actievere rol spelen:
Woningwijken aanleggen die moesten voldoen aan de woningwet van 1901
Instanties opgericht om toezicht te houden en regeringen te adviseren over gezondheidzorg
Onderwijs voor grotere groepen mensen toegankelijk maken,
o Groot-Brittannië: Education Acts, ieder kind recht op onderwijs en leerplicht tot 14
o Nederland: leerplicht wet 1900 voor kinderen van 6 tot 12
Waar overheden zich niet bewust van waren is dat de nieuwe technieken een rol speelde bij de
rivaliteit tussen landen (produceren wapens). Groot-Brittannië was aan het begin van de 20 e eeuw
het belangrijkste land ter wereld met veel kolonies. Andere landen wilde niet achterblijven, daarom
ging de Duitse Keizer Wilhelm II de industrie (voor wapens) op volle kracht laten draaien.
propaganda: politieke partijen gingen radio/bioscoop misbruiken om massa op te hitsen/misleiden
