Reflectie op de Digitale Samenleving Samenvatting CHoogteijling
Reflectie op de Digitale Samenleving
Contents
1 Mens en Techniek 1
2 Ethiek 3
3 Geschiedenis 4
4 Vriendschap 5
5 Privacy 5
6 Intellectueel eigendom 6
7 Digitale samenleving 7
Reflectie kan vanuit verschillende perspectieven:
• Filosofisch perspectief
• Historisch perspectief
• Ethisch perspectief
Reflectie is relevant voor de digitale samenleving.
• Voor meer inzicht en grip op impact van technologieen
• Onderdeel van verantwoordelijkheid van informatici
• Startpunt voor bijsturing van ontwikkelingen
• Helpt om bepaalde publieke waarden te beschermen
1 Mens en Techniek
Perspectieven.
• Instrumentalisme. De mens bepaalt de technische ontwikkelingen.
• Technologisch determinisme. Technische ontwikkelingen bepalen de mens.
• Tussenpositie. Gaat uit van verwevenheid tussen mens en techniek, de mens en techniek
bepalen elkaar.
1
, Reflectie op de Digitale Samenleving Samenvatting CHoogteijling
Instrumentalisme. De mens zet techniek in als instrument om menselijke doelen te realiseren.
• Technische objecten staan los van de mens.
• Mens bepaalt zelfstandig of en hoe de techniek wordt ingezet.
• Mens zet techniek in voor bepaalde doelen.
Kritiek op instrumentalisme.
• Rationalistische aannames zijn te simplistisch; mn. visie op menselijk denken.
• Geen oog voor dynamiek technische ontwikkelingen.
• Maatschappelijke problemen zijn veel te complex voor een puur technologische oplossing.
Technologisch determinisme. De techniek determineert (bepaalt) de mens en samenleving.
• Techniek heeft eigen dynamiek, een zelfstandige macht.
• Techniek heeft bepaalde vaste kenmerken die het menselijk leven bepalen.
• Optimistisch. Techniek leidt tot voortuitgang.
• Pessimistisch. Techniek leidt tot verlies van menselijke waardes. In extremis tot ondergang
van de mensheid.
Kritiek op technologisch determinisme.
• Spreken over de techniek is veel te simplistisch.
• Onderwaardering van de mens door fascinatie voor techniek.
• Technologisch Determinisme (TD) heeft een verlammend effect op ethische discussies
Tussenpositie. Technologie en mens vormen elkaar.
• Technologie is niet een allesbepalende macht (TD), maar het is ook niet louter een functioneel
instrument (INST)
• Technologie geeft mede vorm aan ons leven EN wij bepalen hoe we technologie gebruiken om
ons leven vorm te geven.
Fenomenologie en Hermeneutiek.
• Fenomenologie. Focust op concrete fenomenen, hoe mensen die ervaren. Focus op concrete
technologie of applicaties.
• Hermeneutiek. De studie van betekenis en menselijk begrijpen. Betekenisgeving kan ve-
randeren door technologie. Aandacht voor de (veranderende) betekenis van begrippen.
2
Reflectie op de Digitale Samenleving
Contents
1 Mens en Techniek 1
2 Ethiek 3
3 Geschiedenis 4
4 Vriendschap 5
5 Privacy 5
6 Intellectueel eigendom 6
7 Digitale samenleving 7
Reflectie kan vanuit verschillende perspectieven:
• Filosofisch perspectief
• Historisch perspectief
• Ethisch perspectief
Reflectie is relevant voor de digitale samenleving.
• Voor meer inzicht en grip op impact van technologieen
• Onderdeel van verantwoordelijkheid van informatici
• Startpunt voor bijsturing van ontwikkelingen
• Helpt om bepaalde publieke waarden te beschermen
1 Mens en Techniek
Perspectieven.
• Instrumentalisme. De mens bepaalt de technische ontwikkelingen.
• Technologisch determinisme. Technische ontwikkelingen bepalen de mens.
• Tussenpositie. Gaat uit van verwevenheid tussen mens en techniek, de mens en techniek
bepalen elkaar.
1
, Reflectie op de Digitale Samenleving Samenvatting CHoogteijling
Instrumentalisme. De mens zet techniek in als instrument om menselijke doelen te realiseren.
• Technische objecten staan los van de mens.
• Mens bepaalt zelfstandig of en hoe de techniek wordt ingezet.
• Mens zet techniek in voor bepaalde doelen.
Kritiek op instrumentalisme.
• Rationalistische aannames zijn te simplistisch; mn. visie op menselijk denken.
• Geen oog voor dynamiek technische ontwikkelingen.
• Maatschappelijke problemen zijn veel te complex voor een puur technologische oplossing.
Technologisch determinisme. De techniek determineert (bepaalt) de mens en samenleving.
• Techniek heeft eigen dynamiek, een zelfstandige macht.
• Techniek heeft bepaalde vaste kenmerken die het menselijk leven bepalen.
• Optimistisch. Techniek leidt tot voortuitgang.
• Pessimistisch. Techniek leidt tot verlies van menselijke waardes. In extremis tot ondergang
van de mensheid.
Kritiek op technologisch determinisme.
• Spreken over de techniek is veel te simplistisch.
• Onderwaardering van de mens door fascinatie voor techniek.
• Technologisch Determinisme (TD) heeft een verlammend effect op ethische discussies
Tussenpositie. Technologie en mens vormen elkaar.
• Technologie is niet een allesbepalende macht (TD), maar het is ook niet louter een functioneel
instrument (INST)
• Technologie geeft mede vorm aan ons leven EN wij bepalen hoe we technologie gebruiken om
ons leven vorm te geven.
Fenomenologie en Hermeneutiek.
• Fenomenologie. Focust op concrete fenomenen, hoe mensen die ervaren. Focus op concrete
technologie of applicaties.
• Hermeneutiek. De studie van betekenis en menselijk begrijpen. Betekenisgeving kan ve-
randeren door technologie. Aandacht voor de (veranderende) betekenis van begrippen.
2
