Handelsrecht Collegeaantekeningen 2016/2017
Handelsrecht Collegeaantekeningen
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Handelsrecht Collegeaantekeningen 2016/2017
Inhoudsopgave
Handelsrecht Week 1 HC A (18-4-2017, Ondernemingsrecht: de juridische organisatie van
ondernemingen) ...................................................................................................................................... 4
Privaatrechtelijke rechtspersonen..................................................................................................... 4
Kapitaal van de naamloze vennootschap .......................................................................................... 4
Kapitaal van de besloten vennootschap ............................................................................................ 5
Oprichting nv en bv ............................................................................................................................ 5
Nv of bv in oprichting ......................................................................................................................... 5
Aandelen .............................................................................................................................................. 5
Aansprakelijkheid ............................................................................................................................... 6
Handelsrecht Week 1 HC B (18-4-2017, Ondernemingsrecht: personenvennootschappen) ............. 6
Keuze voor ondernemingsvorm.......................................................................................................... 7
De maatschap ...................................................................................................................................... 7
Maatschap in enge zin en vof ............................................................................................................. 7
Eenmanszaak ...................................................................................................................................... 8
Vereniging ........................................................................................................................................... 8
Stichtingen .......................................................................................................................................... 8
Coöperatie............................................................................................................................................ 9
Handelsrecht Week 2 HC A (24-4-2017, Ondernemingsrecht: Kapitaalbescherming en
bestuurdersaansprakelijkheid) .............................................................................................................. 9
Kapitaalbegrippen nv ......................................................................................................................... 9
Jaarrekening en jaarverslag ............................................................................................................ 10
Dividend ............................................................................................................................................ 10
De bv .................................................................................................................................................. 10
Bestuurdersaansprakelijkheid ........................................................................................................ 11
Handelsrecht Week 2 HC B (25-4-2017, Verhoudingen binnen de vennootschap en ruzies) .......... 12
Organen en bevoegdheden ............................................................................................................... 12
Structuurregime................................................................................................................................ 13
Besluitvorming in de aandeelhoudersvergadering......................................................................... 13
Nietigheid en vernietiging van besluiten ........................................................................................ 14
Handelsrecht Week 3 HC A (1-5-2017, Vertegenwoordiging van rechtspersonen).......................... 14
Vertegenwoordiging algemeen ......................................................................................................... 14
Vertegenwoordiging bij de nv/bv ..................................................................................................... 14
Onbevoegde vertegenwoordiging ..................................................................................................... 15
Vertegenwoordiging bij vereniging, coöperatie en stichting .......................................................... 16
Stappenplan Casus ........................................................................................................................... 16
Handelsrecht Week 3 HC B (2-5-2017, Personenvennootschappen) ................................................. 16
Kenmerken personenvennootschap ................................................................................................. 16
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Handelsrecht Collegeaantekeningen 2016/2017
Vermogen........................................................................................................................................... 17
Interne verhoudingen ....................................................................................................................... 18
Vertegenwoordiging .......................................................................................................................... 18
Aansprakelijkheid ............................................................................................................................. 18
Ontbinding ........................................................................................................................................ 19
