Artikel 1: De geschiedenis van kwaliteit
Opvattingen over kwaliteit zijn in verschillende vakkringen vaak op een eigen wijze, vanuit hun eigen
gezichtshoek ontwikkeld. De ontwikkeling in kwaliteitszorg is van direct beoordelen van de
productkwaliteit tot indirecte methode van het beoordelen en controleren van het functioneren van
een organisatie gegaan. Hierbij leidt een positief oordeel over het systeem van kwaliteitsborging in
een organisatie tot de constatering dat redelijkerwijs mag worden verwacht dat de producten van
goede kwaliteit zullen zijn. Het betreft hier het functioneren van de organisatie zoals de klant het ziet
en ervaart. Als bijv. een erkende certificatie-instelling aan een bepaald
bedrijf een certificaat verstrekt als bewijs van een goed werkend
kwaliteitsborgingssysteem, is dit in de eerste plaats bedoeld als indicatie
voor potentiële klanten. Verder zal het de positie van het bedrijf
versterken, maar het kan toch gebeuren dat de banken een krediet
weigeren, want zij beoordelen dat bedrijf uit een andere gezichtshoek, de
kredietwaardigheid.
Zoals de klant het ziet
De primitieve fase
Kwaliteitscontrolefuncties heeft drie aspecten:
1. Verstandelijk aspect: taken als de oriëntatie op de mogelijkheden, het
stellen van een doel, het overdenken hoe dat kan worden bereikt (planning) en de organisatie
van de werkzaamheden
2. Technologisch aspect: de eigenschappen van de beschikbare materialen, beschikbare
bewerkingsprocessen en de constructie en samenstelling van de te vervaardigen producten.
3. Smaakaspect, een subjectieve beoordeling.
De eerste productiefase
Naarmate de bevolking groeide, kwamen er grotere leefgemeenschappen waarin het mogelijk werd
door ruilhandel in het bezit te komen van kwalitatief betere producten. Er ontstond daardoor in
toenemende mate een specialisatie in vaardigheden. Men ging niet meer alleen produceren voor
eigen gebruik, maar ook voor een ‘markt’. Men werd producent, men produceerde voor bekende
afnemers waarmee men direct contact had. Voordeel hiervan is dat men precies op de hoogte was
van de wensen van de klant. De klant kon precies nagaan wat hij ontving. Er waren geen specificaties
en geen garantiebepalingen. Rechtsregel die toen gold: de koper zij op zijn hoede.
De omstandigheden werden gunstig voor de ontwikkeling van nieuwe organisatievormen en handel
in goederen waarbij de koper niet de directe gebruiker van de goederen was. Hierdoor was het nodig
de goederen en diensten steeds beter en uitvoeriger te specificeren, in het bijzonder als het bijv.
bouwwerken en de inrichting ervan betrof. Beroepen als architect en constructeur ontstonden.
Om ervoor te zorgen dat, en na te gaan of, aan de specificaties werd voldoen, bedacht men
hulpmiddelen, zoals het waterpas, het schietlood, de winkelhaak en de nivelleerstok.
De gildetijd
In de Middeleeuwen in West-Europa vond een ontwikkeling plaats waarbij naast de directie band
tussen producent en consument op de lokale markt de tussenhandel tot bloei komt. Kooplieden
gingen een schakel vormen tussen producent en consument, waarbij de goederen vaak voer grote
afstanden werden vervoerd. In deze tijd groeide ook de behoefte aan specificaties, monsters,
garanties en andere middelen om de kwaliteit van de goederen te kunnen beoordelen zonder dat
direct contact tussen producent en consument was vereist. Anderzijds werd hierdoor een verdere
specialisatie van producenten bevorderd. Bij de consument groeide het verlangen naar zekerheid dat
de goederen die hij kocht van de juiste kwaliteit waarin, verlangen naar kwaliteitsborging.
