Uitgewerkte kennisbasis
Domein 8: Internationale betrekkingen
Landelijke KennisToets – Maatschappijleer
(Tweedegraadslerarenopleiding)
Geschreven door:
Beyza T.
, Domein 8: internationale betrekkingen
Deze subdomeinen zijn niet behandeld:8.12, 8.13.
Subdomein 8.1
Europese wetgeving is altijd boven de nationale wetgeving = supranationale wetgeving
Rechtsstaat: de inhoud van de Nederlandse Grondwet rond internationale betrekkingen.
• De Nederlandse Grondwet bepaalt dat internationale verdragen, zoals het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), boven de nationale wetten staan. Dit
betekent dat Nederlandse wetten niet in strijd mogen zijn met de rechten die in deze
verdragen worden vastgesteld.
Rechtsstaat: de inhoud en opzet van het Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
• De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een document waarin
fundamentele rechten en vrijheden worden vastgelegd voor alle mensen wereldwijd.
Het benadrukt zaken zoals gelijkheid, vrijheid, recht op leven en bescherming tegen
marteling. Hoewel het juridisch niet bindend is, heeft de grote invloed gehad op de
ontwikkeling van mensenrechten.
Rechtsstaat: de inhoud en opzet van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en
politieke rechten (IVBPR).
• Dit verdrag legt juridisch bindende verplichtingen vast met betrekking tot burgerlijke
en politieke rechten, zoals het recht op leven, vrijheid van meningsuiting en eerlijke
rechtsgang. Het voorziet in een klachtenmechanisme waar individuen hun schending
van deze rechten kunnen aankaarten bij het Mensenrechtencomité.
Rechtsstaat: de inhoud en opzet van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
(EVRM).
• Het EVRM is een verdrag dat is opgesteld door de Raad van Europa en waarbij 47
Europese landen zijn aangesloten. Het waarborgt fundamentele rechten en vrijheden,
zoals het recht op een eerlijk proces, het recht op privacy en het verbod op marteling.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens behandelt klachten van individuen
over schendingen van deze rechten.
Rechtsstaat: staten die in de internationale orde al dan niet als rechtsstaat kunnen worden
aangemerkt en de redenen daarvoor en varianten daarop, zoals zogenaamde failed states,
rogue states, staten met een democratisch tekort.
• Rechtsstaat in Internationale Orde: Staten die de rechtsstaat respecteren, volgen
wetten, beschermen mensenrechten en waarborgen eerlijke rechtsspraak. Sommige
landen voldoen aan deze norm, terwijl andere dat minder doen.
• Failed States: Dit zijn staten waar de overheid haar taken niet goed kan vervullen, wat
kan leiden tot chaos, conflicten en armoede. Fundamentele voorzieningen en
veiligheid kunnen in het gedrang komen. à Somalië
• Rogue states: Dit verwijst naar landen die de internationale normen negeren, zich niet
houden aan verdragen en soms agressief of onvoorspelbaar gedrag vertonen. à
Rusland
• Staten met Democratisch Tekort: Dit zijn landen waar democratische principes zoals
eerlijke verkiezingen en burgerlijke vrijheden tekortschieten, waardoor de
machtsverdeling onevenwichtig kan zijn.
, Staat: de wijze waarop internationaal staten worden erkend.
• Staten worden internationaal erkend wanneer andere landen en internationale
organisaties hun onafhankelijkheid en soevereiniteit erkennen. Dit kan diplomatieke
betrekkingen en deelname aan internationale organisaties omvatten.
Staat: wat de volgende staatsvormen inhouden:
- federatie;
• Een federatie is een staatsvorm waarin verschillende deelstaten of regio's een gedeelde
soevereiniteit hebben. Ze hebben hun eigen bestuur en wetten, maar delen ook een
centrale regering die bevoegdheden heeft over zaken van gemeenschappelijk belang,
zoals defensie of buitenlandse zaken.
- confederatie.
