COPD RICHTLIJN
Screening:
– Aanmelding
– Hulpvraag uitvragen
– Pluis/ niet-pluis
Pluis: GOLD 1 of 2 + MRC <2 + juiste medicatie
Niet pluis: GOLD 3 of 4, GOLD onbekend met MRC >2.
– Rode vlaggen? Verantwoording en toelichting
– Wel of niet geïndiceerd
Anamnese:
– Neem nota van de gezondheidsproblemen van de patiënt.
– Bepaal of er sprake is van sensaties van kortademigheid in rust of tijdens inspanning.
– Bepaal of er sprake is van tekens van afgenomen inspanningsvermogen en beperkingen in de
normale dagelijkse fysieke activiteiten.
– Bepaal of er sprake is van tekens van gestoord mucustransport.
– Neem nota van het natuurlijk verloop van symptomen en aandoening.
– Bepaal of er sprake is van factoren die de symptomen en hun progressie beïnvloeden.
– Bepaal of de patiënt behoefte heeft aan informatie.
– Stel behandeldoelen op.
– NNGB uitvragen
o Hoeveel keer per week gedurende 20 minuten een fysieke zware activiteit die doet
zweten, puffen of hijgen?
o Hoeveel keer per week gedurende 30 minuten een matig-intense fysieke activiteit uit
die uw hartslag verhoogt of uw ademhaling versnelt?
– Motivatie en evt. barrières van patiënt uitvragen
Symptomen en huidige situatie
– Redenen voor verwijzing; medische verwijsgegevens (longfunctie, maximale inspanningstest),
comorbiditeit (cardiovasculaire aandoe- ning).
– Hoe ervaart de patiënt de gevolgen van COPD? Wat zijn de verwachtingen van de behandeling
(fysiotherapie)?
– Sociale gegevens (gezinssamenstelling, beroep, relevante familiegeschiedenis).
– Effecten van de huidige toestand op het emotioneel functioneren.
– Welke medicatie gebruikt de patiënt en hoe is de kennis van de methode van gebruik?
– Is de patiënt elders in de gezondheidszorg onder behandeling?
Klinische tekens van (een) afgenomen inspanningscapaciteit/activiteitenniveau
– Wat is het huidige activiteitenniveau (MRC-schaal, zie tabel 1)?
– Is het fysieke activiteitenniveau veranderd ten gevolgd van (veranderingen van) de aandoening?
(speciale aandacht voor acute exacer- baties)
– Wat is de oorzaak en de ernst van de afgenomen inspanningscapaciteit?
– Komen kortademigheid of vermoeidheid voor? Indien ja, wanneer? Patroon van fysieke
activiteit?
,Klinische tekens van gestoorde mucusklaring?
– Hoest? Indien ja, is het hoesten productief en effectief?
– Verhoogde sputumproductie? Indien ja, hoeveel? Kleur en viscositeit van het sputum?
– Relatie tussen sputumproductie en lichaamshouding, uitgevoerde activiteit of gebruik van
medicatie?
– Is de patiënt vertrouwd met expectoratietechnieken?
– Heeft mucusretentie negatieve gevolgen? (bijvoorbeeld exacerbaties, terugkerende infecties of
vermoeidheid)
Andere symptomen
– Hypoxemie, slapeloosheid, ochtendhoofdpijn of concentratieproblemen?
– Klachten geassocieerd met de adembeweging (bijvoorbeeld beperking in de beweging, pijn,
stijfheid)?
– Pijn geassocieerd met diep ademhalen of hoesten?
Registratie van het natuurlijk verloop van de symptomen en de toestand
– Korte samenvatting maken van het ontstaan en het verloop van de symptomen.
– Verslagleggen van de behandeling: medicatie, huisarts of longarts, hospitalisaties, vroeger
gevolgde fysiotherapie en andere therapieën. Wat waren de effecten van elk type therapie?
Evaluatie van de fysieke en mentale capaciteit van de patiënt, de oorzaken van de symptomen en
factoren die een invloed hebben op het verloop van de symptomen
Evaluatie van de capaciteit
– Comorbiditeit (bijvoorbeeld cardiovasculaire aandoeningen, klachten van het
bewegingsapparaat?
– Daling van het lichaamsgewicht ondanks normale voedsel-inname? (> 5% per maand)
– Kwaliteit van de slaap?
Evaluatie van de belasting
– Welke eisen stelt de omgeving van de patiënt?
– Wat is het activiteitenniveau van de patiënt, met inbegrip van algemene activiteiten, werk en
hobby’s?