Het handhaven van een monopolie door een bepaalde groep om een bepaald beroep uit te oefenen:
organisatorische vorm om kwaliteitsborging te verwezenlijken. De gilden stelden regels op voor de
kwaliteit van de te gebruiken grondstoffen en materialen, het productieproces en de kwaliteit,
Opvattingen over kwaliteit zijn in verschillende vakkringen vaak op een eigen wijze, vanuit hun eigen
gezichtshoek ontwikkeld. De ontwikkeling in kwaliteitszorg is van direct beoordelen van de
productkwaliteit tot indirecte methode van het beoordelen en controleren van het functioneren van
een organisatie gegaan. Hierbij leidt een positief oordeel over het systeem van kwaliteitsborging in
een organisatie tot de constatering dat redelijkerwijs mag worden verwacht dat de producten van
goede kwaliteit zullen zijn. Het betreft hier het functioneren van de organisatie zoals de klant het ziet
en ervaart. Als bijv. een erkende certificatie-instelling aan een bepaald
bedrijf een certificaat verstrekt als bewijs van een goed werkend
kwaliteitsborgingssysteem, is dit in de eerste plaats bedoeld als indicatie
voor potentiële klanten. Verder zal het de positie van het bedrijf
versterken, maar het kan toch gebeuren dat de banken een krediet
weigeren, want zij beoordelen dat bedrijf uit een andere gezichtshoek, de
kredietwaardigheid.
Zoals de klant het ziet
De primitieve fase
Kwaliteitscontrolefuncties heeft drie aspecten:
1. Verstandelijk aspect: taken als de oriëntatie op de mogelijkheden, het
stellen van een doel, het overdenken hoe dat kan worden bereikt (planning) en de organisatie
van de werkzaamheden
2. Technologisch aspect: de eigenschappen van de beschikbare materialen, beschikbare
bewerkingsprocessen en de constructie en samenstelling van de te vervaardigen producten.
3. Smaakaspect, een subjectieve beoordeling.
De eerste productiefase
Naarmate de bevolking groeide, kwamen er grotere leefgemeenschappen waarin het mogelijk werd
door ruilhandel in het bezit te komen van kwalitatief betere producten. Er ontstond daardoor in
toenemende mate een specialisatie in vaardigheden. Men ging niet meer alleen produceren voor
eigen gebruik, maar ook voor een ‘markt’. Men werd producent, men produceerde voor bekende
afnemers waarmee men direct contact had. Voordeel hiervan is dat men precies op de hoogte was
van de wensen van de klant. De klant kon precies nagaan wat hij ontving. Er waren geen specificaties
en geen garantiebepalingen. Rechtsregel die toen gold: de koper zij op zijn hoede.
De omstandigheden werden gunstig voor de ontwikkeling van nieuwe organisatievormen en handel
in goederen waarbij de koper niet de directe gebruiker van de goederen was. Hierdoor was het nodig
de goederen en diensten steeds beter en uitvoeriger te specificeren, in het bijzonder als het bijv.
bouwwerken en de inrichting ervan betrof. Beroepen als architect en constructeur ontstonden.
Om ervoor te zorgen dat, en na te gaan of, aan de specificaties werd voldoen, bedacht men
hulpmiddelen, zoals het waterpas, het schietlood, de winkelhaak en de nivelleerstok.
De gildetijd
In de Middeleeuwen in West-Europa vond een ontwikkeling plaats waarbij naast de directie band
tussen producent en consument op de lokale markt de tussenhandel tot bloei komt. Kooplieden
gingen een schakel vormen tussen producent en consument, waarbij de goederen vaak voer grote
afstanden werden vervoerd. In deze tijd groeide ook de behoefte aan specificaties, monsters,
garanties en andere middelen om de kwaliteit van de goederen te kunnen beoordelen zonder dat
direct contact tussen producent en consument was vereist. Anderzijds werd hierdoor een verdere
specialisatie van producenten bevorderd. Bij de consument groeide het verlangen naar zekerheid dat
de goederen die hij kocht van de juiste kwaliteit waarin, verlangen naar kwaliteitsborging.
Het handhaven van een monopolie door een bepaalde groep om een bepaald beroep uit te oefenen:
organisatorische vorm om kwaliteitsborging te verwezenlijken. De gilden stelden regels op voor de
kwaliteit van de te gebruiken grondstoffen en materialen, het productieproces en de kwaliteit,
