Handboek van leraren H2
Om de lessen goed op de leerlingen te laten aansluiten en boeiend uit te voeren, is
het belangrijk dat je als leraar je onderwijs goed voorbereidt.
2.1 Lesvoorbereidingsformats
De lesvoorbereidingsformulier zorgen ervoor dat een leraar in staat is om planmatig
te werk te gaan.
- Lesvoorbereidingen dwingen beginnende leraren tot aandacht voor
leerling activiteiten en docentactiviteiten -> Lesplannen toont aan wat een
leraar van plan is. Een lesvoorbereidingsformulier laat direct zien hoe
afwisselend een les is, welke activiteiten leerlingen gaan uitvoeren of de
toebedeelde tijd wel toereikend is voor bepaalde werkvormen etc.
- Lesplannen stellen een leraar in staat om meerdere lessen aan elkaar te
koppelen -> Door te kijken naar het vorige lesvoorbereidingsformulier weet de
leraar welke voorkennis hij/zij moet ophalen. Ook kan de leraar terughalen of
er huiswerk is gegeven of niet.
- Lesgeven zonder lesvoorbereidingen en lesplannen leidt tot leerdoelloos
onderwijs -> Onderwijs moet ergens toe leiden, leerlingen moeten bepaalde
leerstof uitgelegd krijgen, oefenen en terugkrijgen met feedback. Een docent
moet goed voor ogen hebben wat hij/zij wilt bereiken en waarom.
Scenariogestuurde lessen
Scenariogestuurde lessen zijn lessen waar je je les als een filmscenario bekijkt. Je
visualiseert in je hoofd of alle relevante onderdelen deel uitmaken van je les, anders
klopt je scenario niet.
Bv.
Scene 1 -> ruimte voorbereiden en alles klaarleggen
Scene 2 -> voorkennis ophalen en controle houden
Scene 3 -> zelfstandig werken
Scene 4 -> feedback uitwisselen
Scene 5 -> klassikaal toelichten
Scene 6 -> huiswerk en vragen stellen
Schuiven met lesfasen
Soms is het verstandig om verschillende scenario-onderdelen te wisselen. Als de
toets slecht is gemaakt, is het handig om de toets in het begin van de les te
bespreken.
Schuiven met lesfasen geeft ook variatie. Als je steeds de lessen op dezelfde manier
doorloopt worden ze voorspelbaar en worden de leerlingen minder gemotiveerd. Een
, onverwachte, spectaculaire opening waarbij leerlingen direct enthousiast zijn leidt tot
hernieuwende aandacht.
Een scenario schrijven
Om een scenariogestuurde les te geven, is het handig om een soort striptekening te
maken. Hierin ga je je scenario uitwerking. Door een striptekening van je scenario te
maken ga je over elke les fase in een les nadenken. Zelftekeningen zorgt er ook voor
dat je de situatie zelf in beeld krijgt (visualiseert). Laat de strip ook aan je collega
zien, zodat je zeker weet dat het begrijpelijk is.
Het VUT-model
V -> vooruitkijken
U -> uitvoeren
T -> terugblikken
Het VUT-model helpt je een duidelijk indeling aan te brengen in je lesvoorbereiding.
De les kan de les globaal indelen in 3 fasen:
1. Het begin
2. Het midden
3. Het einde
Het model biedt ruimte om elke fase in te delen.
Vooruitkijkende activiteiten
Deze activiteit vindt plaats in de startfase van de les. Het doel is dat de leerlingen
ingeleid worden en dat ze een duidelijk beeld krijgen van wat er in de les gaat
gebeuren. Deze fase duurt maximaal 10 a 15 minuten.
Verschillende mogelijkheden van vooruitkijkende activiteiten:
- Het lesprogramma toelichten -> Het programma wordt kort toegelicht op het
bord of scherm. Dit kan een opsomming zijn: opening, individuele opdracht,
korte pauze, groepsopdracht en afsluitende terugkoppeling. Zo creëer je
heldere verwachtingen.
- De leerdoelen noemen in begrijpelijke taal -> Je vertelt de leerlingen wat
aan het einde van de les bereikt moet zijn.
- De relevantie van de les beschrijven -> Door te zeggen waarom deze les
wordt gegeven en waarom de leerlingen deze handeling en/of theorie moeten
kennen geeft herkenning en acceptatie.
- Al besproken begrippen terugvragen -> Leerlingen begrippen laten
herhalen uit voorgaande lessen leidt tot een beter opslag van de kennis. Ook
zorgt het voor aanknopingspunten (er wordt voortgeborduurd op bestaande
kennis). Daarnaast biedt het je de gelegenheid om leerlingen die iets gemist
hebben even bij te praten.