Faillissement ..................................................................................................................................... 19
Toe- en uittreden ............................................................................................................................... 19
Ten slotte ........................................................................................................................................... 20
Handelsrecht Week 4 HC A (8-5-2017, Intellectueel eigendomsrecht: inleiding en auteursrecht) 20
Intellectueel eigendomsrecht algemeen .......................................................................................... 20
Auteursrecht ..................................................................................................................................... 21
Handelsrecht Week 4 HC B (9-5-2017, Intellectueel eigendomsrecht: merkenrecht) ..................... 23
Merkenrecht ...................................................................................................................................... 23
Handelsrecht Week 5 HC A (15-5-2017, Faillissementsrecht) .......................................................... 27
Introductie Faillissementswet (Fw) ................................................................................................ 27
Belangrijke (algemene) regels van insolventierecht ...................................................................... 27
Definitie en functie van het faillissement (schema) ....................................................................... 27
Vereisten van faillietverklaring ....................................................................................................... 28
Gevolgen van faillietverklaring voor de failliet .............................................................................. 29
Waarop rust het faillissementsbeslag?............................................................................................ 29
Afkoelingsperiode.............................................................................................................................. 29
Handelsrecht Week 5 HC B (16-5-2017, Faillissementsrecht) .......................................................... 30
Schuldenaar en schuldeiser na de faillietverklaring ..................................................................... 30
Curator en bestaande wederkerige overeenkomsten ..................................................................... 30
Boedelschuldeisers ............................................................................................................................ 31
Bijzondere schuldeisers .................................................................................................................... 31
Rangorde van schuldeisers ............................................................................................................... 32
Handelsrecht Week 6 HC A (22-5-2017, Faillissementsrecht) .......................................................... 32
Surseance van betaling .................................................................................................................... 32
Akkoorden ......................................................................................................................................... 34
Handelsrecht Week 6 HC B (23-5-2017, Verzekeringsrecht) ............................................................ 35
Schadeverzekering: indemniteitsbeginsel en uitsluitingsgronden ............................................... 35
Schade- en sommenverzekering: mededelingsplicht ...................................................................... 37
Schadeverzekering: subrogatie ........................................................................................................ 37
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
, Handelsrecht Collegeaantekeningen 2016/2017
Handelsrecht Week 1 HC A (18-4-2017, Ondernemingsrecht: de
juridische organisatie van ondernemingen)
Privaatrechtelijke rechtspersonen
De privaatrechtelijke rechtspersonen zijn geregeld in Boek 2 BW. Het gaat om de vereniging, de
coöperatie, de onderlinge waarborgmaatschappij, de naamloze vennootschap (nv), de besloten
vennootschap (bv) en de stichting. Deze rechtspersonen moeten worden onderscheiden van
personenvennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid (maatschap, vennootschap onder firma (vof)
en commanditaire vennootschap (cv).
De wettelijke regelingen die van belang zijn, zijn boek 2 BW, de Handelsregisterwet 2007 en het
Handelsregisterbesluit 2008 en de Wet op de ondernemingsraden. De statuten zijn geen wettelijke
regeling, maar door de rechtspersoon zelf opgestelde regels betreffende de interne organisatie. Voor
iedere rechtspersoon geldt dat een aparte wettelijke regeling geldt in boek 2 BW. Boek 2 BW bevat
echter ook algemene bepalingen, die voor alle rechtspersonen gelden. Een dergelijke bepaling is art.
2:5. Deze bepaling houdt in dat een rechtspersoon wat het vermogensrecht betreft in beginsel gelijk
staat met een natuurlijke persoon. Een rechtspersoon, een zelfstandig drager van eigen rechten en
plichten, is dus zelfstandig rechtssubject en kunnen dus eigenaar zijn en onrechtmatige daden begaan.
De rechten en plichten van rechtspersonen zijn in beginsel hetzelfde als voor natuurlijke personen.
Belangrijke kenmerken van rechtspersonen zijn:
Rechtspersonen zelf kunnen niet handelen, maar de natuurlijke personen die de rechtspersoon
vertegenwoordigen);
Elke rechtspersoon heeft daarom altijd een bestuur;
Het bestuur vertegenwoordigt de rechtspersoon.
Het doel van rechtspersonen verschilt. De nv, de bv en de coöperatie hebben ten doel zoveel mogelijk
winst te behalen voor de aandeelhouders respectievelijk leden. Voor stichtingen en verenigingen geldt
echter dat zij geen winst mogen uitkeren aan leden of bestuurders. Stichtingen en verenigingen mogen
wel winst behalen maar niet aan organen van de rechtspersoon uitkeren (wel eventueel salaris).
