Samenvatting Ziekte bij vissen

Ziekte bij vissen: een praktische benadering
– Prof. Dr. Katleen Hermans

Inhoud
 Basisanatomie en fysiologie
 Management
o 2 grootste problemen bij vissen:
 Waterkwaliteit
 Ectoparasieten
 Klinisch onderzoek


Basisanatomie en fysiologie
Verschillend volgens vissoort
Uitwendige anatomie (+ fysiologie)
 Lichaam: kop, romp, staart
 Verschil kooi en goudvis: kooi heeft ‘baard’
 Huid:
o Mucus: beschermend!
 Zo min mogelijk beschadiging -> altijd
handschoenen dragen
o Uitwendige laag = levend!
o Schubben: van dermale oorsprong
 Bij schubverlies: wonde tot in dermis!
 Vinnen
o Gepaard: borstvinnen/buikvinnen
o Niet gepaard: rugvinnen/staartvin
o Moeten mooi recht afgelijnd zijn
o Visrot: is symptoom van bacteriële infectie thv vinnen -> heeft onderliggende oorzaak!
Inwendige anatomie (+ fysiologie)
 Spieren:
o Rode spieren:
 Goede bloedvoorziening, Mb pigment
 Normale zwemmen
 Spieren aan basis rugvin of borstvin bv
o Witte spieren:
 Slechte bloedvoorziening (tragere opname van medicatie)
 ‘burst swimming’
o Verschillende lokalisatie! -> implicaties voor IM injecties bij vissen!
(spieren aan basis rugvin/borstvin)
 Cardiovasculair stelsel
o Enkelvoudig
o Hart -> kieuw (oxygenatie) -> dorsale aorta -> arteries -> organen/weefsels -> hart
o Hart: 1 atrium, 1 ventrikel
o Lymfatisch stelsel:
 Goed ontwikkeld
 Geen lymfeknopen
 Ademhalingsstelsel
o Vier kieuwbogen beiderzijds bedekt door kieuwdeksel (operculum)
o Kieuwen: zuurstofopname, ammoniak excretie, ionen opname (osmoregulatie)
o Zoetwatervis is hyperosmotisch tov omgeving! Osmotisch evenwicht is belangrijk anders trekt
hij water aan en gaat hij opzwellen (ascites); bv als er iets mis is met de kieuwen.

,  Spijsverteringsstelsel
o Maag: afwezig bij karpers en larvae van vissen
o Caeca pylorica: bij zalmachtigen
o Darm: morfologisch geen verschil dunne/dikke darm
o Variatie tussen vissoorten!
 Karper heeft bv geen maag
o Lever:
 Craniaal gelegen
 Portaal systeem
 Kleurverschillen
 Galblaas
o Zwemblaas: hierdoor kan vis stijgen en dalen in water
(meer of minder lucht in zwemblaas)
 Zwemblaasprobleem: vis gaat bv op z’n kop
zwemmen
 Bloedvormend weefsel
o Geen beenmerg
o Bloedvorming gebeurt thv nier en milt
o Rode bloedcellen: gekernd
o Witte bloedcellen:
 Vnl lymfocyten
 Weinig neutrofielen
 Basofielen en eosinofielen: zz
 Osmoregulatie
o Zoetwatervis – opname water uit omgeving
 Moet dus continu water naar buiten pompen
o Remediëring:
 Minder drinken
 Nier produceert sterk verdunde urine
 Kieuwen nemen actief ionen op
o Bij nier- en/of kieuwproblemen: opzwellen!! (rechter foto)
 Schubben gaan wat rechtop staan
 Diagnose: punctie doen om buikvochtstaal te nemen
 Stikstofwisseling
o Eindproduct: ammoniak = toxisch
 In kleine vijver gaat dit opstapelen en kan dit voor
problemen zorgen
o Vooral kieuwen excreteren ammoniak (NIET NIEREN)
 Nieren (foto)
o Dorsaal, tegen dak buikholte
 Craniaal (kopnier): bloedvorming
 Caudaal: excretie
Praktische toepassing: Leeftijdsbepaling
 Door middel van jaarringen:
o Oorstenen
o Schubben
o Beenderen
o Wervels
 Maar: subjectief, interfererende zaken


Management vijvers en aquaria
Vijvers
 Aanleg:
o Ligging: gedeeltelijk in de schaduw; niet onder hangende boom of struik (gaat rotten in water
-> stijging ammoniak)

, o Zorg voor een goede doorstroming -> zodat voldoende zuurstof
o Afmetingen: minimaal 90 cm diep
 Onderste laag blijft dan ongeveer 4 graden in de winter (vissen kunnen zo dus winter
overleven)
o Filtratie: 3 types
 Mechanische filtratie; bv watte, borstels
 Algen, bladeren, vuil verwijderen
 Chemische filtratie; bv actieve kool, zeoliet
 Chemische stoffen uit water halen
 Zeoliet: steen die specifiek ammoniak gaat capteren
 Biologische filtratie!!; door levende bacteriën (nitrosomonas en nitrobacter) die
groeien op bv pijpjes, fijne mousse (groot oppervlak waar die bacteriën aan hechten)
 Ammoniak omzetten tot nitriet (nitrosomonas) en vervolgens tot nitraat
(nitrobacter) -> meststof voor planten, algen en anaerobe bacteriën
o Stikstofcyclus! EXAMENVRAAG
 Ammoniak is schadelijk voor kieuwen
en huid als in hoge mate aanwezig
 Pomp: capaciteit!
o Te veel vissen -> te hoge ammoniak productie
op een beperkt volume water.
o Regel: vis van 40cm heb je 1000L water nodig
o Rekening meehouden dat jonge vissen nog
groeien!
 Planten: tegen algen/ stabilisatie water kwaliteit
/zuurstofvoorziening
 Vissen: soort/stockeringsdensiteit
 Voederen: alles moet op binnen 3 minuten
 Hoe hoger metabolisme, hoe meer voer nodig
o In de winter vissen geen eten geven
o Wanneer water <12°C niet meer voederen
 Anders eten ze het niet op en gaat het rotten en krijg je ammoniak stijging. Of ze eten
het wel op maar kunnen het niet verteren en begint het te
gisten in de darm en worden ze daar ziek van
Aquaria
 Plaats: niet in direct zonlicht/ niet bij CV
 Temperatuur niet plots veranderen. Schommelingen vermijden!
 Grootte: hoe groter, hoe beter (hoe minder schommelingen)
 Nieuwe vissen toevoegen: Zak in water hangen zodat temperatuur geleidelijk overeen gaat komen.
Daarna via gat in zak een beetje aquariumwater in zak zodat waterkwaliteit geleidelijk mengt. Niet zak
plots leegkieperen in aquarium want te groot verschil in temperatuur en/of waterkwaliteit. In zak zit
wrs veel meer ammoniak.
Waterkwaliteit
 Van cruciaal belang
 Altijd controleren! Testkitjes
 Zuurstofgehalte
o Koudwatervissen: minimaal 6 mg/L
o Warmwatervissen: minimaal 4 mg/L
o Meten mbv
 Zuurstofmeter (duur)
 Gedrag vissen (happen naar zuurstof ofzo); kan ook door kieuwproblemen
 Vis met kieuwproblemen: zuurstoftekort ook al zit er wel genoeg zuurstof in
het water
o Correlatie watertemperatuur!