Om de lessen goed op de leerlingen te laten aansluiten en boeiend uit te voeren, is
het belangrijk dat je als leraar je onderwijs goed voorbereidt.
2.1 Lesvoorbereidingsformats
De lesvoorbereidingsformulier zorgen ervoor dat een leraar in staat is om planmatig
te werk te gaan.
- Lesvoorbereidingen dwingen beginnende leraren tot aandacht voor
leerling activiteiten en docentactiviteiten -> Lesplannen toont aan wat een
leraar van plan is. Een lesvoorbereidingsformulier laat direct zien hoe
afwisselend een les is, welke activiteiten leerlingen gaan uitvoeren of de
toebedeelde tijd wel toereikend is voor bepaalde werkvormen etc.
- Lesplannen stellen een leraar in staat om meerdere lessen aan elkaar te
koppelen -> Door te kijken naar het vorige lesvoorbereidingsformulier weet de
leraar welke voorkennis hij/zij moet ophalen. Ook kan de leraar terughalen of
er huiswerk is gegeven of niet.
- Lesgeven zonder lesvoorbereidingen en lesplannen leidt tot leerdoelloos
onderwijs -> Onderwijs moet ergens toe leiden, leerlingen moeten bepaalde
leerstof uitgelegd krijgen, oefenen en terugkrijgen met feedback. Een docent
moet goed voor ogen hebben wat hij/zij wilt bereiken en waarom.
Scenariogestuurde lessen
Scenariogestuurde lessen zijn lessen waar je je les als een filmscenario bekijkt. Je
visualiseert in je hoofd of alle relevante onderdelen deel uitmaken van je les, anders
klopt je scenario niet.
Bv.
Scene 1 -> ruimte voorbereiden en alles klaarleggen
Scene 2 -> voorkennis ophalen en controle houden
Scene 3 -> zelfstandig werken
Scene 4 -> feedback uitwisselen
Scene 5 -> klassikaal toelichten
Scene 6 -> huiswerk en vragen stellen
Schuiven met lesfasen
Soms is het verstandig om verschillende scenario-onderdelen te wisselen. Als de
toets slecht is gemaakt, is het handig om de toets in het begin van de les te
bespreken.
Schuiven met lesfasen geeft ook variatie. Als je steeds de lessen op dezelfde manier
doorloopt worden ze voorspelbaar en worden de leerlingen minder gemotiveerd. Een
, onverwachte, spectaculaire opening waarbij leerlingen direct enthousiast zijn leidt tot
hernieuwende aandacht.
Een scenario schrijven
Om een scenariogestuurde les te geven, is het handig om een soort striptekening te
maken. Hierin ga je je scenario uitwerking. Door een striptekening van je scenario te
maken ga je over elke les fase in een les nadenken. Zelftekeningen zorgt er ook voor
dat je de situatie zelf in beeld krijgt (visualiseert). Laat de strip ook aan je collega
zien, zodat je zeker weet dat het begrijpelijk is.
Het VUT-model
V -> vooruitkijken
U -> uitvoeren
T -> terugblikken
Het VUT-model helpt je een duidelijk indeling aan te brengen in je lesvoorbereiding.
De les kan de les globaal indelen in 3 fasen:
1. Het begin
2. Het midden
3. Het einde
Het model biedt ruimte om elke fase in te delen.
Vooruitkijkende activiteiten
Deze activiteit vindt plaats in de startfase van de les. Het doel is dat de leerlingen
ingeleid worden en dat ze een duidelijk beeld krijgen van wat er in de les gaat
gebeuren. Deze fase duurt maximaal 10 a 15 minuten.
Verschillende mogelijkheden van vooruitkijkende activiteiten:
- Het lesprogramma toelichten -> Het programma wordt kort toegelicht op het
bord of scherm. Dit kan een opsomming zijn: opening, individuele opdracht,
korte pauze, groepsopdracht en afsluitende terugkoppeling. Zo creëer je
heldere verwachtingen.
- De leerdoelen noemen in begrijpelijke taal -> Je vertelt de leerlingen wat
aan het einde van de les bereikt moet zijn.
- De relevantie van de les beschrijven -> Door te zeggen waarom deze les
wordt gegeven en waarom de leerlingen deze handeling en/of theorie moeten
kennen geeft herkenning en acceptatie.
- Al besproken begrippen terugvragen -> Leerlingen begrippen laten
herhalen uit voorgaande lessen leidt tot een beter opslag van de kennis. Ook
zorgt het voor aanknopingspunten (er wordt voortgeborduurd op bestaande
kennis). Daarnaast biedt het je de gelegenheid om leerlingen die iets gemist
hebben even bij te praten.
