Tijdvak 8
Burgers en stoommachines
1800 – 1900 Moderne Tijd
Kenmerkende aspecten
De industriële revolutie die in de westerse 8.1
wereld de basis legde voor een industriële
samenleving.
Discussies over de ‘sociale kwestie’. 8.2
De moderne vorm van imperialisme die 8.1
verband hield met de industrialisatie.
De opkomst van emancipatiebewegingen. 8.2
Voortschrijdende democratisering, met
deelname van steeds meer mannen en vrouwen
aan het politiek proces.
De opkomst van politiek-maatschappelijke 8.1
stromingen: liberalisme, nationalisme, 8.2
socialisme, confessionalisme en feminisme.
Veranderingen op het platteland
Ontstaan industrie op ’t platteland van Engeland en Schotland in 17 e en 18e eeuw.
Hier kwam steeds meer landbouwgrond in handen van grootgrondbezitters.
Ontstaan grote aaneengesloten landbouwgebieden met pachtboeren die het grond
bewerkten
Voedselproductie per boer nam gestaag toe (door schaalvergroting, nieuwe technieken en
werktuigen)
Minder honger, toenemende gemiddelde levensduur
Landbouwopbrengst steeg sterk ondanks groeiende bevolkingsomvang
Meer voedsel beschikbaar per persoon
Voedsel prijzen daalden en boeren konden moeilijker pacht betalen.
Eeuwenlang werd er gedaan aan huisnijverheid in rustige tijden: met dalende voedselprijzen een
noodzaak.
Ook deze prijzen daalden door toename
Meer boeren trokken naar steden in de hoop voor verbetering levensomstandigheden
1 Het thuis maken van producten.
(Huisnijverheid gecontroleerd door ondernemers steden: brachten grondstoffen arbeiders,
betaalden loon en zorgden voor verkoop eindproduct.)
De industriële revolutie begint
In 18e eeuw leverden Britse koloniën veel grondstoffen en plantageproducten op en handel over zee
was zeer winstgevend.
Nadenken over mogelijkheden bestaande winst vergroten en bestaande problemen
overwinnen (door succes handelskapitalisme).
Hier ontstonden enkele uitvindingen die de industriële revolutie in gang zetten.
Een belangrijke en blijvende verandering in korte tijd
, Begon in de textielindustrie: uitvingen productieproces versnellen voor het spinnen van wol
- Schietspoel 1733, spinmachine, waterframe en stoommachine.
- Machines met waterkracht, en later stroomkracht (i.p.v. spierkracht).
Machines te groot voor de woonhuis, dus verplaatsing naar grote fabrieksruimtes noodzakelijk.
Alleen rijke mensen konden investeringen opbrengen voor aankoop machines en bouw fabrieken
productie in handel economische elite.
2 Overgang van een economie die draait om landbouw en (huis)nijverheid naar een economie die zich
kenmerkt door machinale massaproductie in fabrieken.
Grootschalige en snelle fabrieksproductie arbeidsextensief: weinig arbeiders nodig (door machines).
Fabrieksproducten relatief goedkoop
Huisnijverheid weggeconcurreerd
Stroom platteland-stad nam toe
Urbanisatie ging hand in hand met bouw nieuwe fabrieken, die weer nieuwe arbeiders nodig hadden
>> Zo ontstond een industriële samenleving.
3 Verstedelijking.
4 Samenleving waarin de meerderheid van de mensen in fabrieken werkt en in steden woont.
Grondstoffen en afzetmarkten
Ondernemers streefden naar zoveel mogelijk winst: industrieel kapitalisme.
Verschijnsel waarbij ondernemers streven naar het maken van zoveel mogelijk winst door middel
van het fabrieksmatig produceren van goederen.
- Productie groeit gestaag waardoor er voortdurend behoefte was aan meer grondstoffen
én nieuwe afzetmarkten. (koloniale gebieden bieden beiden aan)
Nieuwe en snellere transportgebieden (treinen&Suezkanaal) maakten uitwisseling goederen en
grondstoffen gemakkelijker.
Economisch belang koloniën nam toe en geïndustrialiseerde landen actief naar nieuwe gebieden om
te koloniseren.
Ontdekkingsreizigers brachten in loop van 19 e eeuw Afrikaanse binnenlanden in kaart ontdekking
veel grondstoffen beschikbaar in deze gebieden.
Modern imperialisme zorgde ervoor dat Afrika in hoog tempo werd gekoloniseerd.
Voorkoming conflicten over Afrika: 1885 conferentie van Berlijn: GB, FR en DU verdeling
Afrika. Belangen Afrika speelden geen rol
Nationale trots en superioriteitsgevoel
Modern imperialisme verschilde op enkele punten sterk van het kolonialisme (uit voorgaande
eeuwen).
Modern imperialisme (=streven naar een Kolonialisme
imperium = wereldrijk)
Grote gebieden veroverd Aanwezigheid Europeanen beperkt tot
Inheemse bewoners voegen naar regels/wetten factorijen en gebieden aan de kust
die kolonisator oplegde.
Economie van kolonie volledig in dienst van
moederland.
Deze onderdrukking was voor kolonisator vanzelfsprekend.
