Samenvatting syllabus economie
Hoofdstuk 1 – Basisbegrippen
Economische wetenschap
Economie gaat over behoeften en middelen, zoals geld, om in deze behoeften te voorzien. Welvaart
is de mate waarin mensen met de beschikbare schaarse middelen in hun behoeften kunnen voorzien.
Welzijn is de mate van tevredenheid over die behoeftebevrediging. Economie is de wetenschap die
zich bezig houdt met de bestudering van het menselijk gedrag voor zover dit samenhangt met het
streven naar bevrediging van behoeften met schaarse, alternatief aanwendbare middelen. De beperking
van middelen om in behoeften te voorzien dwingt mensen om keuzes te maken. De afweging tussen
de keuzes wordt bepaald door de opportuniteitskosten: de kosten van het niet uitvoeren van andere
opties. Een belangrijke aanname hierbij is dat mensen rationeel handelen.
Micro- en macro-economie
Micro-economie heeft vooral het gedrag van individuele producenten en consumenten tot
onderwerp. Het probeert te verklaren waarom een goed een bepaalde prijs heeft, wat de productie van
een bedrijf bepaalt en hoeveel uren arbeid een werknemer bereid is te verrichten. Bij micro-economie
gaat het om relatief kleine eenheden van analyse. Macro-economie is in het bijzonder gericht op het
bestuderen van de nationale economie in haar totaliteit of de wisselwerking tussen de economieën
van verschillende landen. Macro-economen proberen het gedrag van deze 'aggregaten' en
gemiddelden te verklaren en de onderlinge verbanden aan het licht te brengen. Deze aggregaten zijn
echter wel gebaseerd op micro-economische processen.
Een probleem in de economische wetenschap is dat de samenhang tussen verschillende economische
verschijnselen vaak veel te ingewikkeld is om het geheel te overzien. Daarom werkt men met de
ceteris paribus-veronderstelling: Als één variabele verandert, blijven de overige factoren gelijk.
Transactiekosten: elke uitwisseling van goederen en diensten vereist een inspanning. In veel gevallen
is de prijs die de consument betaalt veel hoger dan de productiekosten van het goed plus de winst.
Economen die zich bezighouden met transactiekosten worden institutionele economen genoemd.
Instituties zijn wetten, gedragsregels en instanties die vorm geven aan het menselijk handelen.
Macro-economische vraagstukken
- Economische groei: conjunctuur en structuur
- Werkloosheid
- Inflatie
- Armoede
- Schuldenvraagstuk
- Milieu en natuur: duurzame groei
Hoofdstuk 2 – Vraag en aanbod
De vraagfunctie is het verband tussen de prijs en de hoeveelheid die bij zo’n prijs gevraagd wordt. De
aanbodfunctie is het verband tussen de prijs en de hoeveelheid die bij zo’n prijs aangeboden wordt.
Op de markt worden vraag en aanbod met elkaar geconfronteerd en vindt prijsvorming plaats. Er
zijn verschillende marktvormen en de overheid speelt een belangrijke rol in de prijsvorming.
, Bij een verkooptransactie zijn altijd een vrager en een aanbieder betrokken. Het geheel van vraag en
aanbod noemen we de markt. Hierbij valt onderscheid te maken tussen een concrete markt (fysieke
plaats) en een abstracte markt (netwerk van relaties tussen kopers en verkopers).
De vraagfunctie
Over het algemeen streven consumenten naar nutsmaximalisatie, oftewel een zo groot mogelijke
behoeftebevrediging. In de economie wordt de vraag gedefinieerd als de hoeveelheid van een goed
die een koper bereid is te kopen tegen een bepaalde prijs.
De vraag naar een product wordt beïnvloed door:
1. De prijs van het product.
2. De prijs van substituut-producten die een alternatief vormen.
3. De prijs van complementaire producten die je bij het oorspronkelijke product nodig hebt.
Hierbij geldt de ceteris paribus-voorwaarden. Als deze voorwaarden veranderen, zal de hele
vraagcurve naar links of rechts verschuiven. De volgende omstandigheden kunnen dit veroorzaken:
a. De behoeftenschema’s van de consumenten.
b. De inkomens van de consumenten.
c. De prijzen van andere goederen.
d. Het aantal consumenten.
Aanbod
In de economie wordt aanbod gedefinieerd als de hoeveelheid dat een producent bereid is te
produceren en te verkopen tegen elke mogelijke prijs.
Ceteris paribus-voorwaarden die de aanbodfunctie beïnvloeden:
- De kosten van de productiefactoren: marginale kosten zoals arbeidskosten.
- Stand van de techniek.
- Het aantal producenten.
De markt: volkomen concurrentie
Een markt is volkomen concurrentie wanneer:
1. Er sprake is van een homogeen goed.
2. De markt transparant is.
3. Er een groot aantal vragers en aanbieders is.
4. De markt vrij toegankelijk is.
Overheidsingrijpen: de overheid kan ingrijpen op de markt door bijvoorbeeld een minimum of
maximum prijs in te stellen. Hierdoor kan een vraag- of aanbodtekort ontstaan.
