PSYCHOLOGIE
MODULE 3
EDN
CHRISTELIJKE HOGESCHOOL EDE 25-11-2022
,Inhoud
Deel 1.................................................................................................................................................2
Deel 2.................................................................................................................................................3
Deel 3.................................................................................................................................................5
Bronnen..............................................................................................................................................7
1
, Deel 1
Erikson
Erik Erikson wees op het ontstaan van een onafhankelijk zelf tijdens de adolescentie
en beschouwde dit als het essentiële dilemma van de adolescentie.
Als voorbeeld gebruik ik de levensloopfasen van Marja (niet de echte naam).
Tijdstip, waarop de fase inzet Inhoudelijke Omgevingsaspect dat een rol speelt; voorwaarde Positieve uitkomst van de crisis
(vooral biologisch kant van de voor een gezonde ik-ontwikkeling positieve
fase: twee uitkomst van de crisis
componenten
Babytijd (0-1,5 jaar) oraal- Vertrouwen Als baby werd Marja verzorgd in een veilige en Ondanks moeilijke momenten
sensorisch stadium tegenover rustige omgeving en was zij gezond. Er was heeft Marja vertrouwen in de
wantrouwen sprake van een traditionele rolverdeling waarin toekomst en het leven.
de moeder huisvrouw was en de vader werkte. Er
was rust, reinheid en regelmaat.
Peutertijd (1,5-4 jaar) anaal- Autonomie Marja was een gelukkige peuter en speelde Marja was een tevreden en
musculair stadium tegenover makkelijk met andere kinderen. Marja kon ook meegaand kind. Zij had wel
schaamte en goed alleen spelen en wist zich te vermaken in de een eigen wil maar drong die
twijfel omgeving waar zij was. Marja kijkt met warme anderen niet persé op.
gevoelens terug op haar peuterperiode. Deze
periode was een goede periode in het leven van
Marja.
Kleutertijd (4-6 jaar) loco- Initiatief Marja speelde dagenlang op school en thuis. De Marja was fantasierijk en koos
motorisch genitale stadium tegenover verkleedhoek en de waterbak waren haar wat zij leuk vond om te doen.
schuld favoriete bezigheid. Marja begon ook rivaliteit en Marja hield niet veel rekening
onzekerheid te ervaren met vriendinnetjes. Dit met andere mensen in deze
uitte zich doordat Marja ging vechten met rivalen levensfase. Marja ontwikkelde
en hierin initiatiefnemer was. in deze fase gevoelens van
rivaliteit en onzekerheid en
reageerde primair op dreiging
door te gaan vechten.
Schoolleeftijd (6-11 jaar) Vlijt Vanaf deze periode ging Marja het leven als Marja kon niet goed omgaan
latentiefase tegenover complex ervaren. Tijdens haar basisschoolperiode met autoriteit en zette zich af.
faalangst zat zij op een reformatorische school. Dit Marja vocht regelmatig en
en omgevingsaspect was van grote invloed op haar werd geschorst. Zij moest dan
minderwaar ontwikkeling. Marja was een open, rustig en strafregels schrijven, maar
digheidsgev makkelijk kind in de aanleg. Marja leerde al vroeg weigerde dit te doen.
oelens wat schuld en schaamte (de zonde) was en trok Dat uitte zich thuis in
zich dat aan als kind. Marja werd daardoor afwezigheid en slecht slapen.
angstig en onzeker. Thuis werden die signalen
niet actief opgepakt. Marja kreeg het gevoel dat
zij niet goed genoeg was en werd onzeker. Deze
onzekerheid uitte zich in rebellie.
Puberteit en adolescentie (11-22 Intimiteit Op school was Marja onhandelbaar geworden en Marja ervaarde intimiteit en
jaar) tegenover zij spijbelde regelmatig. Marja ging werken in de vrijheid in het contact met de
isolement horeca en vaak op stap. Thuis hadden haar ouders mensen die zij tegenkwam op
niet veel invloed op haar gedrag. Het was niet reis. Juist de verschillende
altijd leuk thuis door de verslaving van Marja’s culturen en achtergronden
oudere broer en de ziekte van haar moeder. Rond boeide haar en zette haar
haar 13e werd zij zich bewust van die situatie en eigen leven vaak in
ging eronder lijden. Marja wilde op reis en de perspectief. Marja leerde
wereld ontdekken, op zoek naar intieme relaties zelfstandig te denken en doen
en mensen waarmee zij zich kon verbinden. Marja en ontwikkelde haar eigen
heeft haar middelbare school niet afgemaakt en identiteit los van de omgeving
kreeg te maken met leerplicht, kwam eronder uit, waar zij opgroeide.
ging werken, rond haar 16e ging zij uit huis en
van haar 17e tot haar 24e heeft zij de wereld
rondgereisd.
Reflectie
Marja haar sterke wilskracht en standvastigheid hebben haar door moeilijke periodes
heen geholpen. Het rebelse gedrag lijkt een uiting van onderliggende problemen of
onzekerheid. Dit gedragspatroon is voor Marja functioneel geweest om te kunnen
overleven in moeilijke situaties. Het is belangrijk om daar rekening mee te houden in
de begeleiding omdat dit patroon onder druk weer zichtbaar kan worden.