Stichtingen behartigen sociale of ideële doelen, terwijl verenigingen de belangen van de leden
behartigen.
De nv en de bv zijn geregeld in titel 4 en 5 van Boek 2 van het BW (ook titel 1, de algemene
bepalingen). Van bepalingen uit Boek 2 kan slechts worden afgeweken, voor zover dat uit de wet
blijkt (art. 2:25). Deze bepaling kan een rol spelen bij de keuze voor de ondernemingsvorm, omdat
voor personenvennootschappen art. 2:25 niet geldt.
Kapitaal van de naamloze vennootschap
Het kapitaal in de nv wordt primair verstrekt door de aandeelhouders. De aandeelhouders moeten
namelijk een in betalen voor de aandelen die zij willen verkrijgen (art. 2:64). Dit noemt men wel
storting op aandelen in geld of natura (waaronder geen arbeid begrepen, zie art. 2:80a/80b). De nv
heeft een in aandelen verdeeld kapitaal. Er zijn altijd meer dan een aandelen, maar het kan best zijn dat
er maar een aandeelhouder is.
De beginwaarde die in de statuten aan aandelen is toegekend, het bedrag van de aandelen, wordt de
nominale waarde genoemd. Het volgestorte kapitaal moet minstens 45000 bedragen (art. 2:67 lid 1 en
2). Bij de oprichting moet de nominale waarde meteen aan de nv worden betaald (tot 45000 euro). Dit
minimumkapitaal zou fungeren als waarborg voor schuldeisers, maar wordt wel als illusie beschouwd.
De storting op aandelen kan in geld of in natura (art. 2:80a/80b). Als storting in geld gebeurt, moet een
bankverklaring worden afgegeven. Wordt dit niet gedaan, dan komt de rechtspersoon wel tot stand,
maar is sprake van een oprichtingsgebrek (art. 2:93a jo. 21). Bij storting in natura is een beschrijving
en een accountantsverklaring nodig (art. 2:94a/94b lid 2).
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
Handelsrecht Collegeaantekeningen
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Handelsrecht Collegeaantekeningen 2016/2017
Inhoudsopgave
Handelsrecht Week 1 HC A (18-4-2017, Ondernemingsrecht: de juridische organisatie van
ondernemingen) ...................................................................................................................................... 4
Privaatrechtelijke rechtspersonen..................................................................................................... 4
Kapitaal van de naamloze vennootschap .......................................................................................... 4
Kapitaal van de besloten vennootschap ............................................................................................ 5
Oprichting nv en bv ............................................................................................................................ 5
Nv of bv in oprichting ......................................................................................................................... 5
Aandelen .............................................................................................................................................. 5
Aansprakelijkheid ............................................................................................................................... 6
Handelsrecht Week 1 HC B (18-4-2017, Ondernemingsrecht: personenvennootschappen) ............. 6
Keuze voor ondernemingsvorm.......................................................................................................... 7
De maatschap ...................................................................................................................................... 7
Maatschap in enge zin en vof ............................................................................................................. 7
Eenmanszaak ...................................................................................................................................... 8
Vereniging ........................................................................................................................................... 8
Stichtingen .......................................................................................................................................... 8
Coöperatie............................................................................................................................................ 9
Handelsrecht Week 2 HC A (24-4-2017, Ondernemingsrecht: Kapitaalbescherming en
bestuurdersaansprakelijkheid) .............................................................................................................. 9
Kapitaalbegrippen nv ......................................................................................................................... 9
Jaarrekening en jaarverslag ............................................................................................................ 10
Dividend ............................................................................................................................................ 10
De bv .................................................................................................................................................. 10
Bestuurdersaansprakelijkheid ........................................................................................................ 11
Handelsrecht Week 2 HC B (25-4-2017, Verhoudingen binnen de vennootschap en ruzies) .......... 12
Organen en bevoegdheden ............................................................................................................... 12
Structuurregime................................................................................................................................ 13
Besluitvorming in de aandeelhoudersvergadering......................................................................... 13
Nietigheid en vernietiging van besluiten ........................................................................................ 14
Handelsrecht Week 3 HC A (1-5-2017, Vertegenwoordiging van rechtspersonen).......................... 14
Vertegenwoordiging algemeen ......................................................................................................... 14