• Een confederatie is een losse verbinding van onafhankelijke staten. In tegenstelling tot
een federatie, behouden de individuele staten meer soevereiniteit. Ze werken samen op
vrijwillige basis en kunnen bevoegdheden delegeren aan een centrale instantie, maar
behouden een grote mate van autonomie.
Recht: belangrijke principes van en overwegingen bij internationaal recht:
- non-interventiebeginsel;
• Dit principe stelt dat staten niet zonder goede reden in de interne aangelegenheden van
andere staten mogen ingrijpen. Dit waarborgt de soevereiniteit en onafhankelijkheid
van staten. à Bemoeien met eigen land.
- volkssoevereiniteit;
• Volkssoevereiniteit betekent dat de macht en autoriteit van een staat voortkomen uit
het volk. Het volk heeft het recht om de regering te kiezen en beslissingen te nemen
over hoe ze geregeerd willen worden.
- subsidiariteitsbeginsel;
• Dit beginsel houdt in dat beslissingen het best genomen worden op het laagst
mogelijke niveau van bestuur. Als een lager niveau van overheid de taak adequaat kan
uitvoeren, moet dit de voorkeur krijgen boven een hoger niveau. à Zo dicht mogelijk
bij de burger staan.
- responsibility to protect.
• Dit concept verwijst naar de verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap
om in te grijpen als een staat zijn eigen burgers niet kan beschermen tegen ernstige
schendingen van mensenrechten, zoals genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen
de menselijkheid.
Recht: van het internationale recht de volgende regels en gewoonten bij de EU en VN:
- de totstandkoming van de bestuursorganen (kiesrecht);
• Bestuursorganen in de EU worden samengesteld door vertegenwoordigers van
lidstaten en door het Europees Parlement, dat wordt gekozen door burgers in de
lidstaten.
• De belangrijkste bestuursorganen van de VN zijn de Algemene Vergadering en de
Veiligheidsraad. De leden van de Algemene Vergadering worden gekozen door alle
VN-lidstaten, terwijl de Veiligheidsraad permanente en niet-permanente leden heeft.
Domein 8: Internationale betrekkingen
Landelijke KennisToets – Maatschappijleer
(Tweedegraadslerarenopleiding)
Geschreven door:
Beyza T.
, Domein 8: internationale betrekkingen
Deze subdomeinen zijn niet behandeld:8.12, 8.13.
Subdomein 8.1
Europese wetgeving is altijd boven de nationale wetgeving = supranationale wetgeving
Rechtsstaat: de inhoud van de Nederlandse Grondwet rond internationale betrekkingen.
• De Nederlandse Grondwet bepaalt dat internationale verdragen, zoals het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), boven de nationale wetten staan. Dit
betekent dat Nederlandse wetten niet in strijd mogen zijn met de rechten die in deze
verdragen worden vastgesteld.
Rechtsstaat: de inhoud en opzet van het Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
• De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een document waarin
fundamentele rechten en vrijheden worden vastgelegd voor alle mensen wereldwijd.
Het benadrukt zaken zoals gelijkheid, vrijheid, recht op leven en bescherming tegen
marteling. Hoewel het juridisch niet bindend is, heeft de grote invloed gehad op de
ontwikkeling van mensenrechten.
Rechtsstaat: de inhoud en opzet van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en
politieke rechten (IVBPR).
• Dit verdrag legt juridisch bindende verplichtingen vast met betrekking tot burgerlijke
en politieke rechten, zoals het recht op leven, vrijheid van meningsuiting en eerlijke
rechtsgang. Het voorziet in een klachtenmechanisme waar individuen hun schending
van deze rechten kunnen aankaarten bij het Mensenrechtencomité.
Rechtsstaat: de inhoud en opzet van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
(EVRM).
• Het EVRM is een verdrag dat is opgesteld door de Raad van Europa en waarbij 47
Europese landen zijn aangesloten. Het waarborgt fundamentele rechten en vrijheden,
zoals het recht op een eerlijk proces, het recht op privacy en het verbod op marteling.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens behandelt klachten van individuen
over schendingen van deze rechten.
