WG 1 – causaliteit
Strafbaar feit
Wat is een strafbaar feit (deze vereisten niet bij elk delict nodig):
- Objectieve zijde (daadstrafrechtbeginsel – concrete gedraging die strafbaar gesteld
moet worden)
o Het element wederrechtelijkheid
o Strafrechtelijke causaliteit
o Daderschap
- Subjectieve zijde (schuldbeginsel – ziet op de persoon)
o Het element verwijtbaarheid
o Het bestanddeel opzet
o Het bestanddeel culpa
Stappenplan causaliteit
1. Is causaliteit voor dit delict vereist
Alleen bij materiële en door het gevolg gekwalificeerde feiten is causaliteit nodig.
- Materiële delicten: een gevolg staat centraal
o Vb: hij die aan een ander een lichamelijk letsel toebrengt.
- Formele delicten: een bepaalde handeling is voldoende voor strafbaarheid
o Mishandeling wordt gestraft met gevangenisstraf
- Door het gevolg gekwalificeerde delicten: als er een bepaald gevolg is opgetreden bij
de gedraging wordt deze gedraging extra zwaar gestraft
o Indien de feit de dood ten gevolgen heeft, wordt de dader gestraft met…
2. Conditio sine qua non verband
- Als je de gedraging weghaalt, zou het slachtoffer er dan ook zijn (is de gedraging een
onmisbare voorwaarde?)
Causaliteit bij nalaten
- Er is niet gehandeld, dus je kunt het handelen niet wegdenken
- HR: De zorgplicht (als die er is) zorgt ervoor dat er eerder sprake is van een conditio
sine qua non. Beslissend is of het nalaten de kans op de dood in zodanige mate heeft
vergroot dat dit overlijden redelijkerwijs aan de verdachte kan worden toegerekend.
o Conditio sine qua non wordt dus direct ingevuld met de redelijke toerekening
(maar je moet conditio sine qua non wel altijd noemen als 1e stap).
Probleem van de concurrerende oorzaak
Als men niet zeker is dat de oorzaak van het gevolg lag in het (niet) handelen van verdachte.
HR Groninger HIV
2 Homo’s creëerde een groep met HIV-besmette mannen om hen heen door ze te injecteren
met met HIV-besmet bloed. Doel was dat ze onbeschermde seks konden hebben. Aan de
verdachte werd het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel tenlastegelegd. Probleem was
dat er ook kans was dat de HIV kwam door de onbeschermde seks (concurrerende oorzaak).
- Rechtsvraag: Staat de onbeschermde seks in de weg van het aannemen van de
conditio sine qua non (ingevuld met de redelijke toerekening).
Strafbaar feit
Wat is een strafbaar feit (deze vereisten niet bij elk delict nodig):
- Objectieve zijde (daadstrafrechtbeginsel – concrete gedraging die strafbaar gesteld
moet worden)
o Het element wederrechtelijkheid
o Strafrechtelijke causaliteit
o Daderschap
- Subjectieve zijde (schuldbeginsel – ziet op de persoon)
o Het element verwijtbaarheid
o Het bestanddeel opzet
o Het bestanddeel culpa
Stappenplan causaliteit
1. Is causaliteit voor dit delict vereist
Alleen bij materiële en door het gevolg gekwalificeerde feiten is causaliteit nodig.
- Materiële delicten: een gevolg staat centraal
o Vb: hij die aan een ander een lichamelijk letsel toebrengt.
- Formele delicten: een bepaalde handeling is voldoende voor strafbaarheid
o Mishandeling wordt gestraft met gevangenisstraf
- Door het gevolg gekwalificeerde delicten: als er een bepaald gevolg is opgetreden bij
de gedraging wordt deze gedraging extra zwaar gestraft
o Indien de feit de dood ten gevolgen heeft, wordt de dader gestraft met…
2. Conditio sine qua non verband
- Als je de gedraging weghaalt, zou het slachtoffer er dan ook zijn (is de gedraging een
onmisbare voorwaarde?)
Causaliteit bij nalaten
- Er is niet gehandeld, dus je kunt het handelen niet wegdenken
- HR: De zorgplicht (als die er is) zorgt ervoor dat er eerder sprake is van een conditio
sine qua non. Beslissend is of het nalaten de kans op de dood in zodanige mate heeft
vergroot dat dit overlijden redelijkerwijs aan de verdachte kan worden toegerekend.
o Conditio sine qua non wordt dus direct ingevuld met de redelijke toerekening
(maar je moet conditio sine qua non wel altijd noemen als 1e stap).
Probleem van de concurrerende oorzaak
Als men niet zeker is dat de oorzaak van het gevolg lag in het (niet) handelen van verdachte.
HR Groninger HIV
2 Homo’s creëerde een groep met HIV-besmette mannen om hen heen door ze te injecteren
met met HIV-besmet bloed. Doel was dat ze onbeschermde seks konden hebben. Aan de
verdachte werd het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel tenlastegelegd. Probleem was
dat er ook kans was dat de HIV kwam door de onbeschermde seks (concurrerende oorzaak).
- Rechtsvraag: Staat de onbeschermde seks in de weg van het aannemen van de
conditio sine qua non (ingevuld met de redelijke toerekening).
