A3 Inleiding sociale veiligheid
Leerdoel:
De student kent de begrippen sociale veiligheid, integrale veiligheid, objectieve en subjectieve
veiligheid en kan deze toepassen.
Veiligheid = de effectieve bescherming van mensen tegen persoonlijk leed, uitgezonderd leed door
ziektes waarvan geen directe uitwendige oorzaak bekend is. Leed is daarbij iedere aantasting van
iemands lichamelijke, geestelijke of digitale integriteit
Integrale veiligheid = je plaatst een veiligheidsprobleem in een breder perspectief langs vier
verschillende lijnen: tijd, ruimte, sociale netwerken en kennisgebied
1 Tijd > een veiligheidsprobleem is geen momentopname, maar een onderdeel van een proces >
oorzaak-gevolgketen
2 Ruimte > een veiligheidsprobleem overschrijdt snel wijk- en gemeentegrenzen, maar ook provincie
en landsgrenzen
3 Sociale netwerken > een veiligheidsprobleem is niet het probleem van een enkele persoon of
organisatie, ze strekken zich breder uit. De problemen moeten worden aangepakt door
samenwerkende personen en organisaties, coalities en veiligheidspartners > informatie-uitwisseling
4 Kennisgebied > een veiligheidsprobleem bekijken vanuit verschillende kennisgebieden of disciplines
> multidisciplinaire aanpak
Objectieve en subjectieve veiligheid
Objectief > feiten (hoe beschermd ben je)
Objectieve veiligheid meet je door een vooraf vastgestelde schaal van veiligheid > uiterlijk
waarneembare verschijnen (cijfers)
Subjectief > veiligheidsgevoel (hoe beschermd voel je je)
Subjectieve veiligheid is persoonsgebonden, de een kan zich veiliger voelen dan de ander
3 hoofdthema’s in veiligheid
1 Externe veiligheid > de veiligheid van personen die zich bevinden buiten het systeem van het
bedrijf waar het ongeval zich voordoet
2 Interne veiligheid (arbeidsveiligheid) > de veiligheid van personen die zich bevinden binnen het
systeem van het bedrijf waar het ongeval zich voordoet
3 Bedrijfsveiligheid > veiligheid tegen ongewone voorvallen binnen een bedrijf, maar ook de gevaren
vanuit de omgeving
Sociale veiligheid > criminaliteit en leefbaarheid
De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door
misdrijven (criminaliteit), overtredingen en overlast door anderen.
Criminaliteit = het plegen van misdrijven
- De wetgever bepaalt wat strafbaar is
- De bestrijding is georganiseerd in de justitiële keten
Leefbaarheid
- Veiligheid is een voorwaarde waaraan een leefbare samenleving moet voldoen > de mate
waarin de woonomgeving van mensen past bij hun fysieke en psychische behoeften
- Directe woon-en leefomgeving
, A4 Deviantie en criminaliteit/Gedrag, attitude en motivatie
Leerdoelen:
- De student kent de begrippen criminaliteit, deviantie en overlast en kan deze toepassen.
- De student kan het onderscheid benoemen tussen de begrippen attitude, gedrag en
motivatie en kan deze begrippen verbinden aan het werkveld van de veiligheidskundige.
Wat is criminologie?
Wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de aard en achtergronden van menselijke
gedragingen die door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de
overige geledingen van de maatschappij daarop reageert.
Verschillende terminologie
1 Deviantie en deviant gedrag > niet perse strafbaar, wel opvallend/afwijkend gedrag (negatief)
2 Deliquentie en deliquent gedrag >
3 Criminaliteit en crimineel gedrag > strafbaar
Criminologie > multidisciplinaire wetenshap
Wat is criminaliteit?
Wat we criminaliteit noemen hangt af van:
- De opvattingen van de wetgever
- De publieke opinie
- De context waarin het gedrag plaatsvindt
Criminaliteit = een sociaal construct (criminaliteit is ‘wat we zo noemen’) waarover binnen de
samenleving afspraken zijn gemaakt
Veel wetenschappers definiëren criminaliteit als gedrag dat strafbaar is gesteld in een formele wet.
Wetenschappelijke visies op criminaliteit
1 Klassieke criminologie
- Richtte zich op rationeel strafrechtsysteem
- Verzet tegen barbaarse en ineffectieve straffen van weleer
- Crimineel is rationeel denkend wezen
2 Positivistische criminologie: zoeken naar concrete factoren
Crimineel is bepaald door psychologische, biologische en sociologische omgevingsfactoren
- Franse school > sociologische factoren bepalen wie crimineel wordt
- Italiaanse school > biologische eigenschappen zijn bepalend; de crimineel is een
evolutionaire ‘terugval’
3 Morele paniek (Cohen)
- Rol van de media in aanzwengelen publieke morele verontwaardiging & angst over deviant
en crimineel gedrag
- Media vergroot het probleem uit > amplificatieschaal
- Sociale exclusie (uitsluiting) van zogenaamde folk devils: gestigmatiseerden, zwarte schaap
Leerdoel:
De student kent de begrippen sociale veiligheid, integrale veiligheid, objectieve en subjectieve
veiligheid en kan deze toepassen.