Aandachtspunten voor de begeleiding:
2
MODULE 3
EDN
CHRISTELIJKE HOGESCHOOL EDE 25-11-2022
,Inhoud
Deel 1.................................................................................................................................................2
Deel 2.................................................................................................................................................3
Deel 3.................................................................................................................................................5
Bronnen..............................................................................................................................................7
1
, Deel 1
Erikson
Erik Erikson wees op het ontstaan van een onafhankelijk zelf tijdens de adolescentie
en beschouwde dit als het essentiële dilemma van de adolescentie.
Als voorbeeld gebruik ik de levensloopfasen van Marja (niet de echte naam).
Tijdstip, waarop de fase inzet Inhoudelijke Omgevingsaspect dat een rol speelt; voorwaarde Positieve uitkomst van de crisis
(vooral biologisch kant van de voor een gezonde ik-ontwikkeling positieve
fase: twee uitkomst van de crisis
componenten
Babytijd (0-1,5 jaar) oraal- Vertrouwen Als baby werd Marja verzorgd in een veilige en Ondanks moeilijke momenten
sensorisch stadium tegenover rustige omgeving en was zij gezond. Er was heeft Marja vertrouwen in de
wantrouwen sprake van een traditionele rolverdeling waarin toekomst en het leven.
de moeder huisvrouw was en de vader werkte. Er
was rust, reinheid en regelmaat.
Peutertijd (1,5-4 jaar) anaal- Autonomie Marja was een gelukkige peuter en speelde Marja was een tevreden en
musculair stadium tegenover makkelijk met andere kinderen. Marja kon ook meegaand kind. Zij had wel
schaamte en goed alleen spelen en wist zich te vermaken in de een eigen wil maar drong die
twijfel omgeving waar zij was. Marja kijkt met warme anderen niet persé op.
gevoelens terug op haar peuterperiode. Deze
periode was een goede periode in het leven van
Marja.
Kleutertijd (4-6 jaar) loco- Initiatief Marja speelde dagenlang op school en thuis. De Marja was fantasierijk en koos
motorisch genitale stadium tegenover verkleedhoek en de waterbak waren haar wat zij leuk vond om te doen.
schuld favoriete bezigheid. Marja begon ook rivaliteit en Marja hield niet veel rekening
onzekerheid te ervaren met vriendinnetjes. Dit met andere mensen in deze
uitte zich doordat Marja ging vechten met rivalen levensfase. Marja ontwikkelde
en hierin initiatiefnemer was. in deze fase gevoelens van
rivaliteit en onzekerheid en
reageerde primair op dreiging
door te gaan vechten.
Schoolleeftijd (6-11 jaar) Vlijt Vanaf deze periode ging Marja het leven als Marja kon niet goed omgaan
latentiefase tegenover complex ervaren. Tijdens haar basisschoolperiode met autoriteit en zette zich af.
faalangst zat zij op een reformatorische school. Dit Marja vocht regelmatig en
en omgevingsaspect was van grote invloed op haar werd geschorst. Zij moest dan
minderwaar ontwikkeling. Marja was een open, rustig en strafregels schrijven, maar
digheidsgev makkelijk kind in de aanleg. Marja leerde al vroeg weigerde dit te doen.
oelens wat schuld en schaamte (de zonde) was en trok Dat uitte zich thuis in
zich dat aan als kind. Marja werd daardoor afwezigheid en slecht slapen.
angstig en onzeker. Thuis werden die signalen
niet actief opgepakt. Marja kreeg het gevoel dat
zij niet goed genoeg was en werd onzeker. Deze
onzekerheid uitte zich in rebellie.
Puberteit en adolescentie (11-22 Intimiteit Op school was Marja onhandelbaar geworden en Marja ervaarde intimiteit en
jaar) tegenover zij spijbelde regelmatig. Marja ging werken in de vrijheid in het contact met de
isolement horeca en vaak op stap. Thuis hadden haar ouders mensen die zij tegenkwam op
niet veel invloed op haar gedrag. Het was niet reis. Juist de verschillende
altijd leuk thuis door de verslaving van Marja’s culturen en achtergronden
oudere broer en de ziekte van haar moeder. Rond boeide haar en zette haar
haar 13e werd zij zich bewust van die situatie en eigen leven vaak in
ging eronder lijden. Marja wilde op reis en de perspectief. Marja leerde
wereld ontdekken, op zoek naar intieme relaties zelfstandig te denken en doen
en mensen waarmee zij zich kon verbinden. Marja en ontwikkelde haar eigen
heeft haar middelbare school niet afgemaakt en identiteit los van de omgeving
kreeg te maken met leerplicht, kwam eronder uit, waar zij opgroeide.
ging werken, rond haar 16e ging zij uit huis en
van haar 17e tot haar 24e heeft zij de wereld
rondgereisd.
Reflectie
Marja haar sterke wilskracht en standvastigheid hebben haar door moeilijke periodes
heen geholpen. Het rebelse gedrag lijkt een uiting van onderliggende problemen of
onzekerheid. Dit gedragspatroon is voor Marja functioneel geweest om te kunnen
overleven in moeilijke situaties. Het is belangrijk om daar rekening mee te houden in
de begeleiding omdat dit patroon onder druk weer zichtbaar kan worden.
Aandachtspunten voor de begeleiding:
2
