Handboek van leraren
Hoofdstuk 1 Hoe leren leerlingen?
Of leerlingen iets leren is afhankelijk van hun eigen leeractiviteiten.
Leren is een proces dat zich in het hoofd afspeelt.
Het leerproces kan niet overgenomen worden.
Om te zorgen dat leerlingen leren moet er een optimale leeromgeving gecreëerd zijn.
De basisgebieden:
- In het hoofd van de leerling voltrekt zich het leerproces
- Buiten het hoofd van de leerling wordt de leeromgeving vormgegeven
Hoofdstuk 1.1 Een krachtige leeromgeving motiveert
Leerlingen leren meer als ze gemotiveerd zijn en zich betrokken voelen bij het leren.
Hoe herken je een krachtige leeromgeving?
- Gedrag van de leerlingen -> actief en tevreden bezig zijn met leertaak
Bepalend voor de kracht van de leeromgeving zijn:
- Welzijn van de leerling
- Mate van betrokkenheid van de leerling
De mate van betrokkenheid zegt iets over de intensiteit waarmee de leerling zich
bezighoudt met zijn taak.
Mate van betrokkenheid in 5 niveaus:
1. Geen activiteit
2. Onderbroken activiteit
3. Activiteit zonder intensiteit
4. Activiteit met enkele intensieve momenten
5. Ononderbroken, intensieve activiteit
Krachtige leeromgeving kan je meten door de betrokkenheid van een leerling of
gehele groep te peilen.
Hoe bereik je een krachtige leeromgeving?
CRA:
- Competentie -> de leerling moet het gevoel hebben de taak aan te kunnen (ik
kan het)
- Relatie -> de leerling moet het gevoel hebben erbij te horen (ik hoor erbij)
- Autonomie -> de leerling moet deels zijn eigen keuzes kunnen maken (ik kan
het zelf)
, Adaptief onderwijs -> onderwijs aangepast aan de onderwijsbehoeften van de
leerling (onderwijs op maat)
Competentie
Als leerkracht kun je de basisbehoefte competentie bewust inbouwen in je lessen
door het leerproces stapsgewijs transparant te maken en door de leerling op
verschillende manieren te motiveren.
Transparant maken -> leerkracht heeft zicht op het leerproces van de leerlingen
Het leerproces transparant maken:
- Denkstappen analyseren -> analyse maken van het leerproces, zodat de
leerkracht weet welke denkstappen de leerlingen moeten uitvoeren. Zo kan je
ook eventueel veel voorkomende denkfouten corrigeren
- Aan elkaar laten uitleggen -> Niets is leerzamer als een ander iets leren. De
leerling heeft inzicht op zijn eigen leerproces.
De leerling motiveren
- Transparante leerproces
- Het enthousiasme van de leerkracht
- Betekenis geven aan leerstof -> de inhoud is zinvol voor later
Intrinsieke motivatie -> leerling raakt van binnenuit gemotiveerd -> betekenis
geven aan de leerstof.
Extrinsieke motivatie -> dat ze het mee naar huis mogen meenemen,
proefwerk
- Verwachtingen van de leerkracht -> positieve verwachtingen heeft een positief
effect op de prestaties de leerling (pygmalioneffect).
Relatie
Leerlingen hebben behoefte om de relatie met de leerkrachten en andere leerlingen
te onderhouden. Een leerling functioneert en presteert beter als hij het gevoel heet bij
de groep te horen en gezien wordt.
Relatie versterken doe je door:
- Het sociale proces te stimuleren en te benutten
- Ook in een grote groep alle leerlingen bij de les betrekken
- Enkele communicatieadviezen ter harte te nemen
Het sociale proces stimuleren en benutten
Commitment (verbondenheid is wederzijds) -> leerlingen waarmee je een band mee
hebt opgebouwd heb je gemakkelijker een goede werksfeer waarin leerlingen hun
best doen.
Hoofdstuk 1 Hoe leren leerlingen?
Of leerlingen iets leren is afhankelijk van hun eigen leeractiviteiten.
Leren is een proces dat zich in het hoofd afspeelt.
Het leerproces kan niet overgenomen worden.
Om te zorgen dat leerlingen leren moet er een optimale leeromgeving gecreëerd zijn.
De basisgebieden:
- In het hoofd van de leerling voltrekt zich het leerproces
- Buiten het hoofd van de leerling wordt de leeromgeving vormgegeven
Hoofdstuk 1.1 Een krachtige leeromgeving motiveert
Leerlingen leren meer als ze gemotiveerd zijn en zich betrokken voelen bij het leren.
Hoe herken je een krachtige leeromgeving?
- Gedrag van de leerlingen -> actief en tevreden bezig zijn met leertaak
Bepalend voor de kracht van de leeromgeving zijn:
- Welzijn van de leerling
- Mate van betrokkenheid van de leerling
De mate van betrokkenheid zegt iets over de intensiteit waarmee de leerling zich
bezighoudt met zijn taak.
Mate van betrokkenheid in 5 niveaus:
1. Geen activiteit
2. Onderbroken activiteit
3. Activiteit zonder intensiteit
4. Activiteit met enkele intensieve momenten
5. Ononderbroken, intensieve activiteit
Krachtige leeromgeving kan je meten door de betrokkenheid van een leerling of
gehele groep te peilen.
Hoe bereik je een krachtige leeromgeving?
CRA:
- Competentie -> de leerling moet het gevoel hebben de taak aan te kunnen (ik
kan het)
- Relatie -> de leerling moet het gevoel hebben erbij te horen (ik hoor erbij)
- Autonomie -> de leerling moet deels zijn eigen keuzes kunnen maken (ik kan
het zelf)
, Adaptief onderwijs -> onderwijs aangepast aan de onderwijsbehoeften van de
leerling (onderwijs op maat)
Competentie
Als leerkracht kun je de basisbehoefte competentie bewust inbouwen in je lessen
door het leerproces stapsgewijs transparant te maken en door de leerling op
verschillende manieren te motiveren.
Transparant maken -> leerkracht heeft zicht op het leerproces van de leerlingen
Het leerproces transparant maken:
- Denkstappen analyseren -> analyse maken van het leerproces, zodat de
leerkracht weet welke denkstappen de leerlingen moeten uitvoeren. Zo kan je
ook eventueel veel voorkomende denkfouten corrigeren
- Aan elkaar laten uitleggen -> Niets is leerzamer als een ander iets leren. De
leerling heeft inzicht op zijn eigen leerproces.
De leerling motiveren
- Transparante leerproces
- Het enthousiasme van de leerkracht
- Betekenis geven aan leerstof -> de inhoud is zinvol voor later
Intrinsieke motivatie -> leerling raakt van binnenuit gemotiveerd -> betekenis
geven aan de leerstof.
Extrinsieke motivatie -> dat ze het mee naar huis mogen meenemen,
proefwerk
- Verwachtingen van de leerkracht -> positieve verwachtingen heeft een positief
effect op de prestaties de leerling (pygmalioneffect).
Relatie
Leerlingen hebben behoefte om de relatie met de leerkrachten en andere leerlingen
te onderhouden. Een leerling functioneert en presteert beter als hij het gevoel heet bij
de groep te horen en gezien wordt.
Relatie versterken doe je door:
- Het sociale proces te stimuleren en te benutten
- Ook in een grote groep alle leerlingen bij de les betrekken
- Enkele communicatieadviezen ter harte te nemen
Het sociale proces stimuleren en benutten
Commitment (verbondenheid is wederzijds) -> leerlingen waarmee je een band mee
hebt opgebouwd heb je gemakkelijker een goede werksfeer waarin leerlingen hun
best doen.
