Substantiële geschiedfilosofie Analytische geschiedfilosofie
Object Historische werkelijkheid Historisch denken
Vragen Wat is het doel of de Wat is het eigene van
bestemming van het historisch historisch denken?
proces? Wat maakt historische
Wat voor ritmen of patronen inzichten betrouwbaar?
laten zich in dit proces Wat is de verhouding tussen
ontwaren? epistemologische, ethische,
Wat zijn de drijvende krachten politieke en esthetische
achter het historisch proces? dimensies van het historisch
denken?
Historia res gestae (substantieel) De loop der dingen
- Hegel: Geschiedenis is evolutionair proces
- Doel: volmaakte zelfkennis
Historia rerum gestarum(analytisch) Verhalen die mensen over de geschiedenis vertellen
- Reflectie op historisch denken Conceptuele analyse Wat is eigenlijk een oorzaak?
- Heinrich Rickert: geesteswetenschappen is individualiserende methode
Rüsen: Historisch denken is een samenspel van vijf dimensies:
1. Semantische dimensie: Wat betekenen woorden zoals geschiedenis en verleden.
2. Cognitieve dimensie: Behoefte aan kennis omtrent het verleden
3. Esthetische aspect : Kennis overdragen door verhaal
4. Retorische: Les die een geschiedverhaal zijn lezers wil leren
5. Politieke: Conservatieve trekjes van een verhaal dat de geschiedenis zo voorstelt dat mensen
er weinig aan kunnen veranderen.
Substantieel werd na WOII als extreme variant gezien die gekoppeld werd aan de totalitaire regimes
o.a. Popper: Theorieën zijn niet falsificeerbaar en is dus geen wetenschap.
Hayden White: Historia rerum gestarum bestaat niet zonder Historia res gestae Wat iemand onder
Geschiedenis erkent en verstaat hangt af van diens mensbeeld. (Metahistory; iemand kan pas iets
zeggen nadat er metafysische aannames zijn gedaan over de historische noties zoals objectiviteit en
waarheid.)
Object Historische werkelijkheid Historisch denken
Vragen Wat is het doel of de Wat is het eigene van
bestemming van het historisch historisch denken?
proces? Wat maakt historische
Wat voor ritmen of patronen inzichten betrouwbaar?
laten zich in dit proces Wat is de verhouding tussen
ontwaren? epistemologische, ethische,
Wat zijn de drijvende krachten politieke en esthetische
achter het historisch proces? dimensies van het historisch
denken?
Historia res gestae (substantieel) De loop der dingen
- Hegel: Geschiedenis is evolutionair proces
- Doel: volmaakte zelfkennis
Historia rerum gestarum(analytisch) Verhalen die mensen over de geschiedenis vertellen
- Reflectie op historisch denken Conceptuele analyse Wat is eigenlijk een oorzaak?
- Heinrich Rickert: geesteswetenschappen is individualiserende methode
Rüsen: Historisch denken is een samenspel van vijf dimensies:
1. Semantische dimensie: Wat betekenen woorden zoals geschiedenis en verleden.
2. Cognitieve dimensie: Behoefte aan kennis omtrent het verleden
3. Esthetische aspect : Kennis overdragen door verhaal
4. Retorische: Les die een geschiedverhaal zijn lezers wil leren
5. Politieke: Conservatieve trekjes van een verhaal dat de geschiedenis zo voorstelt dat mensen
er weinig aan kunnen veranderen.
Substantieel werd na WOII als extreme variant gezien die gekoppeld werd aan de totalitaire regimes
o.a. Popper: Theorieën zijn niet falsificeerbaar en is dus geen wetenschap.
Hayden White: Historia rerum gestarum bestaat niet zonder Historia res gestae Wat iemand onder
Geschiedenis erkent en verstaat hangt af van diens mensbeeld. (Metahistory; iemand kan pas iets
zeggen nadat er metafysische aannames zijn gedaan over de historische noties zoals objectiviteit en
waarheid.)