Oorzaak: nationalisme >> ontwikkeld in 19e eeuw
Burgers en stoommachines
1800 – 1900 Moderne Tijd
Kenmerkende aspecten
De industriële revolutie die in de westerse 8.1
wereld de basis legde voor een industriële
samenleving.
Discussies over de ‘sociale kwestie’. 8.2
De moderne vorm van imperialisme die 8.1
verband hield met de industrialisatie.
De opkomst van emancipatiebewegingen. 8.2
Voortschrijdende democratisering, met
deelname van steeds meer mannen en vrouwen
aan het politiek proces.
De opkomst van politiek-maatschappelijke 8.1
stromingen: liberalisme, nationalisme, 8.2
socialisme, confessionalisme en feminisme.
Veranderingen op het platteland
Ontstaan industrie op ’t platteland van Engeland en Schotland in 17 e en 18e eeuw.
Hier kwam steeds meer landbouwgrond in handen van grootgrondbezitters.
Ontstaan grote aaneengesloten landbouwgebieden met pachtboeren die het grond
bewerkten
Voedselproductie per boer nam gestaag toe (door schaalvergroting, nieuwe technieken en
werktuigen)
Minder honger, toenemende gemiddelde levensduur
Landbouwopbrengst steeg sterk ondanks groeiende bevolkingsomvang
Meer voedsel beschikbaar per persoon
Voedsel prijzen daalden en boeren konden moeilijker pacht betalen.
Eeuwenlang werd er gedaan aan huisnijverheid in rustige tijden: met dalende voedselprijzen een
noodzaak.
Ook deze prijzen daalden door toename
Meer boeren trokken naar steden in de hoop voor verbetering levensomstandigheden
1 Het thuis maken van producten.
(Huisnijverheid gecontroleerd door ondernemers steden: brachten grondstoffen arbeiders,
betaalden loon en zorgden voor verkoop eindproduct.)
De industriële revolutie begint
In 18e eeuw leverden Britse koloniën veel grondstoffen en plantageproducten op en handel over zee
was zeer winstgevend.
Nadenken over mogelijkheden bestaande winst vergroten en bestaande problemen
overwinnen (door succes handelskapitalisme).
Hier ontstonden enkele uitvindingen die de industriële revolutie in gang zetten.
Een belangrijke en blijvende verandering in korte tijd
, Begon in de textielindustrie: uitvingen productieproces versnellen voor het spinnen van wol
- Schietspoel 1733, spinmachine, waterframe en stoommachine.
- Machines met waterkracht, en later stroomkracht (i.p.v. spierkracht).
Machines te groot voor de woonhuis, dus verplaatsing naar grote fabrieksruimtes noodzakelijk.
Alleen rijke mensen konden investeringen opbrengen voor aankoop machines en bouw fabrieken
productie in handel economische elite.
2 Overgang van een economie die draait om landbouw en (huis)nijverheid naar een economie die zich
kenmerkt door machinale massaproductie in fabrieken.
Grootschalige en snelle fabrieksproductie arbeidsextensief: weinig arbeiders nodig (door machines).
Fabrieksproducten relatief goedkoop
Huisnijverheid weggeconcurreerd
Stroom platteland-stad nam toe
Urbanisatie ging hand in hand met bouw nieuwe fabrieken, die weer nieuwe arbeiders nodig hadden
>> Zo ontstond een industriële samenleving.
3 Verstedelijking.
4 Samenleving waarin de meerderheid van de mensen in fabrieken werkt en in steden woont.
Grondstoffen en afzetmarkten
Ondernemers streefden naar zoveel mogelijk winst: industrieel kapitalisme.
Verschijnsel waarbij ondernemers streven naar het maken van zoveel mogelijk winst door middel
van het fabrieksmatig produceren van goederen.
- Productie groeit gestaag waardoor er voortdurend behoefte was aan meer grondstoffen
én nieuwe afzetmarkten. (koloniale gebieden bieden beiden aan)
Nieuwe en snellere transportgebieden (treinen&Suezkanaal) maakten uitwisseling goederen en
grondstoffen gemakkelijker.
Economisch belang koloniën nam toe en geïndustrialiseerde landen actief naar nieuwe gebieden om
te koloniseren.
Ontdekkingsreizigers brachten in loop van 19 e eeuw Afrikaanse binnenlanden in kaart ontdekking
veel grondstoffen beschikbaar in deze gebieden.
Modern imperialisme zorgde ervoor dat Afrika in hoog tempo werd gekoloniseerd.
Voorkoming conflicten over Afrika: 1885 conferentie van Berlijn: GB, FR en DU verdeling
Afrika. Belangen Afrika speelden geen rol
Nationale trots en superioriteitsgevoel
Modern imperialisme verschilde op enkele punten sterk van het kolonialisme (uit voorgaande
eeuwen).
Modern imperialisme (=streven naar een Kolonialisme
imperium = wereldrijk)
Grote gebieden veroverd Aanwezigheid Europeanen beperkt tot
Inheemse bewoners voegen naar regels/wetten factorijen en gebieden aan de kust
die kolonisator oplegde.
Economie van kolonie volledig in dienst van
moederland.
Deze onderdrukking was voor kolonisator vanzelfsprekend.
Oorzaak: nationalisme >> ontwikkeld in 19e eeuw