Rechtsstaat: staten die in de internationale orde al dan niet als rechtsstaat kunnen worden
aangemerkt en de redenen daarvoor en varianten daarop, zoals zogenaamde failed states,
rogue states, staten met een democratisch tekort.
• Rechtsstaat in Internationale Orde: Staten die de rechtsstaat respecteren, volgen
wetten, beschermen mensenrechten en waarborgen eerlijke rechtsspraak. Sommige
landen voldoen aan deze norm, terwijl andere dat minder doen.
• Failed States: Dit zijn staten waar de overheid haar taken niet goed kan vervullen, wat
kan leiden tot chaos, conflicten en armoede. Fundamentele voorzieningen en
veiligheid kunnen in het gedrang komen. à Somalië
• Rogue states: Dit verwijst naar landen die de internationale normen negeren, zich niet
houden aan verdragen en soms agressief of onvoorspelbaar gedrag vertonen. à
Rusland
• Staten met Democratisch Tekort: Dit zijn landen waar democratische principes zoals
eerlijke verkiezingen en burgerlijke vrijheden tekortschieten, waardoor de
machtsverdeling onevenwichtig kan zijn.
, Staat: de wijze waarop internationaal staten worden erkend.
• Staten worden internationaal erkend wanneer andere landen en internationale
organisaties hun onafhankelijkheid en soevereiniteit erkennen. Dit kan diplomatieke
betrekkingen en deelname aan internationale organisaties omvatten.
Staat: wat de volgende staatsvormen inhouden:
- federatie;
• Een federatie is een staatsvorm waarin verschillende deelstaten of regio's een gedeelde
soevereiniteit hebben. Ze hebben hun eigen bestuur en wetten, maar delen ook een
centrale regering die bevoegdheden heeft over zaken van gemeenschappelijk belang,
zoals defensie of buitenlandse zaken.
- confederatie.
• Een confederatie is een losse verbinding van onafhankelijke staten. In tegenstelling tot
een federatie, behouden de individuele staten meer soevereiniteit. Ze werken samen op
vrijwillige basis en kunnen bevoegdheden delegeren aan een centrale instantie, maar
behouden een grote mate van autonomie.
Recht: belangrijke principes van en overwegingen bij internationaal recht:
- non-interventiebeginsel;
• Dit principe stelt dat staten niet zonder goede reden in de interne aangelegenheden van
andere staten mogen ingrijpen. Dit waarborgt de soevereiniteit en onafhankelijkheid
van staten. à Bemoeien met eigen land.
- volkssoevereiniteit;
• Volkssoevereiniteit betekent dat de macht en autoriteit van een staat voortkomen uit
het volk. Het volk heeft het recht om de regering te kiezen en beslissingen te nemen
over hoe ze geregeerd willen worden.
- subsidiariteitsbeginsel;
• Dit beginsel houdt in dat beslissingen het best genomen worden op het laagst
mogelijke niveau van bestuur. Als een lager niveau van overheid de taak adequaat kan
uitvoeren, moet dit de voorkeur krijgen boven een hoger niveau. à Zo dicht mogelijk
bij de burger staan.
- responsibility to protect.
• Dit concept verwijst naar de verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap
om in te grijpen als een staat zijn eigen burgers niet kan beschermen tegen ernstige
schendingen van mensenrechten, zoals genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen
de menselijkheid.
Recht: van het internationale recht de volgende regels en gewoonten bij de EU en VN:
- de totstandkoming van de bestuursorganen (kiesrecht);
• Bestuursorganen in de EU worden samengesteld door vertegenwoordigers van
lidstaten en door het Europees Parlement, dat wordt gekozen door burgers in de
lidstaten.
• De belangrijkste bestuursorganen van de VN zijn de Algemene Vergadering en de
Veiligheidsraad. De leden van de Algemene Vergadering worden gekozen door alle
VN-lidstaten, terwijl de Veiligheidsraad permanente en niet-permanente leden heeft.