Veiligheid = de effectieve bescherming van mensen tegen persoonlijk leed, uitgezonderd leed door
ziektes waarvan geen directe uitwendige oorzaak bekend is. Leed is daarbij iedere aantasting van
iemands lichamelijke, geestelijke of digitale integriteit
Integrale veiligheid = je plaatst een veiligheidsprobleem in een breder perspectief langs vier
verschillende lijnen: tijd, ruimte, sociale netwerken en kennisgebied
1 Tijd > een veiligheidsprobleem is geen momentopname, maar een onderdeel van een proces >
oorzaak-gevolgketen
2 Ruimte > een veiligheidsprobleem overschrijdt snel wijk- en gemeentegrenzen, maar ook provincie
en landsgrenzen
3 Sociale netwerken > een veiligheidsprobleem is niet het probleem van een enkele persoon of
organisatie, ze strekken zich breder uit. De problemen moeten worden aangepakt door
samenwerkende personen en organisaties, coalities en veiligheidspartners > informatie-uitwisseling
4 Kennisgebied > een veiligheidsprobleem bekijken vanuit verschillende kennisgebieden of disciplines
> multidisciplinaire aanpak
Objectieve en subjectieve veiligheid
Objectief > feiten (hoe beschermd ben je)
Objectieve veiligheid meet je door een vooraf vastgestelde schaal van veiligheid > uiterlijk
waarneembare verschijnen (cijfers)
Subjectief > veiligheidsgevoel (hoe beschermd voel je je)
Subjectieve veiligheid is persoonsgebonden, de een kan zich veiliger voelen dan de ander
3 hoofdthema’s in veiligheid
1 Externe veiligheid > de veiligheid van personen die zich bevinden buiten het systeem van het
bedrijf waar het ongeval zich voordoet
2 Interne veiligheid (arbeidsveiligheid) > de veiligheid van personen die zich bevinden binnen het
systeem van het bedrijf waar het ongeval zich voordoet
3 Bedrijfsveiligheid > veiligheid tegen ongewone voorvallen binnen een bedrijf, maar ook de gevaren
vanuit de omgeving
Sociale veiligheid > criminaliteit en leefbaarheid
De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door
misdrijven (criminaliteit), overtredingen en overlast door anderen.
Criminaliteit = het plegen van misdrijven
- De wetgever bepaalt wat strafbaar is
- De bestrijding is georganiseerd in de justitiële keten
Leefbaarheid
- Veiligheid is een voorwaarde waaraan een leefbare samenleving moet voldoen > de mate
waarin de woonomgeving van mensen past bij hun fysieke en psychische behoeften
- Directe woon-en leefomgeving
, A4 Deviantie en criminaliteit/Gedrag, attitude en motivatie
Leerdoelen:
- De student kent de begrippen criminaliteit, deviantie en overlast en kan deze toepassen.
- De student kan het onderscheid benoemen tussen de begrippen attitude, gedrag en
motivatie en kan deze begrippen verbinden aan het werkveld van de veiligheidskundige.
Wat is criminologie?
Wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de aard en achtergronden van menselijke
gedragingen die door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de
overige geledingen van de maatschappij daarop reageert.
Verschillende terminologie
1 Deviantie en deviant gedrag > niet perse strafbaar, wel opvallend/afwijkend gedrag (negatief)
2 Deliquentie en deliquent gedrag >
3 Criminaliteit en crimineel gedrag > strafbaar
Criminologie > multidisciplinaire wetenshap
Wat is criminaliteit?
Wat we criminaliteit noemen hangt af van:
- De opvattingen van de wetgever
- De publieke opinie
- De context waarin het gedrag plaatsvindt
Criminaliteit = een sociaal construct (criminaliteit is ‘wat we zo noemen’) waarover binnen de
samenleving afspraken zijn gemaakt
Veel wetenschappers definiëren criminaliteit als gedrag dat strafbaar is gesteld in een formele wet.
Wetenschappelijke visies op criminaliteit
1 Klassieke criminologie
- Richtte zich op rationeel strafrechtsysteem
- Verzet tegen barbaarse en ineffectieve straffen van weleer
- Crimineel is rationeel denkend wezen
2 Positivistische criminologie: zoeken naar concrete factoren
Crimineel is bepaald door psychologische, biologische en sociologische omgevingsfactoren
- Franse school > sociologische factoren bepalen wie crimineel wordt
- Italiaanse school > biologische eigenschappen zijn bepalend; de crimineel is een
evolutionaire ‘terugval’
3 Morele paniek (Cohen)
- Rol van de media in aanzwengelen publieke morele verontwaardiging & angst over deviant
en crimineel gedrag
- Media vergroot het probleem uit > amplificatieschaal
- Sociale exclusie (uitsluiting) van zogenaamde folk devils: gestigmatiseerden, zwarte schaap