2
R. van Stel
Hoofdstuk 1 – Basisbegrippen
Economische wetenschap
Economie gaat over behoeften en middelen, zoals geld, om in deze behoeften te voorzien. Welvaart
is de mate waarin mensen met de beschikbare schaarse middelen in hun behoeften kunnen voorzien.
Welzijn is de mate van tevredenheid over die behoeftebevrediging. Economie is de wetenschap die
zich bezig houdt met de bestudering van het menselijk gedrag voor zover dit samenhangt met het
streven naar bevrediging van behoeften met schaarse, alternatief aanwendbare middelen. De beperking
van middelen om in behoeften te voorzien dwingt mensen om keuzes te maken. De afweging tussen
de keuzes wordt bepaald door de opportuniteitskosten: de kosten van het niet uitvoeren van andere
opties. Een belangrijke aanname hierbij is dat mensen rationeel handelen.
Micro- en macro-economie
Micro-economie heeft vooral het gedrag van individuele producenten en consumenten tot
onderwerp. Het probeert te verklaren waarom een goed een bepaalde prijs heeft, wat de productie van
een bedrijf bepaalt en hoeveel uren arbeid een werknemer bereid is te verrichten. Bij micro-economie
gaat het om relatief kleine eenheden van analyse. Macro-economie is in het bijzonder gericht op het
bestuderen van de nationale economie in haar totaliteit of de wisselwerking tussen de economieën
van verschillende landen. Macro-economen proberen het gedrag van deze 'aggregaten' en
gemiddelden te verklaren en de onderlinge verbanden aan het licht te brengen. Deze aggregaten zijn
echter wel gebaseerd op micro-economische processen.
Een probleem in de economische wetenschap is dat de samenhang tussen verschillende economische
verschijnselen vaak veel te ingewikkeld is om het geheel te overzien. Daarom werkt men met de
ceteris paribus-veronderstelling: Als één variabele verandert, blijven de overige factoren gelijk.
Transactiekosten: elke uitwisseling van goederen en diensten vereist een inspanning. In veel gevallen
is de prijs die de consument betaalt veel hoger dan de productiekosten van het goed plus de winst.
Economen die zich bezighouden met transactiekosten worden institutionele economen genoemd.
Instituties zijn wetten, gedragsregels en instanties die vorm geven aan het menselijk handelen.
Macro-economische vraagstukken
- Economische groei: conjunctuur en structuur
- Werkloosheid
- Inflatie
- Armoede
- Schuldenvraagstuk
- Milieu en natuur: duurzame groei
Hoofdstuk 2 – Vraag en aanbod
De vraagfunctie is het verband tussen de prijs en de hoeveelheid die bij zo’n prijs gevraagd wordt. De
aanbodfunctie is het verband tussen de prijs en de hoeveelheid die bij zo’n prijs aangeboden wordt.
Op de markt worden vraag en aanbod met elkaar geconfronteerd en vindt prijsvorming plaats. Er
zijn verschillende marktvormen en de overheid speelt een belangrijke rol in de prijsvorming.
, Bij een verkooptransactie zijn altijd een vrager en een aanbieder betrokken. Het geheel van vraag en
aanbod noemen we de markt. Hierbij valt onderscheid te maken tussen een concrete markt (fysieke
plaats) en een abstracte markt (netwerk van relaties tussen kopers en verkopers).
De vraagfunctie
Over het algemeen streven consumenten naar nutsmaximalisatie, oftewel een zo groot mogelijke
behoeftebevrediging. In de economie wordt de vraag gedefinieerd als de hoeveelheid van een goed
die een koper bereid is te kopen tegen een bepaalde prijs.
De vraag naar een product wordt beïnvloed door:
1. De prijs van het product.
2. De prijs van substituut-producten die een alternatief vormen.
3. De prijs van complementaire producten die je bij het oorspronkelijke product nodig hebt.
Hierbij geldt de ceteris paribus-voorwaarden. Als deze voorwaarden veranderen, zal de hele
vraagcurve naar links of rechts verschuiven. De volgende omstandigheden kunnen dit veroorzaken:
a. De behoeftenschema’s van de consumenten.
b. De inkomens van de consumenten.
c. De prijzen van andere goederen.
d. Het aantal consumenten.
Aanbod
In de economie wordt aanbod gedefinieerd als de hoeveelheid dat een producent bereid is te
produceren en te verkopen tegen elke mogelijke prijs.
Ceteris paribus-voorwaarden die de aanbodfunctie beïnvloeden:
- De kosten van de productiefactoren: marginale kosten zoals arbeidskosten.
- Stand van de techniek.
- Het aantal producenten.
De markt: volkomen concurrentie
Een markt is volkomen concurrentie wanneer:
1. Er sprake is van een homogeen goed.
2. De markt transparant is.
3. Er een groot aantal vragers en aanbieders is.
4. De markt vrij toegankelijk is.
Overheidsingrijpen: de overheid kan ingrijpen op de markt door bijvoorbeeld een minimum of
maximum prijs in te stellen. Hierdoor kan een vraag- of aanbodtekort ontstaan.
2
R. van Stel