– Zijn er belastende factoren? (bijvoorbeeld roken, hyperreactiviteit, emotionele of
gedragsproblemen of werkgerelateerde factoren)
– Welke factoren resulteren in een vermindering van de symptomen? (bijvoorbeeld rust,
specifieke omgevingsfactoren of medicatiege- bruik)
– Heeft de patiënt behoefte aan gezondheidsvoorlichting of andere informatie?
, Vragenlijsten anamnese:
– Bijlage 3: vragenlijst fysieke activiteit
Lichamelijk onderzoek:
– Zie bijlage 5
Inspectie/palpatie/ademhaling
– Evaluatie mucusklaring dit moet de patiënt kunnen om deel te nemen aan het
beweegprogramma. Vooraf en achteraf de spirometer toepassen, om te kijken of het
effect heeft.
– Inspanningstest
6MWT of SWT
– Spierkracht
HHD
– Meetinstrumenten zie tabel 4.
Niet alles in één keer doen, patiënten worden moe en zijn dan niet meer in staat om een
betrouwbare test uit te voeren.
LET OP!
– Saturatiemeter omdoen bij inspanningstest.
– Patiënten kunnen niet praten tijdens het onderzoek
Behandeling:
– Status preasens
HWO
Hoe gaat het nu? Ook met NNGB.
NPRS/VAS-vermoeidheid
Wat gaan we vandaag doen?
– Gaat mucusklaren niet goed? Dan mucusklaring aanleren
Drainage houding
Juiste techniek
– Evaluatie of de ademhaling(technieken) juist is/zijn:
PLB ALLEEN bij longemfyseem.
Licht voorovergebogen houding.
Niet juist? Analytisch of concentrische ademhalingstechnieken
– Inspanningsvermogen
Aerobe uithoudingsvermogen
Duurtraining of intervaltraining
Krachttraining
Krach leveren (aanspannen spieren) uitademen
LET OP!
– Saturatiemeter omdoen bij inspanningstest.
Onder de 90% dan stoppen!
– BORG 1-10 blijven uitvragen tijdens behandeling
– Voor-tijdens-na VAS-vermoeidheid uitvragen
– PLB alleen bij longemfyseem
– Mucusklaren alleen bij chronische bronchitis
Screening:
– Aanmelding
– Hulpvraag uitvragen
– Pluis/ niet-pluis
Pluis: GOLD 1 of 2 + MRC <2 + juiste medicatie
Niet pluis: GOLD 3 of 4, GOLD onbekend met MRC >2.
– Rode vlaggen? Verantwoording en toelichting
– Wel of niet geïndiceerd
Anamnese:
– Neem nota van de gezondheidsproblemen van de patiënt.
– Bepaal of er sprake is van sensaties van kortademigheid in rust of tijdens inspanning.
– Bepaal of er sprake is van tekens van afgenomen inspanningsvermogen en beperkingen in de
normale dagelijkse fysieke activiteiten.
– Bepaal of er sprake is van tekens van gestoord mucustransport.
– Neem nota van het natuurlijk verloop van symptomen en aandoening.
– Bepaal of er sprake is van factoren die de symptomen en hun progressie beïnvloeden.
– Bepaal of de patiënt behoefte heeft aan informatie.
– Stel behandeldoelen op.
– NNGB uitvragen
o Hoeveel keer per week gedurende 20 minuten een fysieke zware activiteit die doet
zweten, puffen of hijgen?
o Hoeveel keer per week gedurende 30 minuten een matig-intense fysieke activiteit uit
die uw hartslag verhoogt of uw ademhaling versnelt?
– Motivatie en evt. barrières van patiënt uitvragen
Symptomen en huidige situatie
– Redenen voor verwijzing; medische verwijsgegevens (longfunctie, maximale inspanningstest),
comorbiditeit (cardiovasculaire aandoe- ning).
– Hoe ervaart de patiënt de gevolgen van COPD? Wat zijn de verwachtingen van de behandeling
(fysiotherapie)?
– Sociale gegevens (gezinssamenstelling, beroep, relevante familiegeschiedenis).
– Effecten van de huidige toestand op het emotioneel functioneren.
– Welke medicatie gebruikt de patiënt en hoe is de kennis van de methode van gebruik?
– Is de patiënt elders in de gezondheidszorg onder behandeling?
Klinische tekens van (een) afgenomen inspanningscapaciteit/activiteitenniveau
– Wat is het huidige activiteitenniveau (MRC-schaal, zie tabel 1)?