Vertegenwoordiging bij de nv/bv ..................................................................................................... 14
Onbevoegde vertegenwoordiging ..................................................................................................... 15
Vertegenwoordiging bij vereniging, coöperatie en stichting .......................................................... 16
Stappenplan Casus ........................................................................................................................... 16
Handelsrecht Week 3 HC B (2-5-2017, Personenvennootschappen) ................................................. 16
Kenmerken personenvennootschap ................................................................................................. 16
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Handelsrecht Collegeaantekeningen 2016/2017
Vermogen........................................................................................................................................... 17
Interne verhoudingen ....................................................................................................................... 18
Vertegenwoordiging .......................................................................................................................... 18
Aansprakelijkheid ............................................................................................................................. 18
Ontbinding ........................................................................................................................................ 19
Faillissement ..................................................................................................................................... 19
Toe- en uittreden ............................................................................................................................... 19
Ten slotte ........................................................................................................................................... 20
Handelsrecht Week 4 HC A (8-5-2017, Intellectueel eigendomsrecht: inleiding en auteursrecht) 20
Intellectueel eigendomsrecht algemeen .......................................................................................... 20
Auteursrecht ..................................................................................................................................... 21
Handelsrecht Week 4 HC B (9-5-2017, Intellectueel eigendomsrecht: merkenrecht) ..................... 23
Merkenrecht ...................................................................................................................................... 23
Handelsrecht Week 5 HC A (15-5-2017, Faillissementsrecht) .......................................................... 27
Introductie Faillissementswet (Fw) ................................................................................................ 27
Belangrijke (algemene) regels van insolventierecht ...................................................................... 27
Definitie en functie van het faillissement (schema) ....................................................................... 27
Vereisten van faillietverklaring ....................................................................................................... 28
Gevolgen van faillietverklaring voor de failliet .............................................................................. 29
Waarop rust het faillissementsbeslag?............................................................................................ 29
Afkoelingsperiode.............................................................................................................................. 29
Handelsrecht Week 5 HC B (16-5-2017, Faillissementsrecht) .......................................................... 30
Schuldenaar en schuldeiser na de faillietverklaring ..................................................................... 30
Curator en bestaande wederkerige overeenkomsten ..................................................................... 30
Boedelschuldeisers ............................................................................................................................ 31
Bijzondere schuldeisers .................................................................................................................... 31
Rangorde van schuldeisers ............................................................................................................... 32
Handelsrecht Week 6 HC A (22-5-2017, Faillissementsrecht) .......................................................... 32
Surseance van betaling .................................................................................................................... 32
Akkoorden ......................................................................................................................................... 34
Handelsrecht Week 6 HC B (23-5-2017, Verzekeringsrecht) ............................................................ 35
Schadeverzekering: indemniteitsbeginsel en uitsluitingsgronden ............................................... 35
Schade- en sommenverzekering: mededelingsplicht ...................................................................... 37
Schadeverzekering: subrogatie ........................................................................................................ 37
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
, Handelsrecht Collegeaantekeningen 2016/2017
Handelsrecht Week 1 HC A (18-4-2017, Ondernemingsrecht: de
juridische organisatie van ondernemingen)
Privaatrechtelijke rechtspersonen
De privaatrechtelijke rechtspersonen zijn geregeld in Boek 2 BW. Het gaat om de vereniging, de
coöperatie, de onderlinge waarborgmaatschappij, de naamloze vennootschap (nv), de besloten
vennootschap (bv) en de stichting. Deze rechtspersonen moeten worden onderscheiden van
personenvennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid (maatschap, vennootschap onder firma (vof)
en commanditaire vennootschap (cv).
