Hoofd- en bijzinnen ³ ⁴
Op basis van zelfstandigheid en afhankelijkheid kunnen we zinnen indelen in hoofdzinnen en
bijzinnen.
Hoofdzin
Kenmerken van een hoofdzin zijn:
• Een hoofdzin is een zelfstandige zin; de zin staat op zichzelf.
• De persoonsvorm staat meestal op de tweede, soms op de eerste zinsplaats.
• Tussen persoonsvorm en onderwerp kan geen ander zinsdeel staan.
• De hoofdzin kan nooit vervangen worden door een woord of woordgroep.
Mijn hele familie komt over uit Amerika.
Deze zin staat op zichzelf. De persoonsvorm (komt) staat op de tweede plaats en tussen onderwerp
(Mijn hele familie) en persoonsvorm (komt) kan geen ander zinsdeel staan. Ook kun je deze zin niet
vervangen door een woord of woordgroep.
Bijzin
Kenmerken van een bijzin zijn:
• Een bijzin is een afhankelijke zin; de bijzin heeft een hoofdzin nodig om betekenis te krijgen.
• De bijzin kan een onderdeel van een zin zijn. Voorbeeld: Olivia blijft thuis, omdat ze ziek is.
• De bijzin kan een zinsdeel zijn in een zin. Voorbeeld: Jackson weet dat zijn buurmeisje jarig
is. De bijzin vervult de functie van lijdend voorwerp.
• De bijzin heeft een woordvolgorde waarbij de persoonsvorm achteraan staat.
Voorbeeld: Jeffrey vertelde me dat zijn laptop gisteren gestolen is. Het onderwerp van de
bijzin is zijn laptop. De persoonsvorm die daarbij hoort (is), staat achteraan.
• Tussen onderwerp en persoonsvorm staat een ander zinsdeel of kan een ander zinsdeel
gezet worden.
• Een bijzin kan vervangen worden door een woord of woordgroep. In het voorbeeld
hierboven kan de bijzin vervangen worden door het woordje dat: Jackson weet dat.
Ik denk dat Riley het weet.
De zin (Ik denk dat Riley het weet) bestaat uit een hoofdzin (Ik denk) en een bijzin (dat Riley het
weet). De bijzin is afhankelijk van de hoofdzin: dat Riley het weet kan niet als een zelfstandige zin
opgeschreven worden. Daarvoor moet aan deze bijzin de hoofdzin Ik denk worden toegevoegd.
In de zin is de bijzin een zinsdeel dat de functie als lijdend voorwerp vervult. De persoonsvorm (weet)
staat in de bijzin achteraan en tussen het onderwerp (Riley) en de persoonsvorm staat een ander
zinsdeel, namelijk het. De bijzin kan in zijn geheel vervangen worden door een ander woord,
bijvoorbeeld: Ik denk iets.
Op basis van zelfstandigheid en afhankelijkheid kunnen we zinnen indelen in hoofdzinnen en
bijzinnen.
Hoofdzin
Kenmerken van een hoofdzin zijn:
• Een hoofdzin is een zelfstandige zin; de zin staat op zichzelf.
• De persoonsvorm staat meestal op de tweede, soms op de eerste zinsplaats.
• Tussen persoonsvorm en onderwerp kan geen ander zinsdeel staan.
• De hoofdzin kan nooit vervangen worden door een woord of woordgroep.
Mijn hele familie komt over uit Amerika.
Deze zin staat op zichzelf. De persoonsvorm (komt) staat op de tweede plaats en tussen onderwerp
(Mijn hele familie) en persoonsvorm (komt) kan geen ander zinsdeel staan. Ook kun je deze zin niet
vervangen door een woord of woordgroep.
Bijzin
Kenmerken van een bijzin zijn:
• Een bijzin is een afhankelijke zin; de bijzin heeft een hoofdzin nodig om betekenis te krijgen.
• De bijzin kan een onderdeel van een zin zijn. Voorbeeld: Olivia blijft thuis, omdat ze ziek is.
• De bijzin kan een zinsdeel zijn in een zin. Voorbeeld: Jackson weet dat zijn buurmeisje jarig
is. De bijzin vervult de functie van lijdend voorwerp.
• De bijzin heeft een woordvolgorde waarbij de persoonsvorm achteraan staat.
Voorbeeld: Jeffrey vertelde me dat zijn laptop gisteren gestolen is. Het onderwerp van de
bijzin is zijn laptop. De persoonsvorm die daarbij hoort (is), staat achteraan.
• Tussen onderwerp en persoonsvorm staat een ander zinsdeel of kan een ander zinsdeel
gezet worden.
• Een bijzin kan vervangen worden door een woord of woordgroep. In het voorbeeld
hierboven kan de bijzin vervangen worden door het woordje dat: Jackson weet dat.
Ik denk dat Riley het weet.
De zin (Ik denk dat Riley het weet) bestaat uit een hoofdzin (Ik denk) en een bijzin (dat Riley het
weet). De bijzin is afhankelijk van de hoofdzin: dat Riley het weet kan niet als een zelfstandige zin
opgeschreven worden. Daarvoor moet aan deze bijzin de hoofdzin Ik denk worden toegevoegd.
In de zin is de bijzin een zinsdeel dat de functie als lijdend voorwerp vervult. De persoonsvorm (weet)
staat in de bijzin achteraan en tussen het onderwerp (Riley) en de persoonsvorm staat een ander
zinsdeel, namelijk het. De bijzin kan in zijn geheel vervangen worden door een ander woord,
bijvoorbeeld: Ik denk iets.