– Is het fysieke activiteitenniveau veranderd ten gevolgd van (veranderingen van) de aandoening?
(speciale aandacht voor acute exacer- baties)
– Wat is de oorzaak en de ernst van de afgenomen inspanningscapaciteit?
– Komen kortademigheid of vermoeidheid voor? Indien ja, wanneer? Patroon van fysieke
activiteit?
,Klinische tekens van gestoorde mucusklaring?
– Hoest? Indien ja, is het hoesten productief en effectief?
– Verhoogde sputumproductie? Indien ja, hoeveel? Kleur en viscositeit van het sputum?
– Relatie tussen sputumproductie en lichaamshouding, uitgevoerde activiteit of gebruik van
medicatie?
– Is de patiënt vertrouwd met expectoratietechnieken?
– Heeft mucusretentie negatieve gevolgen? (bijvoorbeeld exacerbaties, terugkerende infecties of
vermoeidheid)
Andere symptomen
– Hypoxemie, slapeloosheid, ochtendhoofdpijn of concentratieproblemen?
– Klachten geassocieerd met de adembeweging (bijvoorbeeld beperking in de beweging, pijn,
stijfheid)?
– Pijn geassocieerd met diep ademhalen of hoesten?
Registratie van het natuurlijk verloop van de symptomen en de toestand
– Korte samenvatting maken van het ontstaan en het verloop van de symptomen.
– Verslagleggen van de behandeling: medicatie, huisarts of longarts, hospitalisaties, vroeger
gevolgde fysiotherapie en andere therapieën. Wat waren de effecten van elk type therapie?
Evaluatie van de fysieke en mentale capaciteit van de patiënt, de oorzaken van de symptomen en
factoren die een invloed hebben op het verloop van de symptomen
Evaluatie van de capaciteit
– Comorbiditeit (bijvoorbeeld cardiovasculaire aandoeningen, klachten van het
bewegingsapparaat?
– Daling van het lichaamsgewicht ondanks normale voedsel-inname? (> 5% per maand)
– Kwaliteit van de slaap?
Evaluatie van de belasting
– Welke eisen stelt de omgeving van de patiënt?
– Wat is het activiteitenniveau van de patiënt, met inbegrip van algemene activiteiten, werk en
hobby’s?
– Zijn er belastende factoren? (bijvoorbeeld roken, hyperreactiviteit, emotionele of
gedragsproblemen of werkgerelateerde factoren)
– Welke factoren resulteren in een vermindering van de symptomen? (bijvoorbeeld rust,
specifieke omgevingsfactoren of medicatiege- bruik)
– Heeft de patiënt behoefte aan gezondheidsvoorlichting of andere informatie?
, Vragenlijsten anamnese:
– Bijlage 3: vragenlijst fysieke activiteit
Lichamelijk onderzoek:
– Zie bijlage 5
Inspectie/palpatie/ademhaling
– Evaluatie mucusklaring dit moet de patiënt kunnen om deel te nemen aan het
beweegprogramma. Vooraf en achteraf de spirometer toepassen, om te kijken of het
effect heeft.
– Inspanningstest
6MWT of SWT
– Spierkracht
HHD
– Meetinstrumenten zie tabel 4.
Niet alles in één keer doen, patiënten worden moe en zijn dan niet meer in staat om een
betrouwbare test uit te voeren.
LET OP!
– Saturatiemeter omdoen bij inspanningstest.
– Patiënten kunnen niet praten tijdens het onderzoek
Behandeling:
– Status preasens
HWO
Hoe gaat het nu? Ook met NNGB.
NPRS/VAS-vermoeidheid
Wat gaan we vandaag doen?
– Gaat mucusklaren niet goed? Dan mucusklaring aanleren
Drainage houding
Juiste techniek
– Evaluatie of de ademhaling(technieken) juist is/zijn:
PLB ALLEEN bij longemfyseem.
Licht voorovergebogen houding.
Niet juist? Analytisch of concentrische ademhalingstechnieken
– Inspanningsvermogen
Aerobe uithoudingsvermogen
Duurtraining of intervaltraining
Krachttraining
Krach leveren (aanspannen spieren) uitademen
LET OP!
– Saturatiemeter omdoen bij inspanningstest.
Onder de 90% dan stoppen!
– BORG 1-10 blijven uitvragen tijdens behandeling
– Voor-tijdens-na VAS-vermoeidheid uitvragen
– PLB alleen bij longemfyseem
– Mucusklaren alleen bij chronische bronchitis