De wettelijke regelingen die van belang zijn, zijn boek 2 BW, de Handelsregisterwet 2007 en het
Handelsregisterbesluit 2008 en de Wet op de ondernemingsraden. De statuten zijn geen wettelijke
regeling, maar door de rechtspersoon zelf opgestelde regels betreffende de interne organisatie. Voor
iedere rechtspersoon geldt dat een aparte wettelijke regeling geldt in boek 2 BW. Boek 2 BW bevat
echter ook algemene bepalingen, die voor alle rechtspersonen gelden. Een dergelijke bepaling is art.
2:5. Deze bepaling houdt in dat een rechtspersoon wat het vermogensrecht betreft in beginsel gelijk
staat met een natuurlijke persoon. Een rechtspersoon, een zelfstandig drager van eigen rechten en
plichten, is dus zelfstandig rechtssubject en kunnen dus eigenaar zijn en onrechtmatige daden begaan.
De rechten en plichten van rechtspersonen zijn in beginsel hetzelfde als voor natuurlijke personen.
Belangrijke kenmerken van rechtspersonen zijn:
Rechtspersonen zelf kunnen niet handelen, maar de natuurlijke personen die de rechtspersoon
vertegenwoordigen);
Elke rechtspersoon heeft daarom altijd een bestuur;
Het bestuur vertegenwoordigt de rechtspersoon.
Het doel van rechtspersonen verschilt. De nv, de bv en de coöperatie hebben ten doel zoveel mogelijk
winst te behalen voor de aandeelhouders respectievelijk leden. Voor stichtingen en verenigingen geldt
echter dat zij geen winst mogen uitkeren aan leden of bestuurders. Stichtingen en verenigingen mogen
wel winst behalen maar niet aan organen van de rechtspersoon uitkeren (wel eventueel salaris).
Stichtingen behartigen sociale of ideële doelen, terwijl verenigingen de belangen van de leden
behartigen.
De nv en de bv zijn geregeld in titel 4 en 5 van Boek 2 van het BW (ook titel 1, de algemene
bepalingen). Van bepalingen uit Boek 2 kan slechts worden afgeweken, voor zover dat uit de wet
blijkt (art. 2:25). Deze bepaling kan een rol spelen bij de keuze voor de ondernemingsvorm, omdat
voor personenvennootschappen art. 2:25 niet geldt.
Kapitaal van de naamloze vennootschap
Het kapitaal in de nv wordt primair verstrekt door de aandeelhouders. De aandeelhouders moeten
namelijk een in betalen voor de aandelen die zij willen verkrijgen (art. 2:64). Dit noemt men wel
storting op aandelen in geld of natura (waaronder geen arbeid begrepen, zie art. 2:80a/80b). De nv
heeft een in aandelen verdeeld kapitaal. Er zijn altijd meer dan een aandelen, maar het kan best zijn dat
er maar een aandeelhouder is.
De beginwaarde die in de statuten aan aandelen is toegekend, het bedrag van de aandelen, wordt de
nominale waarde genoemd. Het volgestorte kapitaal moet minstens 45000 bedragen (art. 2:67 lid 1 en
2). Bij de oprichting moet de nominale waarde meteen aan de nv worden betaald (tot 45000 euro). Dit
minimumkapitaal zou fungeren als waarborg voor schuldeisers, maar wordt wel als illusie beschouwd.
De storting op aandelen kan in geld of in natura (art. 2:80a/80b). Als storting in geld gebeurt, moet een
bankverklaring worden afgegeven. Wordt dit niet gedaan, dan komt de rechtspersoon wel tot stand,
maar is sprake van een oprichtingsgebrek (art. 2:93a jo. 21). Bij storting in natura is een beschrijving
en een accountantsverklaring nodig (art. 2:94a/94b lid 2).
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
